Mẹ Đào Thị Vui với Chiếc nồi đồng nấu cơm cho hơn 20 cán bộ

Ở thôn Đại An Khê, xã Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, có một người mẹ đã dành gần như cả cuộc đời mình để gắn bó với cách mạng.

Mẹ tên là Đào Thị Vui, sinh năm 1923 tại xã Hải Thượng, huyện Hải Lăng.

Những năm tuổi trẻ, mẹ sớm tham gia hoạt động cách mạng. Người bạn đời của mẹ là ông Lê Hồi, một du kích địa phương.

Nhưng hạnh phúc của gia đình chẳng kéo dài được bao lâu.

Năm 1949, trong một lần làm nhiệm vụ, ông Lê Hồi bị địch bắt. Dù bị tra tấn, ông vẫn giữ vững khí tiết và hy sinh.

Mẹ mất chồng khi tuổi đời còn chưa nhiều.

Nhưng mẹ không buông xuôi.

Mẹ tiếp tục gắn bó với cách mạng, cùng người con trai duy nhất bước tiếp con đường mà chồng mình đã lựa chọn.

Căn nhà nhỏ giữa vùng chiến sự

Những năm chiến tranh chống Mỹ, căn nhà của mẹ Vui trở thành một cơ sở cách mạng bí mật.

Dưới nền đất, dưới đống rơm giữa sân là những căn hầm được ngụy trang để cán bộ, chiến sĩ trú ẩn mỗi khi địch càn quét.

Ban ngày, căn nhà trông giống như một gia đình nông dân bình thường.

Nhưng khi đêm xuống, nơi đây lại trở thành điểm dừng chân của những người cán bộ, chiến sĩ đang hoạt động trong vùng địch kiểm soát.

Mẹ vừa nuôi giấu cán bộ, vừa lo cơm nước, tiếp tế cho những người đang làm nhiệm vụ.

Đó là một công việc tưởng như bình thường.

Nhưng trong chiến tranh, mỗi bữa cơm cũng có thể phải đánh đổi bằng cả tính mạng.

Chiếc nồi đồng

Trong căn bếp của mẹ có một chiếc nồi đồng.

Chiếc nồi ấy đã theo mẹ qua những năm tháng khốc liệt nhất.

Mẹ từng kể:

“Chiếc nồi này ngày trước dùng để nấu cơm cho hơn 20 cán bộ, chiến sĩ ăn trong những năm tháng chiến tranh ác liệt nhất.”

Hơn 20 người.

Nghĩa là mỗi lần nấu cơm, mẹ phải chuẩn bị một lượng gạo không nhỏ.

Nhưng làm sao để địch không phát hiện trong nhà có quá nhiều người?

Mẹ phải nghĩ cách.

Mỗi lần xay thóc, mẹ lặng lẽ mang trấu đi chôn, xóa dấu vết.

Những bữa cơm được chuẩn bị trong âm thầm.

Cơm nấu xong phải nhanh chóng đưa xuống hầm.

Người ăn cũng phải giữ im lặng.

Bởi chỉ cần để lộ một dấu hiệu bất thường, cả căn nhà có thể bị địch bao vây.

Có lần mẹ mua được ít thực phẩm ngoài chợ nhưng bị địch cướp mất.

Không có thức ăn, mẹ lại gõ cửa từng nhà trong xóm, xin từng nhúm muối, từng hạt vừng để có thể chuẩn bị cho cán bộ, chiến sĩ một bữa cơm trước khi họ tiếp tục lên đường.

Một nhúm muối.

Một ít vừng.

Một nồi cơm.

Những thứ rất nhỏ bé.

Nhưng trong những năm tháng chiến tranh, đó lại là sự tiếp sức vô cùng quý giá.

Khi nấu một nồi cơm cũng là một cuộc chiến

Mẹ Vui không trực tiếp cầm súng ngoài chiến trường.

Nhưng công việc của mẹ cũng đầy hiểm nguy.

Địch nhiều lần theo dõi và bất ngờ ập vào nhà.

