"Mắt xích" Him Lam, quyết định hoãn binh lịch sử và tiếng radio nghẹn sóng giữa lòng chảo Điện Biên

Trong hàng vạn chiến sĩ đang hừng hực khí thế hành quân ra mặt trận đầu năm 1954, lịch sử quân sự Việt Nam ghi dấu một gương mặt trẻ tuổi, cương nghị nhưng có cái nhìn sắc sảo làm thay đổi cả một cục diện trận đánh. Đó là Đại đội trưởng Đại đội 243, Tiểu đoàn 11 Phủ Thông, thuộc Trung đoàn 141, Đại đoàn 312 — Hà Văn Nọa.

Lật giở từng trang cuốn sách “Truyện kể anh hùng liệt sĩ Hà Văn Nọa” do Nhà giáo ưu tú, Đại tá Nguyễn Ngọc Ảnh biên soạn, qua lời kể đầy xúc động của người thân là anh Hà Văn Thân, chân dung một người con anh dũng của đất nước được tái hiện chân thực, lay động tâm can như một khúc tráng ca trầm hùng giữa lòng chảo Tây Bắc năm nào.

Người trinh sát ban đêm và phát hiện xoay chuyển "quyết định sống còn"

Bản hùng ca Điện Biên của Hà Văn Nọa bắt đầu từ ngày 24-12-1953, khi Đại đoàn 312 nhận lệnh xẻ núi lăn bom lên đường ra mặt trận. Cuối tháng 2-1954, Trung đoàn 141 nhận nhiệm vụ trinh sát để chuẩn bị đánh trận mở màn vào cứ điểm Him Lam — mắt xích mạnh nhất, kiên cố nhất trong hệ thống phòng ngự của thực dân Pháp tại Điện Biên Phủ. Nơi đây đan chéo các lớp hàng rào kẽm gai, công sự dày đặc và những hỏa điểm đại liên sẵn sàng nhả đạn. Hà Văn Nọa được tin tưởng giao nhiệm vụ dẫn đầu nhiều tổ công tác âm thầm cắt rừng, bò sát đồn địch để nghiên cứu địa hình ban đêm.

Chính trong những đêm đen bò sát nách giặc ấy, bằng nhãn quan chiến thuật nhạy bén, Hà Văn Nọa đã phát hiện ra một chi tiết bất thường cực kỳ quan trọng. Phương án tác chiến ban đầu của Bộ chỉ huy là sau khi vượt sông Nậm Rốm, Tiểu đoàn 11 sẽ đánh thẳng vào hướng chính diện của điểm cao số 1. Thế nhưng, ông nhận ra nếu giữ nguyên hướng tiến công này, mũi chủ công của ta rất dễ bị đánh lệch sang cứ điểm số 2 (do Tiểu đoàn 428 đảm nhiệm). Nguy hiểm hơn, toàn bộ hỏa lực của địch trên đỉnh điểm cao số 1 sẽ rảnh tay khóa chặt, nướng sạch lực lượng ta ngay tại cửa mở. Một sai lệch nhỏ trong tính toán có thể phải trả bằng máu của hàng trăm chiến sĩ, đẩy trận đánh mở màn vào thế bị động.

Hà Văn Nọa lập tức báo cáo nhận định lên Trung đoàn phó Lương Thịnh. Lập luận sắc bén của người đại đội trưởng 26 tuổi lập tức thuyết phục được Ban chỉ huy Trung đoàn, Đại đoàn và được báo cáo hỏa tốc lên Bộ Chỉ huy Chiến dịch.

Từ phát hiện mang tính xương máu ấy, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đưa ra quyết định lịch sử: Lùi giờ tiến công thêm 48 giờ để pháo binh và các đơn vị chủ công điều chỉnh lại toàn bộ phương án tiếp cận. Đó là lần thứ tư quân ta hoãn giờ nổ súng, nhưng chính là quyết định cứu sống hàng nghìn chiến sĩ, tạo cơ sở vững chắc cho chiến thắng Him Lam.

Ngọn cờ danh dự và trận đánh thọc sâu chia cắt bốt đồn

Trước giờ nổ súng, giữa dãy Tà Lèng đại ngàn, hàng nghìn chiến sĩ Đại đoàn 312 đứng trang nghiêm dưới bóng cờ. Với phát hiện xuất sắc trước trận đánh, Đại đội trưởng Hà Văn Nọa vinh dự được cử lên đại diện đơn vị nhận lá cờ danh dự “Quyết chiến quyết thắng” từ tay Chính ủy Đại đoàn.

