Mảnh áo đồng đội

Phần trưng bày tại Bảo tàng Hải quân có một hiện vật gây xúc động mạnh đối với khách tham quan, đó là mảnh áo thấm máu đã được đồng chí Bùi Đào Viên, Đội 1, Đoàn Đặc công 126 Hải quân (nay là Lữ đoàn Đặc công 126 Hải quân) gìn giữ như một báu vật, một kỷ niệm về tình đồng chí, đồng đội trong những năm tháng chiến tranh ác liệt trên mảnh đất Quảng Trị khói lửa...

Đó là những ngày tháng cuối năm 1967. Tổ trinh sát Đội 1, Đoàn Đặc công 126 Hải quân gồm các đồng chí Bùi Đào Viên, Cao Xuân Liễn, Nguyễn Văn Kiểm được giao nhiệm vụ trinh sát dài ngày dọc tuyến sông Cửa Việt - Đông Hà (Quảng Trị) để tìm địa điểm cất giấu vũ khí chuẩn bị cho Chiến dịch Mậu Thân 1968. Địa hình trinh sát lúc đó rất nguy hiểm bởi mỗi chặng đường dày đặc đồn bốt địch cùng hàng rào điện tử tối tân; lính ngụy ngày đêm lùng sục, càn quét, cài bẫy khắp nơi. Suốt 4 ngày đêm lặn lội vất vả theo dõi tình hình tàu địch ở khu vực Mai Xá, Gio Hà... hôm đó, tại Đình Tổ, do mải mê quan sát, anh em không kịp trở về cơ sở trước khi trời sáng nên quyết định ẩn náu trong vạt rừng dương nhỏ ngay giữa cánh đồng. Toàn bộ vũ khí và tài liệu trinh sát được chôn dưới ruộng lúa.

Mới sáng sớm, mọi người đã nghe thấy tiếng động cơ máy bay từ xa vọng về, rồi quần đảo ngay nơi ẩn nấp, có lúc máy bay vòng rộng như thăm dò sau đó lại khép dần vòng vây. Lộ rồi! Bọn địch đã phát hiện thấy dấu hiệu lạ, biết có đặc công nước Việt Cộng thâm nhập. Đồng chí Bùi Đào Viên ra hiệu cho mọi người nằm xuống quan sát và phát hiện từ xa những mũ sắt xanh nhấp nhô tiến lại gần. Địch bắt đầu nổ súng uy hiếp, rồi rộ loa gọi hàng. Mọi người lo lắng. Cuộc "tao ngộ chiến" không hề cân sức. Phía địch cả một đại đội lính rằn ri được trang bị đầy đủ súng ống. Phía ta... đội hình trinh sát chỉ có... 3 người. Trong tình huống ấy, phương án tác chiến tốt nhất là mau chóng... rút lui.

Mọi người chạy băng qua cánh đồng vào làng. Cao Xuân Liễn nhằm về hướng làng Vinh Quang Thượng; Bùi Đào Viên và Nguyễn Văn Kiểm chạy thẳng vào thôn Kỳ Trúc. Phía sau, lính Mỹ la hét inh ỏi, nổ súng đuổi theo.

Cho tới bây giờ, ông Viên cũng không hiểu sức mạnh nào giúp tổ trinh sát thoát khỏi vòng vây lửa đạn đó. Trong hoàn cảnh ấy, mọi người chỉ biết chạy thục mạng, cứ xen vào bụi cây chạy. Ngã rồi lại đứng dậy chạy! Vấp ngã dúi dụi lại dậy chạy tiếp... Đạn vãi chíu chíu sau lưng, bên vai. "Thấy không thể bắt sống được, bọn lính Mỹ quyết định bắn tiêu diệt. Một quả phóng lựu nổ ngay bên cạnh, mảnh đạn găm vào ống chân trái, tôi khuỵu xuống, hai tay ôm ống chân, máu phun ra ướt rượt đen bẫm cả ống quần... Nén đau, tôi lại đứng dậy chạy. Đã bao nhiêu ngày cùng kiệt vì đói và khát vậy mà không hiểu từ đâu tôi vẫn đủ sức chạy bươn về phía một ngôi nhà mái lá, chỉ còn sót lại chút ít màu xanh của lá, thoáng nghĩ: Lối thoát duy nhất lúc này là án binh bất động, tìm nơi nằm im nghe ngóng chờ cơ hội. Nhìn thấy trong sân có ao nước thải bẩn giữa vườn, tôi ngậm ống thở lặn người xuống ao tù nước bẩn đó". Ông Viên bồi hồi nhớ lại.

Bọn lính truy sát đến gần thì mất dấu tích. Chúng lùng sục thêm nhiều tiếng đồng hồ nữa cho đến khi trời sẩm tối mới bỏ đi.

"Đến giờ, nghĩ lại lúc nằm dưới ao tù đầy phân và rác thải đó, tôi vẫn thấy gây gây ở cổ họng và không hiểu sức mạnh nào đã giúp mình vượt qua những giây phút khó khăn đó. Mấy tiếng đồng hồ nằm dưới ao tù bẩn thỉu, đói rét, vết thương nhói buốt hành hạ... Đến khi nghe tiếng chủ nhà gọi: “Em ơi! Lên đi, quân Mỹ đi rồi” thì tôi gần như kiệt sức, không thể leo lên bờ được, gia chủ phải lội xuống ao khênh lên. Tôi lả đi... sau khi lờ mờ nhận thấy người đồng đội Nguyễn Văn Tình và Cao Xuân Liễn đang ở bên cạnh" - Ông Viên kể.

Nhìn vết thương lùm đùm, bùng nhùng, rỉ máu, không còn băng cá nhân, Nguyễn Văn Tình cởi phăng áo đang mặc, xé vội ống tay, băng bó vết thương cho ông và tiếp cho ông những giọt nước cuối cùng trong bi đông. Bùi Đào Viên cầm tay bạn áp lên ngực mình, rồi thiếp đi trong vòng tay ấm áp trìu mến của những người đồng đội...

Nguyễn Văn Tình - người chiến sĩ ưu tú của Đội 1 đã cùng ông Bùi Đào Viên vào Mặt trận Quảng Trị từ những ngày gian khổ đầu tiên, cùng nằm vùng xây dựng cơ sở, điều nghiên chiến trường, chuẩn bị cho những trận đánh tàu tại mặt trận Cửa Việt - Đông Hà. Lúc đấy, ông cũng đang làm nhiệm vụ ở khu vực đó. Người đồng đội ấy sau này đã trở thành Trung tướng, nguyên Chính ủy Quân chủng Hải quân. Ông là một trong hai chiến sĩ đặc công nước Hải quân đầu tiên được tuyên dương Anh hùng LLVT nhân dân trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Mảnh áo còn hằn in những vết máu đã khô, ký ức của một trận đánh, kỷ niệm thiêng liêng tình đồng đội trong lúc nguy nan. Mảnh áo bạc màu, sờn rách, thấm đẫm mồ hôi của người anh hùng đã băng bó vết thương cho đồng đội và đã được người đồng đội gìn giữ, coi đó như tài sản quý giá nhất của cuộc đời mình. Hiện kỷ vật đã được ông Viên trao tặng cho Bảo tàng Hải quân.