MẸ ĐI QUA HAI CUỘC CHIA LY (Câu chuyện về Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Dùng)

Trên mảnh đất Ngũ Lạc, huyện Duyên Hải – nơi những giồng cát trải dài theo năm tháng và những câu chuyện lịch sử vẫn còn vang vọng trong ký ức người dân – có một người mẹ đã sống gần trọn một thế kỷ, chứng kiến bao đổi thay của đất nước, và cũng gánh chịu những mất mát không gì bù đắp được. Đó là Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Dùng (1887 – 1977).

Mẹ sinh ra trong thời đất nước còn chìm trong ách đô hộ. Cuộc đời mẹ gắn với ruộng đồng, với những tháng ngày cơ cực nhưng giàu nghĩa tình. Mẹ lập gia đình với ông Dương Văn Xi, cùng nhau sinh được ba người con trai – những người con lớn lên trong cảnh nước mất nhà tan, sớm hun đúc lòng yêu nước.

Khi tiếng gọi của Tổ quốc vang lên trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp, hai người con của mẹ – anh Dương Minh Thông và anh Dương Văn Thả – đã lên đường tham gia cách mạng. Họ mang theo tuổi trẻ, lý tưởng và cả niềm tin rằng đất nước nhất định sẽ được tự do.

Người con cả, liệt sỹ Dương Minh Thông, tham gia cách mạng từ năm 1947, giữ chức Ủy viên thanh niên cứu quốc huyện Cầu Ngang. Anh là người cán bộ trẻ đầy nhiệt huyết, luôn tận tụy với công việc được giao. Ngày 21 tháng 01 năm 1951, trong một lần đi công tác tại xã Mỹ Hòa, anh bị địch bắt. Chúng tra tấn, dụ dỗ, tìm mọi cách buộc anh khai báo, phản bội lại tổ chức. Nhưng trước đòn roi và cái chết cận kề, anh vẫn kiên cường, giữ trọn khí tiết của người cách mạng. Cuối cùng, anh bị địch xử bắn tại đồn Mỹ Long, khép lại một cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy khí phách.

Người con thứ hai, liệt sỹ Dương Văn Thả, cũng tham gia cách mạng từ rất sớm, giữ nhiệm vụ Trưởng thông tin xã Ngũ Lạc – một vị trí quan trọng trong việc giữ liên lạc giữa các lực lượng. Ngày 9 tháng 3 năm 1950, trong khi làm nhiệm vụ, anh rơi vào vòng vây của biệt kích địch. Không có đường thoát, anh đã anh dũng chiến đấu và hy sinh tại đầu giồng ấp Lạc Sơn.

Hai người con, hai số phận, nhưng cùng chung một con đường – con đường của lòng yêu nước và sự hy sinh.

Với mẹ Nguyễn Thị Dùng, đó là hai lần tiễn con ra đi… và cũng là hai lần nhận về nỗi đau xé lòng. Người mẹ già, tóc bạc theo năm tháng, đã phải sống tiếp cuộc đời còn lại trong sự thiếu vắng những đứa con thân yêu.

Nhưng người dân Ngũ Lạc kể lại rằng, mẹ không gục ngã. Mẹ sống lặng lẽ, kiên cường, như chính mảnh đất quê hương mình. Trong ánh mắt mẹ, người ta không chỉ thấy nỗi buồn, mà còn thấy niềm tự hào – niềm tự hào của một người mẹ đã sinh ra những người con dám sống, dám chết vì Tổ quốc.

Mẹ sống đến năm 1977, gần trọn một thế kỷ của bao biến động lịch sử. Mẹ ra đi khi đất nước đã hòa bình, như thể đã yên lòng khi những hy sinh của các con không uổng phí.

Nhiều năm sau, ngày 26 tháng 3 năm 2014, Nhà nước đã truy tặng mẹ danh hiệu cao quý “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” – như một lời tri ân sâu sắc gửi đến người mẹ đã hiến dâng những điều quý giá nhất của đời mình cho độc lập, tự do của dân tộc.

Hôm nay, trên mảnh đất Ngũ Lạc yên bình, không còn tiếng súng, không còn khói lửa, nhưng câu chuyện về mẹ Nguyễn Thị Dùng vẫn được nhắc lại, như một lời nhắc nhở lặng lẽ mà sâu sắc.

Rằng có những người mẹ…
đã đi qua hai cuộc chia ly lớn nhất của đời người,

để đổi lấy một điều giản dị:
đất nước được bình yên.