MÀU ĐỒNG LỘC NĂM ẤY

Trong căn nhà nhỏ nằm bình yên giữa lòng Hà Nội, bà Nguyễn Thị Xuân Lê (ở tuổi ngoài 70) khẽ mở chiếc hộp sắt hoen gỉ lưu giữ kỷ vật thời chiến. Bên trong là một chiếc lược làm từ mảnh xác máy bay và một cuốn sổ tay đã ố vàng. Mỗi khi chạm vào chúng, tiếng bom nổ, tiếng còi xe rít và cả nụ cười của những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi lại ùa về vẹn nguyên như mới hôm qua. Năm 1968, cô gái Xuân Lê khi ấy vừa tròn 18 tuổi, mang theo hoài bão của tuổi trẻ xung phong ra tiền tuyến, thanh xuân gửi lại nơi Ngã ba Đồng Lộc – "tọa độ chết" hứng chịu hàng ngàn tấn bom cày xới mỗi ngày.

Bà Lê nghẹn ngào nhớ lại những ngày tháng "máu và hoa" ấy. Nhiệm vụ của tiểu đội bà là san lấp hố bom, bám trụ mặt đường để đảm bảo cho những đoàn xe chở hàng vào Nam không bị đứt mạch. Lúc đó, cái chết cận kề trong từng gang tấc, nhưng không một ai biết sợ.

"Ban ngày bom nổ rát mặt, khói đen bao phủ cả bầu trời. Nhưng cứ đêm xuống, khi ngơi tiếng bom, tụi tôi lại vừa vá đường vừa hò hát. Tiếng hát át tiếng bom theo đúng nghĩa đen. Đứa nào cũng tóc dài, da đen nhẻm vì khói thuốc súng nhưng đôi mắt thì sáng rực."

Kỷ niệm sâu sắc nhất đời bà là về người bạn thân cùng tiểu đội tên Hà. Hà quê ở Đức Thọ, có giọng hát dân ca ngọt lịm. Trước đêm định mệnh một ngày, Hà còn ngồi chải tóc cho bà Lê dưới hầm, hai đứa thủ thỉ với nhau về ước mơ sau khi hòa bình: Hà muốn về quê làm cô giáo làng, còn bà Lê ước mơ được đi học đại học. Hà còn hứa: "Mai mốt hết chiến tranh, tao thêu tặng mày một chiếc khăn tay thật đẹp để đi gặp người yêu nhé!"

Nhưng lời hứa ấy mãi mãi nằm lại dưới lòng đất mẹ. Trận bom tọa độ chiều hôm sau đã vùi lấp trận địa. Khi tiếng nổ dứt, bà Lê điên cuồng dùng tay không bới đất tìm bạn. Khi tìm thấy Hà, cô gái ấy đã trút hơi thở cuối cùng, tay vẫn ôm chặt chiếc cuốc, gương mặt thanh tú lấm lem bùn đất nhưng thanh thản như đang ngủ. Chiếc khăn tay Hà định thêu vẫn còn là mảnh vải trắng tinh khôi nằm trong ba lô túi áo.

"Thời hoa lửa" của bà Lê và thế hệ năm ấy là thế — đau thương nhưng đầy kiêu hãnh. Họ đã sống, đã yêu và hiến dâng những năm tháng đẹp nhất của cuộc đời cho Tổ quốc mà không hề toan tính.

Giờ đây, khi chiến tranh đã lùi xa, những vết thương trên da thịt đã lành theo năm tháng, nhưng "màu hoa lửa" trong tim người cựu thanh niên xung phong Nguyễn Thị Xuân Lê chưa bao giờ tắt. Nó là ngọn lửa nhắc nhở thế hệ mai sau về giá trị của hòa bình, được đổi bằng máu và thanh xuân của một thế hệ anh hùng.