"MẮT THẦN" NGÃ BA ĐỒNG LỘC LA THỊ TÁM

Năm 1968, Ngã ba Đồng Lộc (huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) trở thành một "tọa độ chết" trên tuyến đường chiến lược 15A. Là giao điểm huyết mạch nối liền hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam, nơi đây hứng chịu hàng vạn tấn bom đạn do không quân Mỹ rải thảm ngày đêm. Kẻ thù muốn biến thung lũng nhỏ bé này thành một vùng đất trắng, cày xới nát vụn từng mớ đất, từng hốc đá hòng chặn đứng những đoàn xe vận tải chở đạn pháo và lương thực vào Nam.

Giữa chảo lửa mịt mùng khói độc và mảnh bom văng chát chúa ấy, trên đỉnh đồi Mơ O trần trụi, có một chòi quan sát dã chiến đứng trơ trọi giữa trời. Nơi đó là "tổ trinh sát" của La Thị Tám – cô gái 21 tuổi mang vóc dáng nhỏ nhắn nhưng sở hữu một trái tim quả cảm phi thường.

Nhiệm vụ của La Thị Tám vừa đơn giản lại vừa khốc liệt đến nghẹt thở: Đứng trên đỉnh đồi Mơ O để đếm, quan sát và cắm cọc tiêu đánh dấu vị trí từng quả bom nổ chậm do máy bay Mỹ trút xuống.

Mỗi khi tiếng còi báo động vang lên xé rách không gian, khi tất cả các đơn vị phải chui sâu vào hầm trú ẩn thì La Thị Tám lại làm điều ngược lại: chị chạy vọt ra khỏi hầm, leo phăn phắt lên gờ đá cao nhất của đỉnh đồi Mơ O.

Chị đứng đó, vóc dáng nhỏ nhắn kiên cường giữa làn gió ngàn cuồn cuộn. Đôi mắt chị mở to, dán chặt vào bầu trời xám xịt nghi ngút khói đen.

Máy bay Mỹ lao xuống gầm rống, trút từng vệt bom thảm. Bom nổ xé rách lòng đất, sóng xung kích hất văng đất đá và có những lúc hất tung cả người Tám xuống mép hầm. Nhưng chỉ vài giây sau, khi vệt khói đen vừa bốc lên, chị lại rũ bỏ lớp bụi đất bám đầy tóc tai, nhổm dậy tiếp tục quan sát.

Chị đếm từng vệt khói, lắng nghe từng tiếng "bịch" nặng trịch khi quả bom từ trường hay bom nổ chậm cắm sâu vào lòng đất mù mạt. Trong đầu La Thị Tám là một cuốn sổ tay đặc biệt: – Một quả bom phá rơi sát mép vực đèo... – Hai quả bom nổ chậm đâm chéo xuống lòng đường 15... – Một quả văng ra rìa đồi, ngòi nổ chưa kích hoạt!

Chị ghi nhớ từng tọa độ bằng trí nhớ thiên tài và sự tập trung cao độ. Ngay khi tiếng động cơ máy bay vừa rút xa, La Thị Tám lập tức ôm lấy một ôm cọc tiêu – những chiếc cọc gỗ được vót nhọn, quấn dải vải trắng ở đầu – rồi lao xuống thung lũng vẫn còn nghi ngút khói độc.

Thung lũng Đồng Lộc lúc ấy chẳng khác nào một bãi mìn khổng lồ. Những quả bom nổ chậm nằm chực chờ dưới lớp đất nóng rực, có thể phát nổ bất kỳ giây phút nào chỉ bằng một độ rung nhẹ của bước chân.

Nhưng La Thị Tám không bước lùi. Chị rón rén từng bước, lần theo từng vệt đất bị cày xới, nhẹ nhàng cắm chiếc cọc tiêu trắng ngay sát nách quả bom.

Chiếc cọc tiêu trắng ấy chính là "tấm biển chỉ đường" sống còn cho lực lượng công binh đến phá bom, là "dấu hiệu an toàn" cho các tài xế xe tải quân sự căn đường lách qua vực sâu trong đêm tối.

Có những đêm đông rét xé thịt, một quả bom từ trường đâm sâu ngay giữa lòng đường 15. Đoàn xe chở đạn pháo hỏa tốc sắp tiến vào ngã ba, nếu bom nổ, toàn bộ đoàn xe sẽ bị nhấn chìm trong biển lửa. Không một phút chần chừ, La Thị Tám chạy thẳng ra giữa mặt đường. Chị dùng chiếc khăn quàng cổ màu đỏ làm tín hiệu, đứng làm "cọc tiêu sống" chỉ hướng cho từng chiếc xe tải nhích từng mét vượt qua khu vực nguy hiểm an toàn.

Trong suốt những năm tháng bám trụ trên đỉnh đồi Mơ O, La Thị Tám đã quan sát, đếm và cắm mốc chính xác 1.205 quả bom nổ chậm. Chị đã sống qua hàng ngàn lần ranh giới giữa cái chết và sự sống, không một ngày rời bỏ vị trí quan sát. Với những chiến công phi thường ấy, chị đã vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, chiến tranh đã lùi xa vào quá khứ. Ngã ba Đồng Lộc hôm nay đã phủ một màu xanh bạt ngàn của cây lá và những đồi thông reo rì rầm trong gió. Ngọn đồi Mơ O năm xưa giờ đây là di tích lịch sử thiêng liêng, nơi du khách thập phương nghiêng mình tưởng niệm.

Hình ảnh cô gái nhỏ nhắn La Thị Tám đứng kiêu hãnh trên đỉnh đồi Mơ O giữa làn mưa bom bão đạn mãi mãi là "Mắt thần" bất tử của tuổi trẻ Việt Nam thời hoa lửa. Sự dũng cảm, mưu trí và tình yêu Tổ quốc nồng nà của chị chính là ngọn đuốc thắp sáng lòng tự hào dân tộc, nhắc nhở thế hệ hôm nay luôn trân trọng và giữ gìn giá trị vô giá của độc lập, tự do.