Mảnh gương vỡ và kỷ vật tình yêu bên ngã ba Đổng Lộc
gã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) trên tuyến Đường 15A đã trở thành một huyền thoại bất tử trong thời kỳ chống Mỹ. Nơi đây là con đường độc đạo tiếp tế cho chiến trường miền Nam, nơi quân đội Mỹ đã trút xuống hàng trăm ngàn tấn bom đạn hòng biến ngã ba này thành "vùng đất chết". Trong ký ức của những người còn sống sót, vẻ đẹp của các cô gái thanh niên xung phong thuộc Đại đội 552 (Đội 55 TNXP Hà Tĩnh) không chỉ nằm ở sự quả cảm san lấp hố bom mà còn ở sự hồn nhiên, yêu đời đến kỳ diệu giữa ranh giới sinh tử.
Cựu nữ TNXP Trần Thị Chắt (đồng đội cùng đại đội với 10 cô gái Đồng Lộc) bồi hồi nhớ lại: Giữa lòng chảo lửa Đồng Lộc, bom đạn cày xới khiến đất đá bốc khói ngút ngàn, cây cối cháy rụi. Cuộc sống dưới hầm dã chiến vô cùng thiếu thốn, nhưng các cô gái tuổi 17 đến 24 vẫn giữ trọn nét nữ tính dịu dàng.
Kỷ vật quý giá nhất của Tiểu đội 4 lúc bấy giờ là một mảnh gương vỡ bằng bàn tay nhặt được từ xác chiếc xe tải bị trúng bom và một chiếc lược nhựa màu hồng. Mỗi chiều, sau những giờ phút san lấp hố bom dưới làn đạn gầm rú, chị em lại chuyền tay nhau mảnh gương ấy để soi, chải lại mái tóc đen mượt ám đầy khói bom và sửa lại chiếc cạp áo xô đã sờn vai.
Trong tiểu đội có chị Võ Thị Tần (Tiểu đội trưởng) có người yêu là anh Nguyễn Đức Hồng – một chiến sĩ lái xe Trường Sơn. Kỷ vật tình yêu anh trao cho chị Tần trước ngày ra trận chỉ là một chiếc khăn thêu tay màu trắng và tấm ảnh nhỏ. Chị Tần luôn giấu chiếc khăn ấy ở túi áo ngực trái, sát nhịp đập con tim. Trong bức thư gửi mẹ từ ngã ba Đồng Lộc, chị Tần viết những dòng thơ dạt dào niềm tin: "Mẹ ơi! Ở đây vui lắm, đêm đêm xe qua rầm rập, bom dội bên hông nhưng chúng con vẫn hát... Cầu mong hòa bình mau đến để con về phụ mẹ cấy lúa...".
Trưa ngày 24/7/1968, đợt bom B-52 thứ 15 dội thẳng vào hầm trú ẩn của Tiểu đội 4. Cả 10 cô gái đã hy sinh khi tuổi đời còn quá trẻ, mang theo những ước mơ dở dang và mảnh gương vỡ kỷ vật dưới lòng đất mẹ.
Bà Chắt nghẹn ngào: "Mảnh gương vỡ năm ấy không chỉ soi chiếu gương mặt rạng rỡ của những cô gái tuổi trăng tròn, mà còn soi sáng tinh thần bất khuất, sự hy sinh cao đẹp của cả một thế hệ TNXP Việt Nam."
