Mấy ngày sau trận đánh đồn Cu lăng ba

Sau khi triển khai các tiểu đội đào hầm xong đến giờ cơm trưa, nhìn rá cơm lấy về quá ít, cõ lẽ chỉ mình tôi ăn cũng chả no, với thức ăn vài miếng mít xanh đẽo bỏ gai luộc, một chút nước luộc mít non pha muối trông trắng như nước vo gạo (thứ mít xanh này và rau sắn là thực phẩm chính của lính giải phóng ở Tây Nguyên). Tiểu đội lúc đó có 6 người, phải chia thành 6 bát cho đều kẻo có người hết phần cơm ăn rồi mà nghe chả thấm vào đâu với sức ăn của thanh niên tuổi 20, tiêu chuẩn ngày 0,4 kg ấy là đong vào cóng chứ làm gì có cân, vả lại toàn loại gạo lúa nương đồng bào dân tộc để lâu nên không nở chút nào, đói ơi là đói. Mãi tới những năm sau chúng tôi mới được ăn gạo miền bắc thì còn đỡ hơn, mấy anh lính cũ bảo: thế là bây giờ khá hơn rồi đấy chứ những năm trước tiêu chuẩn chỉ có 1,5 lạng/ngày, có khi chả lấy được phải nhịn đói đi hành quân dọc đường hễ thấy cây cám nào là lính xà vào ăn quả rụng Chính trị viên vừa nói vừa chảy nước mắt vì thương anh em.

Hôm sau, chả biết Mai đi đâu mãi mới về, trên tay nó sách một cái tất đầy gạo (loại tất chân của bộ đội phát dài gần đến gối) Mai bảo tôi:

- Mày lấy ăng gô xuống hầm nấu cơm đi

Tôi hỏi:

- Mày lấy đâu ra gạo đấy?

Nó bảo:

- Tao đi rình cá dưới suối thấy cái kho gạo nhỏ chắc của khu để dấu bên bờ suối, tao lấy trộm tất gạo về chúng mình ca cóng kẻo đói quá không chịu nổi.

Tôi bảo nó:

- Thôi từ mai đừng lấy nữa đói cố chịu chứ nhỡ các ông cán bộ bắt được kỷ luật cả lũ, bấy giờ kỷ luật quân đội rất chặt chẽ, nhất là kỷ luật chiến trường càng nghiêm minh.

Mai chùng giọng nói:

- Ừ, biết vậy nhưng mà "đói ăn vụng, túng làm liều" thôi mà.

Phải cay sè hai mắt tôi mới nấu chín được ăng gô cơm dưới hầm. Tôi nấu còn Mai ngồi trên "cảnh giới" để nhỡ có cán bộ đại đội xuống thì làm hiệu cho tôi biết tắt lửa giấu đi. Tôi lau qua tấm ni lông trải hầm xới cơm ra cho nguội để từng người trong tiểu đội lần lượt xuống ăn, ai chưa ăn hoặc ăn xong trước thì lên ngồi cảnh giới làm thinh như không có chuyện gì xẩy ra, hôm đấy cả tiểu đội được bữa no mà không ai phát hiện được điều gì. Hôm sau Mai lại rủ tôi đi đánh cá, tôi gàn nó, nó bảo tôi: "Lựu đạn chày mình mang từ ngoài bắc vào nổ nhỏ lẫn vào những tiếng nổ khác, mày thấy có lúc nào không có tiếng nổ đâu". Nghe Mai nói cũng có lý, chúng tôi cùng đi ra suối, vì không có kinh nghiệm đánh cá suối nên cũng chẳng được bao, lặn vớt được mấy con cá song chúng tôi thấy suốt ruột nên vội chạy về thì đơn vị đã có lệnh tập trung, mọi người cùng với quân tư trang vũ khí trang bị đã đứng gọn cả vào trong hàng, chúng tôi ngại ngùng vào sau cùng, anh Đông chính trị viên phó đại đội hỏi:

- Hai đồng chí đi đâu bây giờ mới tới?

Chúng tôi ấp úng:

- Dạ... báo cáo thưa không ạ!

Anh nhìn chúng tôi một lượt từ đầu tới chân rồi chau mày im lặng không nói gì, nhưng tôi cảm thấy chắc chắn anh sẽ biết chúng tôi đi đánh cá vì đầu tóc thằng Mai vẫn còn ướt, nước trên tóc vẫn rớt xuống cổ áo và tiếng lựu đạn nổ tuy nhỏ nhưng suối cũng không xa chỗ ở là bao, chắc chúng tôi là lính mới vào nên anh châm trước.

Đơn vị ra phía trước, bắt đầu vào chiến dịch hoạt động. Trận đánh đầu tiên tôi được dự là trận đánh tập kích căn cứ CuLoongba gần thị xã Playku, trận ấy chúng tôi mật tập hoàn toàn không bị lộ, 3 giờ sáng nổ súng giải quyết xong, thương vong không đáng kể, nhưng khi có lệnh rút ra không giữ được bí mật tới giữa những hàng rào thép gai những tên địch sống sót phát hiện được bắn ra cửa mở quyết liệt, cây đại liên còn sót lại của chúng hướng ra cửa mở mà nhả đạn làm nhiều anh em thương vong. Anh Bồng (a trưởng huấn luyện của chúng tôi lúc ngoài bắc) đã dũng cảm bò sát vào lô cốt dùng thủ pháo tiêu diệt ụ đại liên và đánh trả quyết liệt với địch để yểm trợ cho bộ đội rút ra ngoài an toàn rồi không thấy anh trở về, sáng ngày khi mặt trời lên vẫn nghe có tiếng AK nổ trong căn cứ địch, sau này nghe đồng bào trong ấp kể lại: "Bộ đội to cao có cái răng khểnh bịt vàng sáng ngày vẫn thấy đánh nhau với địch, hết đạn anh đập gẫy súng đánh tay không với giặc và anh dũng hy sinh". Chúng tôi biết chắc đó chính là anh Dương Công Bồng a trưởng người Tày - Lạng Sơn, vì chỉ có mình anh có cái răng khểnh bít vàng mà đơn vị không ai có.

Mấy ngày sau trận đánh đồn Cu lăng ba, địch bắt đầu nống ra càn quét, phương án chống càn đã được đơn vị đặt ra từ trước, vì đó là kế: "Điệu hổ ly sơn" của ta, đánh địch vận động ở ngoài sẽ thuận lợi hơn đánh địch trong công sự vững chắc, hổ mà ra khỏi rừng thì không còn thế mạnh của hổ nữa.

Làng kép là một làng được trên nhận định, địch sẽ càn lên nên đã tổ chức có phương án luyện tập trước. Hôm đánh tập giả định có địch tiểu đoàn tôi dùng 2 đại đội chia thành 2 mũi đánh vào, trận đánh diễn ra nhanh chóng vì là phương án tập, lúc ra về chúng tôi còn lấy mấy quả đu đủ về cho nhà bếp nấu canh.