Mật mã “Chuyến hàng đặc biệt”, cái ôm xuyên vĩ tuyến và chiếc võng bọc vòng ngoài nơi rừng thẳm Khu V

Trong những trang sử vàng của lực lượng Công an chi viện chiến trường miền Nam, có những chiến công không được đo bằng số lượng khí tài thu giữ, cũng không nằm ở những tiếng nổ vang trời nơi tiền tuyến. Đó là những chiến công thầm lặng của những người nhận nhiệm vụ bảo vệ "huyết mạch" của Đảng — những người đi trong bóng tối để bảo vệ an toàn cho các bộ óc chiến lược của cách mạng. Trung tá Đoàn Trọng Cách, người con của vùng đất cố đô Hoa Lư (Ninh Bình), chính là một chứng nhân sống động cho những năm tháng hào hùng đầy mật mã ấy.

Cái ôm xuyên vĩ tuyến và chiếc võng bọc vòng ngoài

Năm 1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn cam go, ngôi nhà nhỏ ở Khánh An, Yên Khánh (nay là Đông Hoa Lư, Ninh Bình) tiễn hai anh em trai lên đường ra trận. Chàng thiếu niên Đoàn Trọng Cách ngày ấy vừa tròn 18 tuổi, mang theo bầu máu nóng của tuổi trẻ, tình nguyện xẻ dọc Trường Sơn vào Nam chi viện.

Đối với gã lính trẻ đang tuổi ăn tuổi lớn, chiến trường miền Nam đón ông không chỉ bằng sự khốc liệt của bom tọa độ, mà bằng một thứ tình cảm thiêng liêng sưởi ấm cả rừng già: Tình đồng chí. Ông Cách bùi ngùi nhớ lại những ngày đầu tiên vượt vĩ tuyến, đặt chân vào căn cứ gặp các cán bộ miền Nam:

“Khi gặp chúng tôi, các anh ôm chầm lấy tôi, nghẹn ngào hỏi thăm về hình bóng miền Bắc. Rồi các anh dạy cho những đứa lính trẻ từ cách nói năng để hòa nhập với đồng bào, cách tập kết, huấn luyện, cách rẽ lá đi rừng, cách chiến đấu và cả cách cuốn những điếu thuốc lá lá hút cho đỡ nhớ nhà... Giữa cái đói quay dắt của chiến trường, các anh luôn nhường phần cơm trắng cho tôi được ăn no. Đêm ngủ giữa rừng thiêng nước độc, các anh lẳng lặng mắc võng ở vòng ngoài chịu gió sương, canh gác cho tôi được ngủ an toàn ở vòng trong.”

Những hành động nhường cơm sẻ áo ấy, mộc mạc và giản dị, nhưng đã găm vào tim người lính trẻ một lòng biết ơn vô hạn. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, bước sang năm 2026, những người anh năm xưa như anh Pháo, anh Trung ở miền Bắc; anh Thông, anh Nhung ở miền Trung... không biết ai còn ai mất, nhưng mỗi khi nhắc lại, khóe mắt người trung tá già vẫn rưng rưng đỏ lửa.

Áp tải "chuyến hàng" mang tên Ủy viên Trung ương

Được điều động vào Ban An ninh Khu V, ông Cách được giao một nhiệm vụ tuyệt mật: Bảo vệ những “chuyến hàng đặc biệt”. Nguyên tắc bất di bất dịch của ngành tình báo, an ninh thời ấy là: Không được phép hỏi, không được phép tò mò, mọi giao dịch chỉ được thực hiện bằng mật khẩu bí số.

Một ngày, ông nhận nhiệm vụ đón một "chuyến hàng" từ mật khu A Sầu, A Lưới (Thừa Thiên Huế) đưa vào huyện Trà My (Quảng Nam - Đà Nẵng cũ). Đến khi tiếp cận, ông mới bàng hoàng nhận ra "chuyến hàng" ấy chính là đồng chí Võ Chí Công, lúc đó là Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Khu ủy Khu V, đang từ Hà Nội bí mật vào Nam để chuẩn bị phương án tác chiến cho chiến dịch giải phóng Buôn Ma Thuột.

