Mặt trận khốc liệt nhất

Mặt trận khốc liệt nhất

Sau 46 năm xảy ra cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc, từ nơi chiến địa khốc liệt nhất, mỗi ngày hứng chịu hàng vạn quả đạn pháo, Vị Xuyên (Hà Giang) đang trở mình, thay da đổi thịt mỗi ngày.

Sau cuộc tấn công vào 6 tỉnh biên giới phía Bắc nước ta (Lai Châu, Hoàng Liên Sơn, Hà Tuyên, Cao Bằng, Lạng Sơn và Quảng Ninh) vào rạng sáng 17/2/1979 thất bại, Trung Quốc vẫn duy trì 12 sư đoàn và hàng chục trung đoàn độc lập áp sát biên giới Việt Nam.

Đặc biệt, sau ngày 18/3/1979, mặt trận Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang (trước đây là tỉnh Hà Tuyên) nhanh chóng trở thành điểm nóng, không khi nào ngớt tiếng súng, đạn pháo, đạn cối từ phía địch bắn sang.

Từ tháng 4/1984 đến tháng 10/1989, địch mở nhiều cuộc tấn công lấn chiếm một phần đất ở khu vực biên giới huyện Vị Xuyên tỉnh Hà Tuyên (nay là Hà Giang và Tuyên Quang).

Trong khoảng thời gian này, Vị Xuyên trở thành vùng chiến sự ác liệt nhất trong cuộc chiến chống xâm lấn biên giới. Có những ngày quân địch bắn từ 20.000 đến 30.000 quả đạn pháo vào Vị Xuyên.

Thương vong của ta trong cuộc chiến kéo dài 10 năm ở đây là rất lớn. Từ năm 1979 đến 1989 đã có hơn 4.000 bộ đội Việt Nam hy sinh, hàng nghìn người bị thương, nhiều liệt sĩ chưa tìm được hài cốt.

Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc, quân và dân ta đã anh dũng chiến đấu, giữ từng tấc đất thiêng liêng. Những chiến công ấy đã ghi vào lịch sử của dân tộc.

46 năm sau cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc (17/2/1979-17/2/2025), chúng tôi có dịp đến thăm gia đình Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy (94 tuổi, nguyên Quyền Tư lệnh Quân khu 2, nguyên Tham mưu trưởng mặt trận Vị Xuyên, đang sinh sống tại quận Tây Hồ, Hà Nội).

Mặc dù ở cái tuổi "xưa nay hiếm" nhưng trong ông những ký ức sâu đậm về những trận đánh hào hùng, ác liệt tại Vị Xuyên vẫn còn nguyên vẹn.

Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy chậm rãi kể, năm 1985, khi đang giữ cương vị Phó tham mưu trưởng Quân khu Thủ đô với quân hàm Đại tá, ông nhận lệnh tăng cường cho mặt trận Vị Xuyên, trực tiếp tham gia chỉ huy chiến đấu tại đây.

Theo Thiếu tướng Huy, trong cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc, Hà Giang là địa bàn trọng điểm, bị địch phá hoại nhiều mặt so với toàn tuyến biên giới phía Bắc.

Đặc biệt từ năm 1984 đến năm 1989, chiến sự xảy ra ác liệt ở xã Thanh Thủy, Minh Tân, Thanh Đức,... thuộc huyện Vị Xuyên; xã Bạch Đích, Phú Lũng thuộc huyện Yên Minh

Lý giải về việc địch chọn Vị Xuyên làm điểm tấn công dữ dội vào năm 1984, ông cho biết khu vực này là địa bàn hẻo lánh, xa Hà Nội hơn 300km; duy nhất chỉ có quốc lộ 2 chạy từ thị xã Hà Giang tới Hà Nội.

Bên cạnh đó, Vị Xuyên phần lớn là núi đá, cao từ biên giới và thấp dần vào nội địa Việt Nam. Địa hình phía địch là vùng cao nguyên rộng, thuận lợi cho việc triển khai đội hình lớn để tấn công Việt Nam.

Song địa hình phía Việt Nam rất khó cho việc triển khai đội hình lớn để phòng thủ và phản công; việc vận chuyển, chi viện từ phía sau lên mặt trận cũng rất khó khăn.

Mục đích của địch lúc đó là thu hút càng nhiều binh lực Việt Nam trên tuyến biên giới càng tốt để tác động tới công cuộc tái thiết kinh tế, làm cho chúng ta suy yếu.

Hà Giang (khi đó là Hà Tuyên) là tỉnh hẻo lánh ở biên giới phía Bắc của nước ta, chỉ với một đường độc đạo, ít giao lưu với quốc tế, địa hình hiểm trở nên tạo điều kiện thuận lợi để tấn công từ trên cao. Nếu chiếm thành công Hà Giang, quân địch có nhiều cơ hội để lấn sâu hơn vào nước ta.

Để bảo vệ Hà Giang, trong 5 năm (từ 1984 đến 1989), chúng ta đã lần lượt huy động tới hàng chục sư đoàn chủ lực, các trung đoàn bộ binh địa phương, đặc công; một số trung đoàn, lữ đoàn pháo binh, công binh, hóa học…

"Gần 10 năm ròng (1979-1989) chưa khi nào Vị Xuyên ngớt tiếng pháo, đạn từ bên kia biên giới rót sang. Từ một địa bàn được xác định là thứ yếu, Vị Xuyên nhanh chóng trở thành điểm nóng, một mặt trận trọng điểm vùng biên giới", Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy chia sẻ.

Ác liệt nhất, có đợt, chỉ trong 3 ngày, địch bắn hơn 100.000 quả đạn pháo vào khu vực Vị Xuyên về đến thị xã Hà Giang. Trong 5 năm, quân địch bắn vào mặt trận này hơn 1,8 triệu viên đại bác.

Sau khi kết thúc cuộc chiến này, chúng ta đo lại có ngọn núi bị đánh bạt đi hơn 3m. Ác liệt đến mức mà nhiều người gọi đó là "lò vôi thế kỷ".

"Có những ngày từ biên giới vào sâu trong đất liền nước ta chỉ khoảng 5km nhưng Trung Quốc bắn 3-5 vạn quả đạn pháo, ngang với hỏa lực mà Mỹ chi viện cho Ngụy đánh chiếm Quảng Trị.

Mặt trận Vị Xuyên chủ yếu là núi đá nên khi bị đạn pháo bắn trúng, đá vỡ ra trắng xóa hàng chục km nên nhiều anh em gọi là "lò vôi thế kỷ"", Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy lý giải.

Đến năm 1987, sau cuộc tấn công quy mô lớn kéo dài 3 ngày (5-7/1) bị thất bại, Trung Quốc giảm dần các cuộc tấn công lớn, chỉ còn tổ chức các trận tấn công nhỏ lẻ giữa các trận địa trực tiếp tiếp xúc với nhau; còn lại địch chủ yếu dùng pháo binh, súng cối bắn vào trận địa của ta để phá hoại trận địa và sát thương sinh lực ta.

Có thể nói đây là trận tấn công quy mô lớn cuối cùng của địch.

Năm 1988, địch không tổ chức đợt tấn công quy mô lớn nào vào các trận địa phòng ngự của ta, mà chủ yếu dùng pháo binh bắn phá các trận địa phòng ngự và sát thương sinh lực quân ta.

Năm 1989, địch ngừng bắn pháo vào mặt trận Vị Xuyên. Đến tháng 10 năm 1989 địch rút hết quân khỏi đất Việt Nam, kết thúc 5 năm lấn chiếm biên giới Vị Xuyên.