Mậu Thân 1968: Ký ức về một mùa xuân quyết tử

Có những mùa xuân đi qua để lại sắc hoa, nhưng cũng có những mùa xuân đi qua để lại một tượng đài bất tử trong tâm khảm của cả một thế hệ. Đối với tôi, những ngày cuối năm Đinh Mùi và bước sang năm mới 1968 ấy không đơn thuần là một mốc thời gian, mà đó là một dấu ấn thiêng liêng – "Một cái tết đáng nhớ" của một đời chiến sĩ.Ngược dòng thời gian về năm 1967, khi đang đảm nhiệm vai trò Chánh văn phòng Công an huyện Hòa Vang, tôi nhận lệnh điều động lên bộ phận tiền phương đóng tại Gò Hà. Nhiệm vụ lúc bấy giờ vô cùng khẩn thiết: xây dựng cơ sở cách mạng, tạo bàn đạp vững chắc đón đầu chiến dịch Mậu Thân đang cận kề. Đến đầu năm 1968, không khí chuẩn bị càng trở nên sục sôi khi cấp trên chỉ đạo tổ chức lực lượng vũ trang và quần chúng đồng loạt nổi dậy trên khắp các mặt trận từ nông thôn đến thành thị. Bản thân tôi được vinh dự đứng vào hàng ngũ của một tổ công tác gồm năm đồng chí, do đồng chí Trần Hạ (Huyện ủy viên, Bí thư xã Hòa Liên) làm tổ trưởng, cùng nhau tiến về địa bàn Hòa Liên và Hòa Phong để trực tiếp lãnh đạo phong trào.Ký ức về đêm ngày 27 tháng Chạp năm ấy vẫn vẹn nguyên trong tôi như vừa mới hôm qua. Lúc trời sẩm tối, sau khi anh em vội vàng dùng bữa cơm nước, chúng tôi ngồi lại bên nhau họp bàn, phân công công tác và không quên dặn dò nhau phải tuyệt đối cảnh giới, bám sát nhau mà đi. Trong lòng mỗi người không tránh khỏi những lo lắng, bồn chồn cho một đợt công tác mang tính quyết định, nhất là khi nghe tin địch đang nổ súng rầm rộ khắp nơi, gieo vào lòng chúng tôi nghi vấn liệu tình hình có bị rò rỉ. Thế nhưng, đúng 8 giờ tối, khi cơ sở báo về đường đi an toàn không có phục kích, năm anh em lập tức mang theo ba lô, súng ống hướng thẳng về phía trước. Giữ khoảng cách đều đặn từ năm đến bảy mét, lấy ám hiệu thầm lặng làm tai mắt cho nhau, tôi – với vóc dáng nhỏ nhắn, lanh lợi và thông thuộc địa bàn – đã xung phong dẫn đầu đoàn quân. Hơn 10 giờ đêm, vượt qua mọi chướng ngại, chúng tôi đã đặt chân đến nhà cơ sở, nơi xã ủy đang làm việc, bừng bừng khí thế triển khai ngay những nhiệm vụ khẩn cấp.Giữa những ngày giáp Tết ấy, một bầu không khí vô cùng đặc biệt bao trùm khắp các thôn xóm. Nhân dân vẫn lo toan sửa sang nhà cửa, làm bánh trái đón xuân, ánh đèn từ những mâm cúng Tất niên tỏa ra sáng chói, rộn rã. Nhưng hòa vào cái ấm áp của ngày Tết cổ truyền lại là hơi thở hừng hực của cách mạng: bộ đội, cán bộ cấp trên nườm nượp đổ về hội quân, chuẩn bị cho những cánh quân xuống đường hướng về Đà Nẵng, Cẩm Lệ, thị trấn Túy Loan. Sự hiện diện của tình quân dân càng khiến cho cái lạnh cuối đông nơi miền quê nghèo trở nên rạo rực, kiên cường.Đêm 29 tháng Chạp, bóng tối bao trùm nhưng những bước chân cách mạng không hề đơn độc. Du kích địa phương âm thầm dẫn đường cho bộ đội khảo sát các ấp chiến lược, chuẩn bị sẵn sàng cho kế hoạch phá rào, ém quân đánh đồn Túy Loan. Cùng lúc đó, các bà, các mẹ, các chị trong Hội phụ nữ giải phóng cũng có những cuộc họp khẩn để vận động quần chúng ra mặt trận. Tôi được phân công về thôn Bồ Bản, sát cánh cùng du kích xã thúc đẩy lực lượng quần chúng. Vừa đến nơi, một kế hoạch ngụy