Chiều ngày 13-3-1954, bão lửa Điện Biên chính thức bắt đầu. Dưới làn hỏa lực như trút nước của địch, Hà Văn Nọa dẫn đầu Đại đội 243 vượt sông Nậm Rốm, dũng mãnh xung phong chiếm giữ điểm cao số 1. Trong lúc chiến đấu ác liệt, phát hiện địch đang bí mật đào một con hào ngầm để dùng hỏa lực bắn chặn các chiến sĩ bộc phá của ta, ông lập tức dẫn một tổ chiến đấu luồn qua từng ụ đất dưới ánh pháo sáng rực trời, đánh bật mũi phản kích hiểm nghèo của giặc, giữ vững cửa mở cho đơn vị.

Khi thê đội 2 của ta bị chặn lại bởi một khẩu đại liên bí mật từ điểm cao số 2 quét xuống, Hà Văn Nọa nhanh chóng dùng điện thoại đề nghị tiểu đoàn chi viện hỏa lực. Ngay khi pháo binh ta dập tắt hỏa điểm của giặc, nắm lấy thời cơ vàng, ông ra lệnh phá tung lớp hàng rào cuối cùng, dẫn đầu đơn vị men theo giao thông hào thọc sâu vào trung tâm cứ điểm, chia cắt đội hình địch ra thành nhiều mảng nhỏ. Sự táo bạo của Đại đội 243 khiến quân Pháp hoảng loạn hoàn toàn. Đến 22 giờ 30 phút cùng ngày, quân ta làm chủ hoàn toàn cứ điểm Him Lam, sớm hơn 30 phút so với dự kiến.

Tiếng đài vô tuyến nghẹn sóng và sự bất tử ở tuổi 26

Bước sang đợt tiến công thứ hai, Đại đội 243 của Hà Văn Nọa lại nhận một nhiệm vụ cảm tử: Vượt qua cửa mở ở đồi E, thọc sâu theo đường 41 đánh thẳng vào trung tâm trận địa địch. Trong “Tổng tập Hồi ký”, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã dành những dòng trân trọng nhất để viết về chiến công này:

“Riêng một đại đội của Tiểu đoàn 11, Đại đội 243, do Đại đội trưởng Nọa chỉ huy, đã gây cho địch một bất ngờ lớn... Đại đội 243 đánh xuyên qua tiểu đoàn dù số 5, rồi chia làm hai mũi, một mũi đánh vào khu trận địa pháo, gây cho chúng nhiều thiệt hại, một mũi đánh vào tiểu đoàn dù thuộc địa số 1. Mặc dù bị tổn thất, các dũng sĩ Đại đội 243 vẫn táo bạo phát triển ra tới bờ sông Nậm Rốm và gan góc trụ lại trong lòng địch, đương đầu với chúng suốt ngày hôm sau.”

Giữa vòng vây dày đặc của các tiểu đoàn dù khét tiếng của Pháp, bom đạn cày xới nát bấy trận địa, Hà Văn Nọa vẫn đứng thẳng, kiên cường chỉ huy những tay súng cuối cùng bám trụ từng tấc đất.

Nguyên Chính trị viên Tiểu đoàn 11, Trung tướng Trần Linh nghẹn ngào nhớ lại buổi sáng ngày 2-4-1954 định mệnh ấy — khoảnh khắc mà ông bảo “khó thể quên trong suốt cuộc đời quân ngũ”. Khoảng 9 giờ sáng, sóng vô tuyến điện giữa tiểu đoàn và Đại đội 243 chập chờn, rè rít giữa tiếng nổ chát chúa của bom đạn. Đến gần 10 giờ, tín hiệu từ đầu dây bên kia của Hà Văn Nọa bất ngờ vang lên rõ mồn một:

“Báo cáo tiểu đoàn… lực lượng chúng tôi còn lại một tiểu đội. Chúng tôi đã hết đạn… Quyết chiến đấu đến hơi thở cuối cùng… Xe tăng đang ở trước mặt chúng tôi đây…”

Rồi... mặt đất rung chuyển, tín hiệu radio mất hẳn vào không trung.

Người Đại đội trưởng kiên cường ấy cùng những người đồng đội quả cảm của Đại đội 243 đã mãi mãi nằm lại bên bờ sông Nậm Rốm, máu của các anh hòa vào lòng đất mẹ khi tuổi đời vừa tròn 26 — cái tuổi thanh xuân đẹp nhất của một đời người.

Năm 2004, đúng 50 năm sau ngày chiến thắng lừng lẫy năm châu, Chủ tịch nước đã truy tặng Liệt sĩ Hà Văn Nọa danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Anh đã ra đi, nhưng tinh thần kiên cường, "quyết không lùi bước" của người Đại đội trưởng năm ấy đã hóa thành hồn thiêng sông núi, thành một biểu tượng bất tử ngời sáng mãi trên đỉnh đồi Him Lam rực lửa.