Mẹ Đặng Thị Cánh (1930 – 2014)

Trong những ngày đi về cơ sở để sưu tầm tư liệu lịch sử, mỗi lần đặt chân đến vùng đất Tân An (nay là xã Tân Bình), tôi luôn có cảm giác thiêng liêng khó tả. Nơi đây không chỉ là một miền quê hiền hòa, mà còn là mảnh đất đã chắt chiu nên biết bao câu chuyện thấm đẫm máu xương và nước mắt. Trong ký ức của người dân địa phương, cái tên Mẹ Đặng Thị Cánh (1930 – 2014) luôn được nhắc đến với niềm kính trọng sâu sắc – một Bà mẹ Việt Nam anh hùng đã hiến dâng trọn đời mình cho cách mạng.

Mẹ Đặng Thị Cánh sinh ra và lớn lên tại xã Tân An, huyện Càng Long. Cuộc đời Mẹ gắn liền với ruộng đồng, với gian bếp ấm lửa và tiếng cười con trẻ. Mẹ lập gia đình với đồng chí Nguyễn Văn Mạnh, người con ưu tú của quê hương, và sinh được bốn người con. Nhưng chiến tranh đã không cho Mẹ một cuộc sống bình yên trọn vẹn như bao người phụ nữ khác.

Khi quê hương bước vào những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, chồng Mẹ – liệt sĩ Nguyễn Văn Mạnh – sớm đứng vào hàng ngũ cách mạng. Từ năm 1960, đồng chí là Ấp đội phó xã Tân An, luôn có mặt ở những nơi nguy hiểm nhất để bảo vệ xóm làng. Ngày 07/01/1967, trong một trận chống càn ác liệt, theo sự phân công của tổ chức, đồng chí đã anh dũng chiến đấu và ngã xuống trước họng súng quân thù. Tin chồng hy sinh đến với Mẹ như một nhát dao cắt sâu vào tim, nhưng Mẹ không khóc thành lời, chỉ lặng lẽ thắp nén nhang, nén đau thương thành sức mạnh để tiếp tục nuôi con và nuôi chí căm thù giặc.

Nỗi đau ấy chưa kịp nguôi ngoai thì chiến tranh lại một lần nữa cướp đi của Mẹ người thân ruột thịt. Liệt sĩ Nguyễn Văn Hùng, sinh năm 1950, người con trai của Mẹ, tham gia cách mạng từ năm 1968, là đội viên du kích ấp An Định Cầu, xã Tân An. Ngày 10/11/1970, trong lúc làm nhiệm vụ canh gác để bảo vệ dân công phá đường theo sự phân công của Tiểu tổ Đảng, anh bị địch trong đồn phát hiện và bắn hy sinh. Người mẹ tiễn chồng chưa kịp nguôi đau, lại phải tiễn con ra đi mãi mãi khi tuổi đời còn quá trẻ.

Hai lần tiễn biệt, hai lần đứt ruột, nhưng Mẹ Đặng Thị Cánh vẫn đứng vững. Mẹ hiểu rằng sự hy sinh của chồng và con là để đổi lấy độc lập, tự do cho quê hương, cho thế hệ mai sau. Chính sự kiên cường, lòng yêu nước thầm lặng ấy đã trở thành điểm tựa tinh thần cho phong trào cách mạng ở địa phương trong những năm tháng cam go nhất.

Năm tháng trôi qua, chiến tranh lùi xa, nhưng những mất mát của Mẹ vẫn còn đó. Để ghi nhớ và tri ân công lao to lớn ấy, ngày 04/8/2014, Chủ tịch nước đã truy tặng Mẹ danh hiệu cao quý “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” theo Quyết định số 1853/QĐ-CTN. Danh hiệu ấy không chỉ là phần thưởng xứng đáng cho Mẹ, mà còn là biểu tượng bất tử của chủ nghĩa anh hùng cách mạng trên quê hương Càng Long.

Với tôi – một cán bộ Đoàn hôm nay – khi viết lại câu chuyện về Mẹ Đặng Thị Cánh, lòng không khỏi bồi hồi, xúc động. Sự hy sinh của Mẹ và các anh hùng liệt sĩ là ngọn lửa truyền thống soi sáng cho thế hệ trẻ, nhắc nhở chúng tôi phải sống trách nhiệm hơn, cống hiến nhiều hơn, để xứng đáng với những gì cha ông đã đánh đổi bằng cả cuộc đời.

Mẹ đã đi xa, nhưng hình ảnh người mẹ kiên trung ấy vẫn sống mãi trong lòng quê hương Tân Bình – như một lời nhắc nhở lặng thầm mà thiêng liêng về giá trị của hòa bình hôm nay.