Máy bay trực thăng MI-4 và những chuyến bay chuyên cơ chở Chủ tịch Hồ Chí Minh
Máy bay trực thăng MI-4 và những chuyến bay chuyên cơ chở Chủ tịch Hồ Chí MinhNăm 1959, những đoàn bay vận tải đầu tiên về nước, những chiến sĩ ưu tú của lực lượng trực thăng Việt Nam được sự quan tâm, tin tưởng của Bác đã nhận trọng trách đặc biệt, đó là bay chuyên cơ cho Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bác nói: “Bác muốn lái máy bay cho Bác phải là người Việt Nam”. Chính tình yêu thương giai cấp, sự thấu hiểu, tin tưởng tuyệt đối vào sức mạnh của quần chúng nhân dân, niềm tin tuyệt đối vào các tổ bay chuyên cơ Việt Nam của Bác đã tạo nên sức mạnh cho tổ bay vượt qua mọi thử thách khó khăn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đảm bảo hàng trăm chuyến bay chuyên cơ an toàn tuyệt đối trên máy bay trực thăng Mi-4 số hiệu 5951-D.
Tháng 3 năm 1956, những người lính xuất thân từ các gia đình nông dân ở một đất nước nông nghiệp lạc hậu, vừa trải qua cuộc chiến tranh chống Pháp kéo dài đã được Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ lên đường sang nước bạn (Liên Xô) học tập, đào tạo về không quân. Đây chính là lớp cán bộ đầu tiên về không quân của Việt Nam. Đảng, Bác đã đặt niềm tin rất lớn vào khả năng tiếp thu và làm chủ khoa học kỹ thuật của những người lính Việt Nam. Năm 1959, những đoàn bay vận tải đầu tiên về nước, những chiến sĩ ưu tú của lực lượng trực thăng Việt Nam được sự quan tâm, tin tưởng của Bác đã nhận trọng trách đặc biệt, đó là bay chuyên cơ cho Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bác nói: “Bác muốn lái máy bay cho Bác phải là người Việt Nam”. Chính tình yêu thương giai cấp, sự thấu hiểu, tin tưởng tuyệt đối vào sức mạnh của quần chúng nhân dân, niềm tin tuyệt đối vào các tổ bay chuyên cơ Việt Nam của Bác đã tạo nên sức mạnh cho tổ bay vượt qua mọi thử thách khó khăn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đảm bảo hàng trăm chuyến bay chuyên cơ an toàn tuyệt đối trên máy bay trực thăng Mi-4 số hiệu 5951-D. Hiện nay, máy bay này được đặt ở vị trí trang trọng trong khu trưng bày hiện vật khối lớn tại Bảo tàng Phòng không - Không quân, có số đăng ký: BTKQ 256-KL1-96. Đây là một trong ba chiếc máy bay quà tặng riêng của Chính phủ và nhân dân Liên Xô cho chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1958. Sau đó trang bị cho Đại đội bay - Trung đoàn Không quân vận tải 919 năm 1959; là máy bay chuyên cơ A phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh từ tháng 2 năm 1959 đến tháng 3 năm 1969, là trực thăng đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. 
