Mật mã NGUYỄN THỊ MÈ
Nguyễn Thị Mè là một trong những nữ chiến sĩ cộng sản kiên trung, nhà lãnh đạo phong trào phụ nữ và cách mạng miền Nam xuất sắc trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước. Cuộc đời của bà là một bản hùng ca bất tử về lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần quả cảm, sự hy sinh quên mình và ý chí sắt đá trước mọi thử thách khắc nghiệt của chiến tranh và ngục tù đế quốc. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại vùng đất Nam Bộ kiên cường, nơi chịu nhiều áp bức dưới ách đô hộ của thực dân Pháp, Nguyễn Thị Mè sớm cảm nhận được nỗi thống khổ của người dân mất nước và nuôi dưỡng lòng căm thù giặc sâu sắc. Từ những năm tháng tuổi trẻ, khi phong trào cách mạng bắt đầu lan rộng khắp các vùng quê Nam Bộ, bà đã hăng hái tham gia vào các tổ chức cứu quốc, làm giao liên, vận động quần chúng và thực hiện các nhiệm vụ bí mật do tổ chức phân công. Sự thông minh, nhạy bén cùng tinh thần chịu thương chịu khó đã nhanh chóng đưa bà trở thành một hạt nhân ưu tú trong phong trào cách mạng địa phương, được tổ chức tin tưởng giao phó nhiều trọng trách quan trọng khi tuổi đời còn rất trẻ.
Trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp đầy gian khổ, Nguyễn Thị Mè hoạt động không mệt mỏi trong phong trào phụ nữ cứu quốc và công tác địch vận, trực tiếp vận động các tầng lớp nhân dân đấu tranh chống giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm. Bà đã đi đầu trong việc tổ chức các đoàn thể phụ nữ, biến lực lượng phụ nữ thành một hậu phương vững chắc và là một đội quân chính trị sắc bén trực tiếp đối đầu với kẻ thù ngay tại các vùng bị chúng tạm chiếm. Bằng uy tín, sự khéo léo và tấm lòng chân thành đối với nhân dân, bà đã cảm hóa được nhiều người, xây dựng nhiều cơ sở cách mạng hợp pháp và bán hợp pháp, tạo thành những lũy thép lòng dân che chở cho cán bộ kháng chiến bám trụ hoạt động. Khi thực hiện các nhiệm vụ liên lạc và chuyển giao tài liệu quan trọng qua các vùng đồn bốt giặc kiểm soát ngặt nghèo, bà luôn tỏ ra vô cùng bình tĩnh, mưu trí, biết tận dụng sự che chở của nhân dân để hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, góp phần bảo toàn lực lượng cách mạng trong những thời điểm khó khăn nhất.
Bước sang thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, khi phong trào cách mạng miền Nam bước vào giai đoạn khốc liệt nhất với sự can thiệp trực tiếp của quân đội viễn chinh Mỹ và chính quyền tay sai, Nguyễn Thị Mè tiếp tục giữ vai trò là một trong những cán bộ lãnh đạo chủ chốt của phong trào phụ nữ Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định. Trên cương vị lãnh đạo, bà đã trực tiếp chỉ đạo nhiều phong trào đấu tranh chính trị rầm rộ của các tầng lớp phụ nữ, học sinh, sinh viên và nhân dân lao động đô thị, trực tiếp đánh vào các cơ quan đầu não của chính quyền Sài Gòn. Những cuộc biểu tình đòi dân sinh, dân chủ, chống lính ngụy đi càn, chống đôn quân bắt lính do bà và các đồng đội lãnh đạo đã làm rung chuyển bộ máy kìm kẹp của địch, khẳng định sức mạnh to lớn của chiến tranh nhân dân ngay tại sào huyệt của kẻ thù. Bà không chỉ là một nhà lãnh đạo kiên định về đường lối chính trị mà còn là một người chị, người đồng chí luôn sát cánh, chia ngọt sẻ bùi với anh em chiến sĩ trong mọi hoàn cảnh hiểm nghèo của chiến tranh đô thị.
Sự nghiệp hoạt động cách mạng vẻ vang của Nguyễn Thị Mè cũng là chuỗi ngày tháng đối mặt với hiểm nguy tột cùng, đỉnh điểm là những lần bị địch bắt và giam cầm trong các nhà tù khét tiếng tàn bạo của chúng. Do sự phản bội của kẻ chỉ điểm và sự lùng sục gắt gao của mật vụ Mỹ ngụy, bà sa vào tay giặc trong một chiến dịch truy quét phong trào cách mạng nội đô. Tại các nhà lao tàn bạo như đê hầm Thủ Đức, khám Chí Hòa hay nhà tù Côn Đảo, địch đã dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man nhất từ nhục hình thể xác đến tâm lý chiến nhằm khuất phục ý chí của người nữ cán bộ kiên trung. Thế nhưng, trước những đòn roi tàn khốc và sự đe dọa của cái chết, Nguyễn Thị Mè vẫn giữ vững khí tiết của người đảng viên cộng sản, hiên ngang đối mặt với kẻ thù và kiên quyết không khai báo nửa lời. Sự kiên cường, bất khuất của bà trong ngục thất không chỉ làm cho kẻ thù phải khiếp sợ mà còn là ngọn lửa sưởi ấm, tiếp thêm sức mạnh tinh thần to lớn cho hàng ngàn tù chính trị vượt qua những năm tháng đen tối nhất của cuộc đời người tù.
Trong chốn ngục tù đọa đày, Nguyễn Thị Mè không chỉ giữ vững khí节 cá nhân mà còn tích cực tham gia tổ chức lãnh đạo các cuộc đấu tranh của tù nhân chống chế độ cai trị hà khắc, đòi quyền sinh sống, chống tra tấn và bảo vệ những người tù yếu thế. Bà đã cùng với các đồng chí của mình biến nhà tù thành trường học cách mạng, nơi truyền đạt kinh nghiệm đấu tranh, dạy chữ, dạy lý luận cho các thế hệ tù nhân trẻ tuổi, giữ vững niềm tin sắt đá vào ngày chiến thắng cuối cùng của dân tộc. Những năm tháng bị giam cầm trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt đã để lại trên cơ thể bà những di chứng nặng nề, nhưng không gì có thể làm suy chuyển được ý chí sắt đá và tấm lòng son sắt với cách mạng của người nữ chiến sĩ năm nào. Sự hy sinh thầm lặng và ý chí kiên cường ấy đã làm rạng danh truyền thống anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang của người phụ nữ Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh.
Khi đất nước hoàn toàn giải phóng, non sông thu về một mối, Nguyễn Thị Mè được trả tự do và trở về trong niềm hân hoan vô bờ bến của đồng bào, đồng chí, tiếp tục cống hiến phần đời còn lại cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Trên các cương vị công tác mới trong hệ thống hội phụ nữ và các cơ quan lãnh đạo địa phương, bà luôn đem hết tâm huyết, kinh nghiệm và trí tuệ của mình để chăm lo cho đời sống của phụ nữ, trẻ em và các gia đình thương binh liệt sĩ. Dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào, bà vẫn luôn giữ gìn phẩm chất đạo đức trong sáng, lối sống giản dị, gần gũi với nhân dân, là tấm gương sáng ngời cho thế hệ trẻ học tập và noi theo. Cuộc đời của Nguyễn Thị Mè là một tượng đài cao đẹp về lòng yêu nước, tinh thần cách mạng triệt để và sự cống hiến trọn vẹn cho hạnh phúc của nhân dân, cho sự trường tồn và phát triển của dân tộc Việt Nam.
