Mặt trận “không đánh mà thắng"

Cùng với năm mũi tiến công của các binh đoàn chủ lực (đóng vai trò chủ yếu, quyết định) thần tốc tiến về giải phóng Sài Gòn, mũi đấu tranh binh vận đã được đẩy mạnh, xem đó như là “mũi tiến công thứ sáu”, góp phần không nhỏ giảm thiệt hại cả về sinh mạng và cơ sở hạ tầng.

Phất cao ngọn cờ chính nghĩa

Kể từ sau khi Hiệp định Paris được ký kết, một bộ phận khá đông binh lính và sĩ quan quân đội Sài Gòn bộc lộ tư tưởng mong muốn hòa bình, chấm dứt cảnh chiến tranh, chết chóc. Một số ra mặt chống chính quyền Nguyễn Văn Thiệu, số khác gia nhập “Lực lượng thứ ba” đấu tranh cho hòa bình, hòa giải, hòa hợp dân tộc... Trong bối cảnh đó, Hội nghị lần thứ 21 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (10/1973) xác định “Binh vận là một mũi tiến công rất quan trọng... Trước mắt yêu cầu của công tác binh vận là phải tìm ra rất nhiều hình thức để bao vây đồn bót địch, làm tê liệt, làm mất hiệu lực, trung lập hóa đồn bót, làm tan rã Phòng vệ dân sự, biến phần lớn lực lượng này thành lực lượng ta... Phải làm cho công tác binh vận trở thành công tác của quần chúng”. Tiếp đó, Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng (18/12/1974 đến 8/1/1975) yêu cầu đẩy mạnh công tác binh vận lên một bước mới nhằm theo kịp quy mô và cường độ của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy, phất cao ngọn cờ chính nghĩa, của thế chiến lược cách mạng tiến công, thức tỉnh một bộ phận binh sĩ đối phương; kết hợp chặt chẽ và hiệu quả “ba mũi giáp công”, nhanh chóng làm tan rã quân địch... thắng chúng ngay tại sào huyệt Sài Gòn - Gia Định để nhanh chóng kết thúc chiến tranh.

Chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy, bộ máy binh vận đã được kiện toàn từ Ban Binh vận của Trung ương Cục xuống đến cơ sở phường, xã, ấp, khu phố; từ Bộ Chỉ huy Miền xuống đến các đơn vị. Các cơ sở hoạt động nội tuyến được mở rộng, bổ sung lực lượng và nhiệm vụ, đặc biệt là trong các cơ quan chiến lược, các đơn vị quân đội và chính quyền Việt Nam Cộng hoà. Chỉ riêng trong chiến dịch Tây Nguyên, mũi tiến công binh vận đã trực tiếp làm tan rã hai tiểu đoàn bảo an, hai tiểu đoàn Fulro, 50 trung đội nghĩa quân, cô lập và vô hiệu hóa toàn bộ lực lượng Phòng vệ dân sự. Trong chiến dịch Trị-Thiên, các cơ sở nội tuyến trong các đơn vị vũ trang của địch đã làm nội ứng, dẫn đường đưa bộ đội đánh chiếm các mục tiêu quan trọng. Trong chiến dịch giải phóng Đà Nẵng, cơ sở nội tuyến trong Trung tâm huấn luyện Hòa Cầm đã làm binh biến, tổ chức cho hơn 3.000 binh sĩ buông súng trở về với cách mạng.

Một phong trào “toàn dân làm binh vận” được phát động từ thành thị cho đến các làng quê. Tàn quân địch tháo chạy tới đâu đều được lực lượng binh vận kịp thời tuyên truyền vận động, làm rã ngũ hàng loạt; bộ phận ngoan cố cố tình tháo chạy thì binh vận làm cho tinh thần của chúng hoảng loạn, không thể co cụm để chống trả. Cùng với các mũi truy kích mãnh liệt của bộ đội chủ lực, mũi tiến công binh vận đã góp phần làm cho cuộc tháo chạy của quân địch ở Quân khu 1 và Quân khu 2 càng thêm bi thảm, biến cuộc rút lui chiến lược của chúng thành cuộc tháo chạy trong hoảng loạn.