trang táo bạo đã được vạch ra: một số chị đóng vai người đi thăm Tết đổ ra Đà Nẵng; một số khác chia thành từng tốp nhỏ từ hai đến ba người, giả làm người đi chợ sớm tiến về Cẩm Lệ; phần đông còn lại kéo về chợ Nhồi tạo nên một lực lượng đông đảo gấp nhiều lần. Trên những nẻo đường xuống chợ, những câu chuyện tố cáo tội ác dã man của giặc Mỹ – từ bắn giết, đốt nhà đến tàn sát trẻ em – được truyền tai nhau đầy căm phẫn. Đó vừa là tiếng lòng căm thù ngút trời, vừa là những ám hiệu thiêng liêng để những người con cách mạng nhận ra nhau trên trận tuyến đối mặt với kẻ thù.Và rồi, thời khắc lịch sử đã điểm. Đúng hai giờ sáng ngày mồng Một Tết, tiếng súng nổ vang rền từ trận phối hợp giữa bộ đội và du kích đánh thẳng vào đồn địch gần thị trấn Túy Loan và đình Hương Lam. Như một dòng thác lũ, lực lượng quần chúng tại khu II – bao gồm các xã Hòa Lợi, Hòa Thái, Hòa Lương, Hòa Hưng, Hòa Bình, Hòa Châu, Hòa Thượng, Hòa Thọ, Hòa Phú, Hòa Thịnh, Điện Sơn và thị trấn Túy Loan – đồng loạt tiến về các điểm tập kết theo quy định. Hơn sáu ngàn con người bờ tre, bãi mía được huy động, chia làm hai bộ phận, có bộ đội địa phương và du kích ngụy trang đi trước mở đường bảo vệ. Bộ phận đi đầu với khoảng ba ngàn người đang hừng hực tiến vào thành phố thì bất ngờ nhận lệnh hoãn lại để chờ đợi thời cơ; bộ phận phía sau tại đoạn đường Túy Loan – Cẩm Lệ cũng được lệnh chuyển hướng sang bao vây và tấn công quận lỵ Hiếu Đức. Tại đây, lực lượng vũ trang của ta đã đánh một đòn sấm sét: đập tan trụ sở quận lỵ, phá hủy nhà hành chính, tiêu diệt nhà cảnh sát ngụy, đốt cháy kho vũ khí đạn dược và kết liễu hàng chục tên địch. Giữa chiến thắng vang dội đó, kẻ thù lồng lộn điên cuồng dùng máy bay và phi pháo bắn phá dữ dội vào đội hình quần chúng, buộc chúng tôi phải chủ động đưa lực lượng rút lui để bảo toàn tính mạng cho nhân dân.Ngày hôm sau, tôi lặng lẽ quay về xóm Mít thuộc thôn Bồ Bản, cải trang thành người dân mặc áo trắng đi qua Hòa Lương để trở về đơn vị. Một cuộc họp rút kinh nghiệm chiến lược sâu sắc đã diễn ra ngay sau đó giữa những người đồng chí.Nhìn lại toàn bộ chiến dịch tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm ấy, dù có thể chúng ta chưa đạt được đến đỉnh cao của những mục tiêu và kế hoạch đã vạch sẵn, nhưng giá trị mà nó mang lại là vô giá. Nó đã tạo ra một thế và lực hoàn toàn mới cho phong trào cách mạng, chứng minh một chân lý rằng: chúng ta có thể đưa một cuộc chiến tranh quy mô lớn, kết hợp nhuần nhuyễn giữa đấu tranh chính trị và vũ trang đánh thẳng vào tận sào huyệt kiên cố nhất của Mỹ ngụy tại miền Trung đất Việt. Sâu sắc hơn cả, bước đi của sáu ngàn con người trong đêm mồng Một Tết ấy chính là biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước, của ý chí độc lập tự do và tinh thần tiến công bất khuất. Đó là minh chứng hùng hồn, sinh động nhất cho lời thề son sắt của thế hệ chúng tôi: "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" – một lời thề vang vọng từ trái tim của mọi tầng lớp nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng, sẵn sàng hiến dâng tất cả để giành lại độc lập, tự do cho mảnh đất quê hương khi bị ngoại bang giày xéo.