Máy bay Mi-4 số hiệu 5951-D trưng bày tại Bảo tàng Phòng Không - Không quân. Các đồng chí cựu chiến binh lái máy bay Mi-4 số hiệu 5951-D hàng năm đều về gặp mặt bạn chiến đấu tại Bảo tàng Phòng không-Không quân và thăm lại chiếc máy bay trực thăng một thời gắn bó với nhiều kỷ niệm đẹp và tự hào về các chuyến bay đưa Bác Hồ đi công tác. Phi công Trần Ngọc Bích đã gắn bó với máy bay nhiều năm, thợ máy trên không Cao Thành, dẫn đường trên không Hoàng Cần, Công Doãn Đương đều nhớ rất cụ thể, chính xác ngày tháng, những kỷ niệm về các chuyến bay chuyên cơ đưa chủ tịch Hồ Chí Minh, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, nguyên thủ các nước trên máy bay này: Chuyến bay đưa Bác đi thăm đồng bào Tây Bắc ngay khi đường bay lên đây mới mở, thăm huyện Móng Cái (Quảng Ninh), thăm nông trường Đông Hiếu (Nghệ An), hợp tác xã Thạch Thành (Thanh Hóa), nhiều chuyến bay đưa Bác đi công tác tại căn cứ địa của Trung ương thuộc địa phận Đá Chông (Ba Vì - Hà Tây), những chuyến bay đưa Bác đi chữa bệnh… Trong công cuộc khôi phục kinh tế, hàn gắn vết thương sau chiến tranh ở miền Bắc, Bác thường xuyên đi sát các địa phương, quan tâm chỉ đạo sản xuất, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng và thăm hỏi đồng bào, chỉ đạo kịp thời công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Tổ bay chuyên cơ đã đảm bảo máy bay tốt, tổ lái giỏi để phục vụ tuyệt đối an toàn cho Bác và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội. Ngay sau khi đường bay Hà Nội-Nà Sản-Điện Biên Phủ được mở, tháng 3/1959, tổ bay Mi-4 số 5951-D đã thực hiện chuyến bay đưa Chủ tịch Hồ Chí Minh đi công tác Sơn La, máy bay hạ cánh tại sân bay Nà Sản. Chính những cánh bay Mi-4 đã thu hẹp khoảng cách, góp phần làm cho Thủ đô, Trung ương Đảng và Bác Hồ với các vùng miền Tổ quốc gần nhau hơn, làm ấm lên tình cảm đoàn kết, gắn bó trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam. Mỗi chuyến bay là những kỷ niệm đẹp, những tình cảm thiêng liêng Bác dành cho tổ bay. Tổ bay đã học tập từ Bác nhiều đức tính quý: sự gần gũi, giản dị, cần kiệm, siêng năng; hành trang của Bác đi công tác chỉ là bộ quần áo kaki mầu sáng đã cũ hoặc bộ quần áo lụa mầu gụ, chân đi dép lốp, túi ngực có chiếc đồng hồ Môvađô cũ; trong suốt quá trình bay, Bác làm việc liên tục không nghỉ, đọc và sửa chữa tài liệu, từ trên cao quan sát các địa phương và đề ra những kế hoạch của vị lãnh tụ đứng đầu Nhà nước Việt Nam. Một lần bay qua địa phận Hải Dương, thấy đồng ruộng không trồng trọt gì, Bác nói với mọi người: “Cần cho chú Bộ trưởng Nông nghiệp đi máy bay trực thăng quan sát để có kế hoạch giúp dân cấy trồng được nhiều vụ”. Năm 1960, tổ bay chuyên cơ Mi-4 số 5951-D đã đưa Bác Hồ về thăm nhân dân và Đảng bộ huyện Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh. Trên đường về Bác đã ghé thăm và tham dự Hội nghị mừng công của Trung đoàn 919. Tại hội nghị này Bác đã để lại nhiều bài học về tinh thần đoàn kết, tình yêu thương, sự thấu hiểu, gần gũi nhân dân. Bác phát biểu nhiều nội dung, đặc biệt nhấn mạnh: “Hồi Bác sang Liên Xô sau nội chiến, nhân dân Liên Xô còn gặp rất nhiều khó khăn, thiếu thốn, nhưng