Mẹ Bùi Thị Thêm (Mẹ Mười) – "Bà đỡ" của những công trình vũ khí miền Nam

Mẹ Bùi Thị Thêm (thường gọi là Mẹ Mười Thêm) sinh ra tại Vĩnh Long, sau này hoạt động và bám trụ tại vùng căn cứ Đồng Tháp Mười. Trong những năm kháng chiến chống Pháp, nhà của Mẹ được chọn làm nơi đặt một bộ phận của Công binh xưởng Biên khu bộ Nam Bộ — nơi chuyên chế tạo vũ khí thô sơ như lựu đạn, mìn, và súng kíp cho bộ đội.

Việc nuôi giấu một xưởng vũ khí ngay trong lòng địch là điều vô cùng nguy hiểm. Tiếng búa đập, tiếng thử thuốc súng rất dễ bị phát hiện. Mẹ Mười đã nghĩ ra đủ cách để ngụy trang: nuôi thêm đàn heo thật đông để dùng tiếng heo kêu, tiếng băm chuối áp bớt tiếng động; trồng những bờ rào gai rậm rạp xung quanh nhà để cản tầm mắt của lính đi tuần. Suốt nhiều năm, Mẹ vừa làm nhiệm vụ cảnh giới, vừa lo cơm nước ngày ba bữa cho hàng chục chiến sĩ công binh.

Địch nghi ngờ, bắt Mẹ tra tấn dã man bằng dòng điện, đổ nước xà phòng vào mũi, vào miệng nhưng Mẹ một mực bảo vệ bí mật công binh xưởng đến cùng. Nỗi đau thể xác không bằng nỗi đau tinh thần khi chồng và 7 người con của Mẹ lần lượt ngã xuống trên khắp các chiến trường miền Tây. Sự hy sinh của gia đình Mẹ đã hòa vào những dòng máu đỏ, góp phần giữ vững mạch sống cho những vũ khí tự chế của quân dân ta thời hoa lửa.