MẬU THÂN 1968 – MÙA XUÂN GIỮA LỬA ĐẠN

Những ngày cuối năm 1967, miền Nam bước vào những ngày chuẩn bị đón Tết.

Ở những thành phố, người dân sửa sang nhà cửa.

Ngoài mặt trận, những người lính cũng hướng về mùa xuân.

Nhưng với họ, mùa xuân năm ấy không giống những mùa xuân bình thường.

Trong rừng, những đoàn quân lặng lẽ chuẩn bị cho một cuộc hành quân đặc biệt. Những con đường quen thuộc trở nên đông đúc hơn. Những ba lô được kiểm tra lại. Vũ khí, lương thực và trang bị được chuẩn bị cho một nhiệm vụ mà phần lớn người tham gia chỉ biết một phần.

Mệnh lệnh cuối cùng vẫn được giữ bí mật.

Trong khi đó, ở nhiều thành phố miền Nam, những cơ sở cách mạng âm thầm chuẩn bị cho giờ hành động.

Không khí trước Tết tưởng như vẫn bình thường.

Nhưng phía sau sự yên tĩnh ấy là một cuộc chuẩn bị quy mô lớn.

Đêm giao thừa.

Khi nhiều gia đình đang quây quần bên nhau, khi tiếng pháo và không khí đón năm mới bao phủ các thành phố, những người lính bắt đầu tiến về mục tiêu.

Đêm 30, rạng sáng 31 tháng 1 năm 1968, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân bắt đầu trên diện rộng. Quân và dân miền Nam đồng loạt tiến công vào nhiều thành phố, thị xã, thị trấn và các căn cứ quân sự. Những trọng điểm lớn là Sài Gòn, Huế và Đà Nẵng.

Bộ Tư lệnh Lăng Hồ Chí Minh

Ở Sài Gòn, các lực lượng biệt động và đặc công tiến công vào nhiều mục tiêu quan trọng.

Một trong những trận đánh gây chấn động là cuộc tập kích vào Tòa Đại sứ Mỹ.

Rạng sáng 31 tháng 1, một đội biệt động gồm 17 chiến sĩ tiếp cận khu vực Tòa Đại sứ Mỹ, phá tường bao và tiến vào khu vực bên trong. Trận chiến sau đó diễn ra quyết liệt, các chiến sĩ chiến đấu trong tình thế vô cùng bất lợi về lực lượng và cuối cùng phần lớn đã hy sinh.

Nhưng Mậu Thân không chỉ diễn ra ở Sài Gòn.

Tại Huế, cuộc chiến kéo dài đặc biệt ác liệt. Quân giải phóng tiến công vào thành phố và kiểm soát nhiều khu vực trong một thời gian dài. Theo tư liệu của Bộ Quốc phòng, lực lượng cách mạng đã làm chủ thành phố Huế trong 25 ngày và phải đối mặt với nhiều đợt phản kích.

Bộ Quốc Phòng

Huế những ngày ấy trở thành một thành phố của chiến tranh.

Những con đường từng đông đúc người qua lại trở thành chiến tuyến.

Những ngôi nhà, trường học, công sở và khu phố bị cuốn vào vòng xoáy của bom đạn.

Và giữa tất cả những điều đó là những con người bình thường đang cố gắng sống sót.

Có những người lính bước vào thành phố khi tuổi đời còn rất trẻ.

Họ từng có một mái nhà.

Từng có mẹ chờ cơm.

Từng có một người thân gửi thư.

Từng nghĩ rằng rồi chiến tranh sẽ kết thúc và họ sẽ trở về.

Nhưng chiến trường không cho họ quyền lựa chọn.

Có người ra đi và trở lại.

Có người ở lại mãi mãi.

Có những lá thư không bao giờ có hồi âm.

Có những người mẹ chờ con qua hết mùa xuân này đến mùa xuân khác.

Đó là phần lịch sử thường bị che khuất sau những bản đồ tác chiến và những con số.

Mậu Thân 1968 là một cuộc tiến công có quy mô rất lớn. Theo tư liệu của Bộ Quốc phòng, lực lượng cách mạng đã tiến công 4 trong 6 thành phố lớn, 37 trong 44 thị xã cùng hàng trăm thị trấn, quận lỵ và nhiều căn cứ quân sự trên toàn miền Nam.

Bộ Tư lệnh Lăng Hồ Chí Minh

Nhưng đánh giá về Mậu Thân không chỉ nằm ở những trận đánh.

Một trong những tác động lớn của cuộc Tổng tiến công là làm rung chuyển nhận thức của dư luận Mỹ về cuộc chiến. Những hình ảnh chiến sự ngay tại các đô thị miền Nam, đặc biệt tại Sài Gòn và Huế, đã gây chấn động mạnh tại Mỹ.

Sau Mậu Thân, cục diện chiến tranh có những chuyển biến quan trọng.

Tháng 5 năm 1968, Mỹ bắt đầu đàm phán với đại diện Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Paris. Đến ngày 1 tháng 11 năm 1968, Mỹ tuyên bố chấm dứt ném bom miền Bắc.

Nhưng để đi đến những thay đổi ấy, chiến trường đã phải trả một cái giá rất lớn.

Những người lính không biết lịch sử sẽ viết gì về mình.

Họ chỉ biết rằng trước mắt là nhiệm vụ.

Phía sau là quê hương.

Và bên cạnh họ là đồng đội.

Có lẽ đó là điều làm nên chiều sâu của một câu chuyện về Mậu Thân.

Không chỉ là những mũi tiến công trên bản đồ.

Không chỉ là những thành phố được nhắc đến trong sách lịch sử.

Mà là những con người đã bước vào mùa xuân năm 1968 và không biết đó có thể là mùa xuân cuối cùng của đời mình.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Những con đường từng rung chuyển bởi tiếng súng nay đã trở lại nhịp sống bình thường.

Những thành phố từng chìm trong khói lửa nay đã thay đổi từng ngày.

Nhưng ký ức về mùa xuân năm 1968 vẫn còn đó.

Mỗi khi Tết trở về, người ta lại nhớ đến những người đã không có cơ hội đón thêm một mùa xuân.

Nhớ những người mẹ đã chờ con.

Nhớ những người vợ chờ chồng.

Nhớ những người đồng đội đã đứng bên nhau giữa những ngày khốc liệt nhất.

Và nhớ rằng hòa bình hôm nay không phải là điều tự nhiên mà có.

Nó được đánh đổi bằng những năm tháng mà cả một thế hệ đã sống giữa chiến tranh.

Mậu Thân 1968 – một mùa xuân đi qua trong lửa đạn, nhưng cũng là một dấu mốc lớn của lịch sử Việt Nam hiện đại.

Đằng sau hai chữ “Mậu Thân” là hàng vạn câu chuyện của những con người.

Có người còn trở về.

Có người nằm lại.

Nhưng tất cả đều đã góp phần tạo nên ký ức của một thời đại mà mỗi mùa xuân đều mang theo cả hy vọng, mất mát và khát vọng hòa bình.