Máu đỏ trên cầu sắt Vĩnh Thông – Chiến công của du kích Châu Đốc năm 1949

Sau khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, vùng Châu Đốc là một trong những địa bàn chiến lược của Nam Bộ. Để kiểm soát tuyến biên giới Việt Nam – Campuchia và con đường dọc theo kênh Vĩnh Tế, quân Pháp xây dựng nhiều đồn bốt kiên cố. Trong đó, cầu sắt Vĩnh Thông được xem là vị trí trọng yếu, vừa bảo vệ tuyến giao thông vừa là nơi trung chuyển quân và tiếp tế.

Năm 1949, lực lượng vũ trang và du kích địa phương nhận được nhiệm vụ đánh vào cầu sắt Vĩnh Thông nhằm cắt đứt tuyến vận chuyển của quân Pháp. Đây là nhiệm vụ rất khó khăn vì khu vực cầu luôn được canh phòng nghiêm ngặt, có lính gác ngày đêm và hỏa lực từ các đồn lân cận sẵn sàng chi viện.

Sau nhiều ngày trinh sát, các chiến sĩ phát hiện quy luật hoạt động của địch. Ban ngày, lính tuần tra dày đặc nhưng đến nửa đêm lực lượng canh gác giảm bớt. Lợi dụng thời cơ đó, một tổ đặc công bí mật tiếp cận cầu trong màn đêm.

Để tránh bị phát hiện, các chiến sĩ phải ngâm mình nhiều giờ dưới dòng nước lạnh của kênh Vĩnh Tế, chỉ nhô mũi lên để thở. Từng người lặng lẽ mang theo thuốc nổ, men theo chân cầu. Mọi động tác đều phải hết sức cẩn thận vì chỉ một tiếng động nhỏ cũng có thể khiến cả đơn vị hy sinh.

Khi khối thuốc nổ được gài đúng vị trí, tổ chiến đấu nhanh chóng rút về nơi an toàn. Chỉ ít phút sau, một tiếng nổ lớn vang lên giữa đêm khuya. Một phần cầu sắt bị phá hủy, giao thông của quân Pháp trên tuyến này bị gián đoạn trong thời gian dài.

Ngay sau vụ nổ, quân Pháp huy động lực lượng truy quét khắp khu vực. Tuy nhiên, nhờ sự che chở của nhân dân địa phương và thông thuộc địa hình sông nước, toàn bộ tổ chiến đấu đã rút lui an toàn.

Chiến thắng tại cầu sắt Vĩnh Thông tuy không phải là một trận đánh quy mô lớn nhưng đã gây ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động quân sự của thực dân Pháp tại khu vực Châu Đốc. Đồng thời, chiến công này còn cổ vũ mạnh mẽ phong trào kháng chiến của quân và dân An Giang trong những năm đầu chống Pháp.

Đối với người dân địa phương, đây là minh chứng cho tinh thần "lấy ít địch nhiều", tận dụng yếu tố bất ngờ và nghệ thuật chiến tranh du kích. Những người trực tiếp tham gia trận đánh sau này đều trở về với cuộc sống bình dị, nhưng ký ức về đêm đánh cầu Vĩnh Thông vẫn được nhắc lại trong nhiều tài liệu lịch sử địa phương và các buổi giáo dục truyền thống.

Ngày nay, khi đi qua vùng kênh Vĩnh Tế, ít ai biết rằng nơi đây từng diễn ra một trận đánh táo bạo của lực lượng kháng chiến. Dòng kênh vẫn lặng lẽ chảy, nhưng trong lòng người dân An Giang, câu chuyện về cầu sắt Vĩnh Thông vẫn là biểu tượng của lòng dũng cảm và ý chí quật cường.