Chúng biết mẹ có liên quan đến cách mạng và tìm cách buộc mẹ khai nơi cán bộ ẩn náu.

Mẹ bị đánh đập, tra hỏi.

Nhưng mẹ không nói.

Căn hầm bí mật vẫn được giữ kín.

Những người cán bộ đang ở bên trong vẫn được bảo vệ.

Và sau mỗi lần địch rút đi, mẹ lại tiếp tục công việc của mình.

Lại nhóm bếp.

Lại nấu cơm.

Lại chuẩn bị những nắm cơm cho người chiến sĩ lên đường.

Bởi mẹ hiểu rằng:

Cán bộ có thể chiến đấu ngoài kia khi phía sau có những người dân âm thầm che chở.

Nỗi đau mất chồng rồi mất con

Mẹ đã mất chồng trong kháng chiến.

Nhưng chiến tranh chưa dừng lại ở đó.

Người con trai duy nhất của mẹ là Lê Thịnh sớm tham gia cách mạng.

Năm 1966, khi mới 20 tuổi, anh bị địch bắt và đưa ra Nhà tù Phú Quốc.

Sau gần một năm bị giam cầm và tra tấn, anh vẫn không khai báo.

Trở về quê với nhiều thương tích, anh tiếp tục hoạt động cách mạng.

Rồi năm 1970, mẹ nhận tin người con trai duy nhất đã hy sinh.

Một người mẹ.

Một người chồng đã hy sinh.

Một người con duy nhất cũng không trở về.

Nỗi đau ấy có lẽ không lời nào kể hết.

Nhưng mẹ vẫn tiếp tục sống.

Tiếp tục giữ niềm tin.

Tiếp tục gắn bó với cách mạng cho đến ngày đất nước thống nhất.

Chiếc nồi vẫn còn đó

Hơn nửa thế kỷ trôi qua.

Chiếc nồi đồng ngày nào vẫn được mẹ Đào Thị Vui gìn giữ.

Nó đã cũ.

Màu đồng đã ngả theo thời gian.

Nhưng với mẹ, đó không chỉ là một vật dụng trong nhà.

Mỗi lần nhìn vào chiếc nồi, mẹ có thể nhớ lại những năm tháng đã qua.

Nhớ căn hầm dưới nền đất.

Nhớ những người cán bộ từng trú ẩn.

Nhớ những bữa cơm vội vàng giữa tiếng bom đạn.

Nhớ người chồng đã hy sinh.

Và nhớ người con trai duy nhất đã không trở về.

Chiếc nồi trở thành một nhân chứng lặng lẽ của chiến tranh.

Nó không có tiếng nói.

Nhưng nó kể được rất nhiều câu chuyện.

Người mẹ Hải Lăng

Những đóng góp của mẹ Đào Thị Vui được Đảng và Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng, trong đó có Huân chương Độc lập hạng Ba, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất.

Năm 1994, mẹ được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Ngày nay, khi nhìn lại chiếc nồi đồng ấy, chúng ta có thể thấy phía sau một hiện vật bình dị là cả một thời kỳ lịch sử.

Không phải tất cả những người góp phần làm nên thắng lợi đều đứng ngoài chiến hào.

Có những người ở phía sau.

Có những người nấu cơm.

Có những người giấu cán bộ.

Có những người tìm từng hạt gạo, nhúm muối để nuôi những người đang chiến đấu.

Và có những người mẹ đã âm thầm làm tất cả những điều ấy trong khi chính chồng và con mình lần lượt hy sinh.

Mẹ Đào Thị Vui là một người mẹ như thế.

Chiếc nồi đồng của mẹ vì vậy không chỉ kể chuyện về một bữa cơm.

Nó kể chuyện về tình yêu thương, sự chở che và lòng trung thành với cách mạng của một người mẹ trong những năm tháng chiến tranh.

Và có lẽ, câu chuyện đẹp nhất mà chiếc nồi ấy để lại chính là:

Có những người không cầm súng nhưng vẫn góp phần giữ vững một trận tuyến. Có những bữa cơm giản dị nhưng phía sau nó là cả một tấm lòng với Tổ quốc