MẸ ĐÀO THỊ VUI – MỘT ĐỜI Ở LẠI VỚI CHIẾN TRANH

Ở tuổi 102, Mẹ Việt Nam anh hùng Đào Thị Vui vẫn ngồi lặng lẽ trong căn nhà nhỏ ở thôn Đại An Khê, xã Hải Lăng, Quảng Trị. Mẹ nói chậm, giọng trầm, nhưng ký ức thì rõ ràng đến lạ. Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, song với mẹ, nhiều câu chuyện dường như chỉ mới xảy ra hôm qua.

Mẹ sinh ngày 5.5.1923. Khi còn rất trẻ, mẹ cùng chồng là liệt sĩ Lê Hồi tham gia cách mạng. Công việc của mẹ là làm liên lạc, nuôi giấu cán bộ, đào hầm bí mật ngay trong làng. Giữa sự lùng sục gắt gao của địch, căn nhà nhỏ của mẹ từng là nơi che chở cho nhiều cán bộ cách mạng.

Có những lần bị bắt, mẹ bị đánh đến ngất lịm. Tỉnh dậy, đòn roi lại tiếp tục trút xuống. Nhưng mẹ không nói. Không phải vì mẹ không biết sợ, mà vì nếu nói ra, những người đang trốn dưới hầm sẽ không còn đường sống. “Lúc đó chỉ nghĩ đơn giản, mình có đau thì chịu, chứ không thể để người khác chết thay mình”, mẹ kể.

Năm 1949, chồng mẹ hy sinh trong một trận càn. Từ đó, mẹ ở vậy, một mình nuôi con trai duy nhất là Lê Thịnh. Vừa làm mẹ, vừa làm cha, vừa tiếp tục công việc cách mạng, mẹ quen dần với những mất mát âm thầm. Bom đạn, đòn tra tấn, nỗi lo sợ… tất cả trở thành một phần của cuộc sống.

Lớn lên, anh Thịnh tiếp bước cha mẹ, tham gia hoạt động bí mật trong kháng chiến chống Mỹ. Năm 1969, anh hy sinh khi mới 22 tuổi. Ngày nhận tin con mất, mẹ Vui nói rằng mình không khóc được. “Người như rỗng ra. Nhưng nghĩ con mình chết cho đất nước, mình không được gục”, mẹ nói, ánh mắt lặng đi.

Những năm từ 1966 đến 1972, Hải Thượng là vùng bị đánh phá dữ dội. Địch xem nơi đây là “vùng trắng” cần xóa sổ. Mẹ nhiều lần bị bắt khi đang ở gần các hầm bí mật. Có lần, trước miệng hầm là 17 cán bộ, chiến sĩ đang ẩn nấp. Địch tra tấn mẹ bằng đủ cách, từ đánh đập đến đổ nước xà phòng vào mũi, vào miệng. Mẹ cắn răng chịu đựng. Hầm an toàn, mẹ cũng an lòng.

Sau ngày đất nước thống nhất, mẹ trở về với cuộc sống đời thường như bao người dân quê khác. Mẹ trồng trọt, chăn nuôi, sống giản dị giữa xóm làng. Năm 1994, mẹ được phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng. Với mẹ, đó không phải là vinh quang cho riêng mình, mà là sự ghi nhớ cho chồng, cho con và cho những người đã không còn trở về.

Giờ đây, ở tuổi ngoài trăm, mẹ Vui là người mẹ cuối cùng còn sống trong số 95 Mẹ Việt Nam anh hùng của xã Hải Thượng cũ. Mẹ sống chậm, sống yên, nhưng lòng vẫn đau đáu với đất nước. Khi được hỏi mong ước điều gì, mẹ chỉ nói nhẹ nhàng:

“Chỉ mong con cháu biết trân trọng hòa bình. Có hòa bình rồi thì phải sống cho tử tế, cho xứng với những người đã nằm xuống”.

Chiến tranh đã qua, nhưng trong cuộc đời mẹ Đào Thị Vui, nó chưa từng kết thúc. Nó ở lại trong ký ức, trong những cái tên không bao giờ gọi lại được, và trong niềm tin lặng lẽ mà mẹ gửi trọn cho các thế hệ sau.