Mẹ Anh hùng Lao động Nguyễn Thị Suốt
Mẹ Anh hùng Lao động Nguyễn Thị Suốt (1906–1968) — Mẹ Suốt, người con ưu tú của quê hương Bảo Ninh, Đồng Hới, Quảng Bình — là biểu tượng bất tử cho lòng dũng cảm, chí khí kiên cường và tình thương bao la của người phụ nữ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Sinh ra trong một gia đình lao động nghèo ven biển, từ năm 1964, khi đế quốc Mỹ leo thang bắn phá ác liệt miền Bắc, ở tuổi 60, Mẹ đã tự nguyện xung phong đảm nhận nhiệm vụ chèo đò đưa cán bộ, bộ đội, thương binh và vũ khí qua sông Nhật Lệ — tọa độ lửa trọng điểm kết nối hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam. Trên chiếc đò gỗ thô sơ giữa làn mưa bom, cơn bão đạn và sóng dữ, Mẹ vẫn bình tĩnh, vững vàng tay chèo, né tránh từng hố bom nước để thực hiện thành công hàng ngàn chuyến đò an toàn. Bằng lòng yêu nước nồng nàn và tình thương bộ đội như con đẻ, Mẹ là hiện thân cao đẹp của hậu phương lớn miền Bắc kiên cường. Rạng sáng ngày 11 tháng 10 năm 1968, Mẹ anh dũng hy sinh ngay trên bến đò Nhật Lệ trong một trận oanh tạc dữ dội của địch. Tấm gương chèo đò vượt bom đạn của Mẹ đã đi vào lịch sử, thơ ca và nghệ thuật, trở thành tượng đài sống động về chủ nghĩa anh hùng cách mạng.
Dòng sông Nhật Lệ cuồn cuộn đỏ nặng phù sa nhưng vào chính những năm tháng chống Mỹ đó, nơi đây khắc lên về một lịch sử đầy oai hùng, một lịch sử vang danh nước nhà trong tay chèo dũng cảm của người mẹ anh hùng bởi những người con dâng cả tấm lòng để bảo vệ đất nước. Trong số đó, Mẹ Nguyễn Thị Suốt (Mẹ Suốt) là hình ảnh tiêu biểu cho lòng dũng cảm, tinh thần kiên cường và lòng yêu thương vô bến bãi của người phụ nữ Quảng Bình. Giữa những năm tháng bắn phá ác liệt 1964 - 1967, trên bến đò Nhật Lệ ngập tràn bom đạn, mẹ đã một mình chèo thuyền đưa hàng ngàn lượt bộ đội, thương binh và vũ khí vượt sông an toàn.
Năm 1965, cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của không quân Mỹ tại Quảng Bình diễn ra vô cùng ác liệt. Máy bay địch liên tục trút bom đạn xuống các bến đò, khiến việc chở quân và nhu yếu phẩm qua sông trở thành nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm. Sông Nhật Lệ là tuyến giao thông huyết mạch trên con đường chiến lược Bắc - Nam, nhưng cũng là điểm tọa độ lửa bị đánh phá ngày đêm. Trong hoàn cảnh ấy, người phụ nữ đã ở tuổi 60 – Mẹ Suốt, vẫn xung phong nhận nhiệm vụ chèo con thuyền gỗ nhỏ đưa cán bộ và bộ đội qua sông.
Phương tiện của mẹ chỉ là chiếc đò gỗ thô sơ và mái chèo dẻo dai, trong khi đối phương sở hữu vô số máy bay phản lực và bom đạn hiện đại. Để tránh tầm oanh tạc, mẹ phải quan sát tiếng động cơ máy bay, dựa vào các gợn sóng để chèo thuyền né tránh các hố bom nước. Bằng sự gan dạ và kinh nghiệm sông nước của mình, Mẹ Suốt đã cầm chắc tay chèo qua hàng ngàn chuyến đò. Mỗi chuyến sông là một lần đối mặt với hiểm nguy, nhưng mẹ vẫn kiên trì hoàn thành nhiệm vụ với quyết tâm giữ vững tuyến đường nối liền hậu phương và tiền tuyến.
Một trong những ký ức sâu sắc nhất trên bến đò Nhật Lệ là lần thuyền mẹ chở đầy các chiến sĩ bị máy bay địch lao xuống phản kích. Trước tình thế khẩn cấp bom rơi sát mạn thuyền, Mẹ Suốt không quản hiểm nguy, bình tĩnh chèo chống vượt qua làn sóng dữ để đưa toàn bộ chiến sĩ cập bờ an toàn. Nhờ sự dũng cảm và tấm lòng bao la ấy, biết bao chiến sĩ đã kịp thời vào chiến trường miền Nam. Hành động này thể hiện tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái và ý chí quyết tâm bảo vệ đứa con cách mạng của người mẹ miền Trung.
Suốt những năm tháng bám sông bám đò, Mẹ Suốt đã chèo hàng ngàn chuyến thuyền, trở thành biểu tượng sống động của hậu phương lớn miền Bắc. Những trận mưa bom dã man không thể làm phai mờ tinh thần cống hiến của mẹ cho đến khi mẹ hy sinh anh dũng bên bến sông năm 1968. Sau khi chiến tranh kết thúc, hình ảnh Mẹ Suốt cùng con thuyền nhỏ đã đi vào thơ ca, tượng đài mẹ đứng uy nghi bên dòng Nhật Lệ nhắc nhở muôn đời sau.
Cuộc đời Mẹ anh hùng Nguyễn Thị Suốt là minh chứng cho lòng dũng cảm và sự hy sinh thầm lặng của những con người bình dị trong chiến tranh. Hình ảnh người mẹ giơ cao mái chèo giữa dòng Nhật Lệ đầy bom đạn không chỉ gợi nhắc về sự khốc liệt của chiến trường Quảng Bình mà còn làm sáng lên tình thương bao la và lòng yêu nước sâu sắc. Câu chuyện của mẹ góp phần nhắc nhở thế hệ hôm nay biết trân trọng hòa bình, ghi nhớ công lao của những người đã cống hiến để giành lại độc lập, tự do cho dân tộc.