vẫn có những người được chăm sóc đặc biệt. Đó là các cháu thiếu nhi và các chiến sĩ lái máy bay. Các cô, các chú có hiểu tại sao không? Các cháu thiếu nhi là mầm non của đất nước, cần được nâng niu quý trọng. Các chiến sĩ lái máy bay là những người lao động đặc biệt, vì họ không chỉ cầm lái, cầm súng chiến đấu với địch mà còn phải làm việc trên trời cao, đòi hỏi tiêu hao nhiều sức lực. Vì vậy, Đảng và Nhà nước phải chăm sóc để bù đắp lại sức lực tiêu hao đó. Muốn lái máy bay tốt, an toàn, phải có máy móc tốt, nghĩa là các chiến sĩ thợ máy phải làm việc giỏi, lại phải có người báo tin tức, thông báo thời tiết chính xác, lại còn phải có sân bay sạch sẽ, đường băng quang quẻ, vững chắc…vậy là, tất cả các cô, các chú phải biết đoàn kết, thương yêu nhau, cùng nhau đồng lòng, góp sức làm tốt mọi nhiệm vụ”. Câu nói khái quát của Bác đã làm Hội nghị vô cùng xúc động. Bác đã hiểu quá sâu sắc về phi công và các công tác đảm bảo kỹ thuật không quân. Tháng 10/1961, chuyên cơ Mi-4 số 5951-D đưa Bác đi thăm hợp tác xã Yên Thành, nông trường Đông Hiếu (Nghệ An) và hợp tác xã Thạch Thành (Thanh Hóa). Chuyến công tác đó Bác đã để lại cho đoàn công tác bài học về tính gương mẫu, thương dân, cần kiệm. Bác bảo các đồng chí tỉnh ủy Nghệ An là ngày mai đi thăm công nhân đem theo cơm nắm ăn. Các đồng chí báo cáo do có kế hoạch đón Bác nên đã chuẩn bị cơm đón tiếp rồi. Bác vẫn mang cơm nắm đi. Lúc dọn cơm, cỗ rất linh đình, Bác vẫn giở cơm nắm ra ăn. Hiểu ý Bác, mọi người đã cố gắng ăn hết, sợ lãng phí. Bác nói: Ăn như thế này không thích hợp vì công nhân họ rất khổ. Hình ảnh vị Chủ tịch đứng đầu đất nước giản dị, cần kiệm, thương dân mãi mãi là ký ức đẹp đối với các thành viên trong tổ công tác hôm đó. Trong những năm đánh phá ra miền Bắc, đế quốc Mỹ ném bom cầu Long Biên rất ác liệt, việc đi lại gặp nhiều khó khăn. Tổ bay trực thăng Mi-4 số 5951-D đã thực hiện nhiều chuyến chuyên cơ đưa Bác từ sân bay Bạch Mai lên sân bay Nội Bài đi công tác, chữa bệnh. Hầu hết những chuyến đi như thế đều vào lúc chập choạng tối, hoặc ban đêm để giữ bí mật. Ngay cả đến việc hạ cánh cũng không dám bật đèn chiếu sáng mà chỉ lợi dụng đèn pha ô tô. Thậm chí không có cả chỉ huy mặt đất điều khiển. Vì vậy, tổ bay đã phải tập bay đêm với đèn gầm, chỉ được phép lắp một chiếc đèn nhỏ ở dưới bụng máy bay mà thôi. Còn hạ cánh thì theo tín hiệu đèn pin. Việc tập luyện thường xuyên như vậy đã giúp cho tổ bay điều khiển những chuyến bay trực thăng chuyên cơ rất thành công, thể hiện bản lĩnh, trình độ của tổ bay trực thăng Việt Nam. Ngày 15/9/1967, tổ bay Mi-4 nhận nhiệm vụ đưa Bác từ Hà Nội lên Nội Bài, rồi chờ máy bay của Trung Quốc sang đón Bác đi chữa bệnh. Lúc này Bác đã rất mệt, không thể tự đi được mà phải nằm cáng. Trời đã rất khuya, ngồi đợi máy bay của bạn sang đón đã lâu, Bác quay sang bảo các đồng chí phục vụ lấy sữa của Bác cho các đồng