Suốt chặng đường dài băng rừng vượt suối, lòng người lính trẻ như lửa đốt. Đến bất kỳ trạm dừng chân nào, vị lãnh đạo cấp cao cũng xuống xe, ân cần trao quà cho đồng bào, chiến sĩ. Ông Cách cùng tổ bảo vệ vừa cảm động, vừa lo sốt vó vì sợ tai mắt của địch phục kích. Nhưng bằng sự mưu trí và một chút may mắn của lịch sử, "chuyến hàng" mang vận mệnh của chiến dịch Tây Nguyên năm ấy đã được bàn giao an toàn tuyệt đối.

Cuộc đấu trí trên đèo Phượng Hoàng hiểm trở

Ký ức sâu đậm nhất trong cuộc đời binh nghiệp của Trung tá Đoàn Trọng Cách là lần bảo vệ một "chuyến hàng đặc biệt" khác — một đồng chí lãnh đạo Khu ủy Khu V hành quân từ Quảng Nam - Đà Nẵng vào Đắk Lắk. Tuyến đường độc đạo phải đi qua đèo Phượng Hoàng — nơi địa hình hiểm trở gãy khúc, sương mù phủ dày đặc lòng thung lũng, vốn là "tọa độ chết" thường xuyên bị biệt kích Mỹ - ngụy phục kích.

Sau một đêm nghỉ lại Khánh Hòa, sáng sớm hôm sau, đồng chí Khu ủy Khu V sốt ruột yêu cầu xuất phát sớm. Bằng trực giác nhạy bén của một chiến sĩ an ninh dạn dày, ông Cách nhận thấy sương mù quá dày, xuất phát lúc này là tự sát. Ông và người lái xe đã khéo léo tìm cách trì hoãn, giữ vị lãnh đạo ở lại thêm một thời gian ngắn.

Vừa lúc sương tan nhẹ, một đoàn xe vận tải của quân đội rầm rập đi qua. Ông Cách nảy ra một kế sách táo bạo: Cho chiếc xe chở "chuyến hàng đặc biệt" len lỏi vào, đi chính giữa đội hình đoàn xe quân sự. Ông phân tích với đồng đội: Theo quy luật, nếu địch có phục kích bằng mìn nổ hay hỏa lực, chúng sẽ đánh phủ đầu vào chiếc xe dẫn lộ hoặc khóa đuôi xe cuối cùng để cô lập đội hình. Đi ở giữa chính là khoảng không an toàn nhất.

Quyết định táo bạo và mưu trí ấy một lần nữa giúp vị lãnh đạo Khu ủy Khu V vượt qua lưới lửa đèo Phượng Hoàng một cách ngoạn mục. Sau chiến công hiển hách đó, người chiến sĩ An ninh Khu V Đoàn Trọng Cách đã được biểu dương toàn quân khu và được vinh dự kết nạp vào Đảng sớm trước thời hạn.

Khúc vĩ thanh bên dòng dòng thời gian

Năm 2026, chiến tranh đã lùi xa, những cung đường máu và sương mù trên đèo Phượng Hoàng năm xưa nay đã xanh ngắt màu của hòa bình, ấm no. Những "chuyến hàng đặc biệt" của Trung tá Đoàn Trọng Cách đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử, đưa đất nước về một mối.

Câu chuyện về người lính 18 tuổi năm xưa bảo vệ các nhà lãnh đạo cách mạng bằng cả mạng sống của mình vẫn mãi là một khúc ca tráng lệ. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, đằng sau mỗi thắng lợi vĩ đại của dân tộc, luôn có dấu chân thầm lặng của những người anh hùng không mưu cầu danh lợi, sống và chiến đấu trọn vẹn vì tình đồng chí, nghĩa đồng bào son sắt.