: "Mẹ của những người con chưa kịp lập gia đình" -- Đào Thị Vui và nỗi đau xã Hải Thượng

Người phụ nữ "thép" năm xưa

Sinh ngày 5/5/1923, tại thôn Đại An Khê, xã Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, Đào Thị Vui từ thuở đôi mươi đã cùng chồng (liệt sĩ Lê Hồi) tham gia hoạt động cách mạng, làm liên lạc, che giấu cán bộ, đào hầm bí mật ngay trong lòng địch. Những lần bị bắt và đánh đập, mẹ vẫn kiên quyết không khai một lời. Mẹ từng kể: "Có lúc chúng đánh đến ngất đi, tỉnh lại rồi đánh tiếp, nhưng nghĩ đến đồng đội đang ẩn nấp, mẹ quyết không mở miệng".

Năm 1949, chồng mẹ hy sinh trong một trận càn của đối phương. Nỗi đau mất người bạn đời khi tuổi mới đôi mươi không làm mẹ lùi bước. Mẹ một mình nuôi nấng con trai duy nhất Lê Thịnh, vừa làm mẹ, làm cha, vừa tiếp tục nhiệm vụ nuôi giấu cán bộ giữa cảnh bom đạn triền miên.

Con trai duy nhất ngã xuống

Theo truyền thống gia đình, anh Thịnh lớn lên, trở thành cán bộ kinh - tài, hoạt động bí mật trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ. Năm 1969, anh ngã xuống trong một trận chiến ác liệt ở tuổi 22, đúng lúc tuổi xuân rực rỡ nhất. "Cả người như mềm ra, nhưng nghĩ con hy sinh cho Tổ quốc, mẹ không được phép ngã", mẹ Vui kể lại giây phút nghe tin dữ.

Những năm 1966 - 1972, chiến trường Hải Thượng là một trong những địa bàn nóng bỏng nhất. Nhiều lần mẹ bị bắt khi đang ở gần các hầm bí mật có cán bộ bên trong. Điển hình là vụ giữa tháng 11/1968, trước miệng hầm có một chính trị viên tiểu đoàn và 16 chiến sĩ đang ẩn náu. Mẹ bị đánh đập tàn bạo bằng gậy gộc, đổ nước xà phòng vào mũi, miệng để ép khai, nhưng đáp lại chỉ là sự im lặng bất khuất.

Giữa miền đất có 95 Mẹ Việt Nam anh hùng

Xã Hải Thượng cũ, nơi mẹ Đào Thị Vui sống, là vùng đất đặc biệt của Quảng Trị. Nơi này có đến 95 mẹ được phong tặng và truy tặng Mẹ Việt Nam anh hùng, đến nay chỉ duy nhất mẹ Vui còn sống.

Những người mẹ của Hải Thượng mang trong mình truyền thống yêu nước nồng nàn. Họ đã đào hàng trăm hầm bí mật nuôi giấu cán bộ, che chở những đoàn quân qua lại trong lòng đối phương. Nhiều mẹ tiễn con vào chiến trường rồi vĩnh viễn không đón con về, nhưng vẫn âm thầm tiếp tục công việc cách mạng.

Năm 1969, Hải Thượng được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng, là xã anh hùng đầu tiên của Quảng Trị.

Món quà đặc biệt từ công nghệ AI

Ngày 26/7/2025, nhân kỷ niệm 78 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tới thăm, tặng quà Mẹ Đào Thị Vui. Đặc biệt, Thủ tướng và đoàn công tác đã kính tặng Mẹ những bức ảnh, đoạn phim tái hiện hình ảnh Mẹ bên người con trai duy nhất, được thực hiện bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), do Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thực hiện.

Đây là món quà tinh thần vô giá, giúp người mẹ 102 tuổi được "gặp lại" con trai sau hơn 50 năm chia ly. Mẹ Vui nở nụ cười khi thấy hình ảnh con trai hiện lên -- niềm hạnh phúc của một người mẹ đã chờ đợi cả đời.

Thông điệp từ nỗi đau và hy sinh

Câu chuyện của Mẹ Đào Thị Vui là lời nhắc nhở về giá trị của hòa bình. Mỗi bước đi trên đất Quảng Trị hôm nay đều in dấu chân của những người mẹ đã hiến dâng máu mủ cho Tổ quốc. Khi chúng ta được sống trong bình yên, đó là kết quả của biết bao nỗi đau, mất mát của thế hệ đi trước.