chí trong tổ bay uống. Khi máy bay phía Trung Quốc đến, đi được một đoạn, Bác còn cố quay lại nhắc nhớ đưa các chú phi công uống sữa. Đồng chí Công Doãn Đương trong tổ bay kể: “Cả đời tôi sẽ không thể quên được ly sữa của Bác hôm đó. Bác mệt thế, yếu thế nhưng vẫn không quên lo lắng cho anh em chúng tôi”. Hàng trăm chuyến bay với rất nhiều câu chuyện của Bác với tổ bay chuyên cơ từ năm 1959-1969, những kỷ niệm đẹp này mãi mãi đồng hành cùng các chiến sĩ lái máy bay cho Bác, đạo đức của Người qua những câu chuyện giản dị nhưng lại có ý nghĩa giáo dục rất lớn. Xin được kết thúc bài viết bằng nguyên văn câu nói của Đại tá Hoàng Cần - nguyên Phó trưởng phòng Tác chiến Bộ tham mưu Quân chủng Không quân, phi công dẫn đường trên không cho Bác trong tổ bay chuyên cơ: “Tấm gương đạo đức của Bác có ý nghĩa to lớn với đời tôi. Nó là kỷ niệm đẹp theo tôi suốt cả cuộc đời. Nó cho tôi niềm tin và hy vọng, ý chí và nghị lực để vượt qua mọi thử thách, khó khăn trong học tập, công tác, chiến đấu và cả trong đời thường. Nó đã thay đổi đời tôi từ một cậu bé nghèo khổ trở thành con người hạnh phúc, là người cán bộ, Đảng viên trung kiên, người công dân tốt. Tôi mong muốn con cháu tôi và muôn đời sau học tập và làm theo gương đạo đức Hồ Chí Minh và coi nó là truyền thống tốt đẹp của gia tộc”./.
Máy bay Mi-4 số hiệu 5951-D trưng bày tại Bảo tàng Phòng Không - Không quân. Các đồng chí cựu chiến binh lái máy bay Mi-4 số hiệu 5951-D hàng năm đều về gặp mặt bạn chiến đấu tại Bảo tàng Phòng không-Không quân và thăm lại chiếc máy bay trực thăng một thời gắn bó với nhiều kỷ niệm đẹp và tự hào về các chuyến bay đưa Bác Hồ đi công tác. Phi công Trần Ngọc Bích đã gắn bó với máy bay nhiều năm, thợ máy trên không Cao Thành, dẫn đường trên không Hoàng Cần, Công Doãn Đương đều nhớ rất cụ thể, chính xác ngày tháng, những kỷ niệm về các chuyến bay chuyên cơ đưa chủ tịch Hồ Chí Minh, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, nguyên thủ các nước trên máy bay này: Chuyến bay đưa Bác đi thăm đồng bào Tây Bắc ngay khi đường bay lên đây mới mở, thăm huyện Móng Cái (Quảng Ninh), thăm nông trường Đông Hiếu (Nghệ An), hợp tác xã Thạch Thành (Thanh Hóa), nhiều chuyến bay đưa Bác đi công tác tại căn cứ địa của Trung ương thuộc địa phận Đá Chông (Ba Vì - Hà Tây), những chuyến bay đưa Bác đi chữa bệnh… Trong công cuộc khôi phục kinh tế, hàn gắn vết thương sau chiến tranh ở miền Bắc, Bác thường xuyên đi sát các địa phương, quan tâm chỉ đạo sản xuất, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng và thăm hỏi đồng bào, chỉ đạo kịp thời công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Tổ bay chuyên cơ đã đảm bảo máy bay tốt, tổ lái giỏi để phục vụ tuyệt đối an toàn cho Bác và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội. Ngay sau khi đường bay Hà Nội-Nà Sản-Điện Biên Phủ được mở, tháng 3/1959, tổ bay Mi-4 số 5951-D đã