Mẹ chờ con, cháu chờ cha – Hai nỗi mong đợi không thành
Căn nhà của mẹ Đồng từng sống thật im ắng. Trên chiếc bàn thờ, di ảnh của mẹ đã cũ mờ nhưng còn đọng lại đôi mắt bao dung ẩn chứa nỗi buồn diệu vợi. Niềm hy vọng sum họp gia đình của mẹ với người con trai duy nhất không thành. Anh Nguyễn Văn Hương đã hy sinh trên chiến trường miền Đông Nam Bộ. Mẹ ở nhà âm thầm nuôi cháu - con gái của liệt sĩ Hương - cho đến ngày mẹ ra đi mãi mãi vào năm 1992, thọ 80 tuổi. Trên làng quê Đại Phước mẹ đã chứng kiến và gánh chịu những đau khổ mà kẻ thù gây ra cho người dân lành. Cuộc sống đầy vất vả lại mất tự do, kẻ thù cứ luôn bố ráp, khủng bố những ai có con đi cách mạng. Những ngày tháng đó, mẹ phải đi làm thuê. Chồng mẹ, ông Nguyễn Văn Tượng, đan thúng, rổ để mẹ mang bán, đắp đổi cuộc sống từng ngày. Nhưng mẹ có niềm an ủi, vui mừng khi con trai là anh Hương đã giác ngộ cách mạng, chọn một con đường đúng đắn để đi. Anh tham gia du kích xã Đại Phước, hoạt động ngay chính trên quê hương mình. Lực lượng du kích xã Đại Phước đã nhiều lần làm cho địch khiếp vía, kinh hoàng. Diệt gian, phá ấp chiến lược... phong trào cách mạng thập niên 60 tại đây phát triển mạnh. Thế là địch ra sức ruồng bố bằng nhiều hình thức. Năm 1968, trong một trận đánh càn, một số cơ sở cách mạng, lực lượng du kích xã sa vào tay giặc. Con trai mẹ Đồng bị bắt trong trường hợp này. Để tách những người chiến sĩ ra khỏi cái nôi phong trào cách mạng, kẻ thù đã đem những chiến sĩ của ta bị bắt đày đi Côn Đảo. Ở chuồng cọp ngục tù của đế quốc, như bao chiến sĩ cách mạng khác, anh Hương giữ vững lòng son với cách mạng, chịu đựng các đòn tra tấn dã man của kẻ thù. Cho đến ngày địch phải nhượng bộ trước sức tiến công mạnh mẽ của quân đội cách mạng, anh Hương được địch trao trả về với cách mạng năm 1973. Từ khi con bị bắt, mẹ Đồng như bặt vô âm tín về con trai mình. Chỉ biết con bị bắt, đày Côn Đảo mà không biết sống chết ra sao. Mẹ ở nhà dồn hết tình thương vào chăm lo cho cháu nội. Thương nó sinh ra cha bị bắt, không biết có được ngày về. Mấy năm sau, con dâu mất, cháu mẹ lại mồ côi. Anh Hương được trao trả trở về công tác tại Ban Hậu cần thuộc Tỉnh đội Biên Hòa. Với những thành tích hoạt động, anh vinh dự được tặng thưởng Huân chương Chống Mỹ, Huân chương Chiến công... Anh tiếp tục hoạt động cho đến tháng 9/1974, khi đơn vị đóng tại Bình Sơn, di chứng của đòn thù tra tấn ở Côn Đảo đã quật ngã anh. Anh hy sinh tại cứ và được đồng đội an táng tại đồi 105 - K76B - Bình Sơn - Long Thành. Ngày đất nước thống nhất, mẹ Đồng cùng chồng mừng vui khôn tả. Thoát cảnh tù đày, được tự do nhưng mẹ còn hy vọng về ngày gặp lại con trai của mình. Bao ngày tháng chờ mong, trông đợi, gia đình mong con trai về, cháu nội mẹ mong gặp được để biết mặt ba. Đợi hoài, đợi mãi cho đến khi chị Lê Thị Hoa - người cùng quê từng hoạt động với anh Hương cho biết: anh Hương đã hy sinh. Mẹ thảng thốt, bàng hoàng. Nỗi đau mất con đè nặng tuổi già của mẹ. Giờ đây cháu mẹ đã khôn lớn và thay cha thờ cúng mẹ. Nhà nước truy tặng mẹ danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.
