Màu xanh biến mất

Màu xanh biến mất

Trong suốt những năm tháng chiến đấu nơi chiến trường miền Nam, cựu chiến binh Phạm Trọng Khái đã đi qua biết bao cánh rừng, con suối và những dãy núi nối tiếp nhau trên tuyến hành quân Trường Sơn. Nhưng điều ám ảnh ông suốt hơn nửa thế kỷ qua lại không phải là tiếng bom rơi hay tiếng súng nổ, mà là hình ảnh của một cánh rừng không còn sự sống. Mỗi lần nhắc lại ký ức ấy, ông thường lặng người rất lâu rồi mới chậm rãi nói: "Đó là lần đầu tiên trong đời tôi nhìn thấy một khu rừng đã chết."

Những ngày đầu rời đơn vị, đoàn quân hành quân dưới những tán rừng xanh bạt ngàn. Cây rừng nối tiếp cây rừng, ánh mặt trời chỉ len lỏi qua từng kẽ lá. Đó cũng là hình dung của những chàng trai tuổi đôi mươi về chiến trường miền Nam – nơi thiên nhiên hùng vĩ sẽ che chở cho người lính trên suốt chặng đường gian khổ. Nhưng càng đi sâu vào phía Nam, màu xanh ấy dần thưa thớt rồi biến mất. Trước mắt họ hiện ra một vùng đất mà ông Khái nói rằng, nếu không tận mắt chứng kiến, có lẽ ông sẽ không bao giờ tin có thật.

Cả một khu rừng rộng lớn chỉ còn những thân cây xám bạc đứng trơ trọi dưới nắng. Những cành cây khô quắt vươn lên bầu trời như những cánh tay gầy guộc cầu cứu. Không còn lá, không còn dây leo, không còn những bụi cây thấp vốn phủ kín mặt đất. Dưới chân người lính chỉ là lớp đất đỏ khô cứng, nứt nẻ vì nắng nóng. Gió vẫn thổi qua núi rừng, nhưng thay vì mang theo mùi thơm của cỏ cây, nó chỉ cuốn lên những hạt bụi đỏ và tiếng va vào nhau khô khốc của những cành cây đã chết. Cả khu rừng chìm trong một sự im lặng đến lạ lùng. Không một tiếng chim hót, không tiếng ve, không tiếng côn trùng. Sự sống dường như đã rời bỏ nơi ấy từ rất lâu.

Ông Khái kể rằng, cả đoàn quân đều sững sờ. Những người lính trẻ vốn lớn lên giữa núi rừng xanh ngắt chưa từng nghĩ sẽ có ngày chứng kiến một khung cảnh như vậy. Có người lặng lẽ ngước nhìn lên những tán cây đã trơ cành, có người cúi xuống nhặt một chiếc lá khô đã mục nát rồi lại buông xuống. Không ai nói với ai một lời. Họ chỉ lặng lẽ bước đi giữa một khoảng rừng rộng lớn mà cảm giác như đang đi qua một nghĩa địa của thiên nhiên.

Sau đó, những cán bộ đi trước mới giải thích rằng, khu vực này đã nhiều lần bị máy bay Mỹ rải chất khai quang nhằm phá hủy rừng, làm lộ đường hành quân của bộ đội. Những cánh rừng từng xanh tốt chỉ trong một thời gian ngắn đã úa vàng rồi chết dần. Khi nghe điều ấy, ông Khái không khỏi bàng hoàng. Trước đó, ông chỉ nghĩ chiến tranh là bom đạn, là những trận đánh, là sự hy sinh của con người. Nhưng đứng giữa cánh rừng ấy, ông mới hiểu chiến tranh còn tàn khốc hơn rất nhiều. Nó không chỉ cướp đi sinh mạng của những người lính mà còn hủy diệt cả cây cối, muông thú và những gì vốn thuộc về thiên nhiên.

Đoàn quân vẫn tiếp tục hành quân dưới cái nắng gay gắt của miền Nam. Không còn những tán cây che mát, ánh nắng như thiêu đốt vai áo, hơi nóng từ mặt đất hắt lên khiến không khí trở nên ngột ngạt. Những người lính lặng lẽ bước đi giữa những thân cây khô cháy, ai cũng mang trong lòng một cảm giác khó tả. Có lúc ông Khái dừng chân, đưa mắt nhìn thật xa, hy vọng bắt gặp một mảng xanh còn sót lại giữa núi rừng, nhưng trước mắt ông chỉ là màu xám của gỗ chết và màu đỏ của đất cháy. Ông thầm nghĩ, nếu ngay cả cây rừng cũng không thể chống chọi trước chiến tranh thì con người sẽ phải kiên cường đến nhường nào mới có thể vượt qua tất cả.

Nhiều năm sau ngày đất nước thống nhất, Những cánh rừng năm xưa đã dần được phủ kín bởi màu xanh của cây non. Tiếng chim đã trở lại, những dòng suối lại róc rách giữa đại ngàn và sự sống đang từng ngày hồi sinh trên những vùng đất từng bị tàn phá. Mỗi lần nhìn thấy màu xanh ấy, ông lại nhớ đến quãng đường hành quân năm nào và càng thấm thía giá trị của hòa bình. Thiên nhiên có thể hồi sinh sau những vết thương chiến tranh, nhưng để có được ngày hôm nay, biết bao người lính đã mãi mãi nằm lại giữa những cánh rừng ấy.