thực hiện chuyến bay đưa Chủ tịch Hồ Chí Minh đi công tác Sơn La, máy bay hạ cánh tại sân bay Nà Sản. Chính những cánh bay Mi-4 đã thu hẹp khoảng cách, góp phần làm cho Thủ đô, Trung ương Đảng và Bác Hồ với các vùng miền Tổ quốc gần nhau hơn, làm ấm lên tình cảm đoàn kết, gắn bó trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam. Mỗi chuyến bay là những kỷ niệm đẹp, những tình cảm thiêng liêng Bác dành cho tổ bay. Tổ bay đã học tập từ Bác nhiều đức tính quý: sự gần gũi, giản dị, cần kiệm, siêng năng; hành trang của Bác đi công tác chỉ là bộ quần áo kaki mầu sáng đã cũ hoặc bộ quần áo lụa mầu gụ, chân đi dép lốp, túi ngực có chiếc đồng hồ Môvađô cũ; trong suốt quá trình bay, Bác làm việc liên tục không nghỉ, đọc và sửa chữa tài liệu, từ trên cao quan sát các địa phương và đề ra những kế hoạch của vị lãnh tụ đứng đầu Nhà nước Việt Nam. Một lần bay qua địa phận Hải Dương, thấy đồng ruộng không trồng trọt gì, Bác nói với mọi người: “Cần cho chú Bộ trưởng Nông nghiệp đi máy bay trực thăng quan sát để có kế hoạch giúp dân cấy trồng được nhiều vụ”. Năm 1960, tổ bay chuyên cơ Mi-4 số 5951-D đã đưa Bác Hồ về thăm nhân dân và Đảng bộ huyện Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh. Trên đường về Bác đã ghé thăm và tham dự Hội nghị mừng công của Trung đoàn 919. Tại hội nghị này Bác đã để lại nhiều bài học về tinh thần đoàn kết, tình yêu thương, sự thấu hiểu, gần gũi nhân dân. Bác phát biểu nhiều nội dung, đặc biệt nhấn mạnh: “Hồi Bác sang Liên Xô sau nội chiến, nhân dân Liên Xô còn gặp rất nhiều khó khăn, thiếu thốn, nhưng vẫn có những người được chăm sóc đặc biệt. Đó là các cháu thiếu nhi và các chiến sĩ lái máy bay. Các cô, các chú có hiểu tại sao không? Các cháu thiếu nhi là mầm non của đất nước, cần được nâng niu quý trọng. Các chiến sĩ lái máy bay là những người lao động đặc biệt, vì họ không chỉ cầm lái, cầm súng chiến đấu với địch mà còn phải làm việc trên trời cao, đòi hỏi tiêu hao nhiều sức lực. Vì vậy, Đảng và Nhà nước phải chăm sóc để bù đắp lại sức lực tiêu hao đó. Muốn lái máy bay tốt, an toàn, phải có máy móc tốt, nghĩa là các chiến sĩ thợ máy phải làm việc giỏi, lại phải có người báo tin tức, thông báo thời tiết chính xác, lại còn phải có sân bay sạch sẽ, đường băng quang quẻ, vững chắc…vậy là, tất cả các cô, các chú phải biết đoàn kết, thương yêu nhau, cùng nhau đồng lòng, góp sức làm tốt mọi nhiệm vụ”. Câu nói khái quát của Bác đã làm Hội nghị vô cùng xúc động. Bác đã hiểu quá sâu sắc về phi công và các công tác đảm bảo kỹ thuật không quân. Tháng 10/1961, chuyên cơ Mi-4 số 5951-D đưa Bác đi thăm hợp tác xã Yên Thành, nông trường Đông Hiếu (Nghệ An) và hợp tác xã Thạch Thành (Thanh Hóa). Chuyến công tác đó Bác đã để lại cho đoàn công tác bài học về tính gương mẫu, thương dân, cần kiệm. Bác bảo các đồng chí tỉnh ủy Nghệ An là ngày mai đi thăm công nhân đem theo cơm nắm ăn. Các đồng chí báo cáo do có kế hoạch đón Bác nên đã chuẩn bị cơm đón tiếp rồi. Bác vẫn mang cơm nắm đi. Lúc dọn cơm, cỗ rất linh đình, Bác vẫn giở cơm nắm ra ăn. Hiểu ý Bác, mọi người đã cố gắng ăn hết, sợ lãng phí. Bác nói: Ăn như thế này không thích hợp vì công nhân họ rất khổ. Hình ảnh vị Chủ tịch đứng đầu đất nước giản dị, cần kiệm, thương dân mãi mãi là ký ức đẹp đối với các thành viên trong tổ công tác hôm đó. Trong những năm đánh phá ra miền Bắc, đế quốc Mỹ ném bom cầu Long Biên rất ác liệt, việc đi lại gặp nhiều khó khăn. Tổ bay trực thăng Mi-4 số 5951-D đã thực hiện nhiều chuyến chuyên cơ đưa Bác từ sân bay Bạch Mai lên sân bay Nội Bài đi công tác, chữa bệnh. Hầu hết những chuyến đi như thế đều vào lúc chập choạng tối, hoặc ban đêm để giữ bí mật. Ngay cả đến việc hạ cánh cũng không dám bật đèn chiếu sáng mà chỉ lợi dụng đèn pha ô tô. Thậm chí không có cả chỉ huy mặt đất điều khiển. Vì vậy, tổ bay đã phải tập bay đêm với đèn gầm, chỉ được phép lắp một chiếc đèn nhỏ ở dưới bụng máy bay mà thôi. Còn hạ cánh thì theo tín hiệu đèn pin. Việc tập luyện thường xuyên như vậy đã giúp cho tổ bay điều khiển những chuyến bay trực thăng chuyên cơ rất thành công, thể hiện bản lĩnh, trình độ của tổ bay trực thăng Việt Nam. Ngày 15/9/1967, tổ bay Mi-4 nhận nhiệm vụ đưa Bác từ Hà Nội lên Nội Bài, rồi chờ máy bay của Trung Quốc sang đón Bác đi chữa bệnh. Lúc này Bác đã rất mệt, không thể tự đi được mà phải nằm cáng. Trời đã rất khuya, ngồi đợi máy bay của bạn sang đón đã lâu, Bác quay sang bảo các đồng chí phục vụ lấy sữa của Bác cho các đồng chí trong tổ bay uống. Khi máy bay phía Trung Quốc đến, đi được một đoạn, Bác còn cố quay lại nhắc nhớ đưa các chú phi công uống sữa. Đồng chí Công Doãn Đương trong tổ bay kể: “Cả đời tôi sẽ không thể quên được ly sữa của Bác hôm đó. Bác mệt thế, yếu thế nhưng vẫn không quên lo lắng cho anh em chúng tôi”. Hàng trăm chuyến bay với rất nhiều câu chuyện của Bác với tổ bay chuyên cơ từ năm 1959-1969, những kỷ niệm đẹp này mãi mãi đồng hành cùng các chiến sĩ lái máy bay cho Bác, đạo đức của Người qua những câu chuyện giản dị nhưng lại có ý nghĩa giáo dục rất lớn. Xin được kết thúc bài viết bằng nguyên văn câu nói của Đại tá Hoàng Cần - nguyên Phó trưởng phòng Tác chiến Bộ tham mưu Quân chủng Không quân, phi công dẫn đường trên không cho Bác trong tổ bay chuyên cơ: “Tấm gương đạo đức của Bác có ý nghĩa to lớn với đời tôi. Nó là kỷ niệm đẹp theo tôi suốt cả cuộc đời. Nó cho tôi niềm tin và hy vọng, ý chí và nghị lực để vượt qua mọi thử thách, khó khăn trong học tập, công tác, chiến đấu và cả trong đời thường. Nó đã thay đổi đời tôi từ một cậu bé nghèo khổ trở thành con người hạnh phúc, là người cán bộ, Đảng viên trung kiên, người công dân tốt. Tôi mong muốn con cháu tôi và muôn đời sau học tập và làm theo gương đạo đức Hồ Chí Minh và coi nó là truyền thống tốt đẹp của gia tộc”./.
