Mẹ Đỗ Thị Rỗ – Người mẹ vùng muối Cà Ná dâng hiến đứa con duy nhất cho Tổ quốc.

BÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG ĐỖ THỊ RỖ

Sinh năm: 1929

Quê quán: Lạc Nghiệp, Phước Diêm, Thuận Nam

Có con độc nhất liệt sĩ: Nguyễn Văn Hường

Trở lại vùng đất Cà Ná, chúng tôi tìm đến nhà Mẹ Việt Nam anh hùng Đỗ Thị Rỗ, người đã hiến dâng đứa con trai độc nhất cho Tổ quốc, đó là liệt sĩ Nguyễn Văn Hường. Gia đình Mẹ Rỗ hiện nay không còn ai là người thân thích, gần gũi. Di ảnh của Mẹ và liệt sĩ Nguyễn Văn Hường do bà Nguyễn Thị Mạng (cháu con cậu) nhận thờ cúng.

Mẹ Đỗ Thị Rỗ (tên thường gọi là Mao), sinh năm 1929, ở thôn Lạc Nghiệp, xã Phước Diêm, huyện Ninh Phước (nay là xã Cà Ná, huyện Thuận Nam), trong một gia đình nông dân nghèo. Khi lên 5 tuổi chẳng may cha mẹ mất sớm, Mẹ được cậu ruột là ông Nguyễn Mô đem về nhà nuôi dưỡng cho tới khi trưởng thành...

Lớn lên trong hoàn cảnh đất nước bị thực dân Pháp xâm lược, chúng ra sức bóc lột, cướp không ruộng đất, nguyên liệu và đặt ra hàng trăm thứ thuế làm cho nhân dân ta ngày càng bần cùng. Sự tàn ác đó đã thôi thúc nhân dân trong vùng Cà Ná đứng lên đấu tranh chống lại ách thống trị tàn bạo của kẻ thù bằng các phong trào đấu tranh của nhân dân trong vùng. Dưới sự lãnh đạo của chi bộ Đảng, nhân dân trong vùng đã thực hiện chính sách "không hợp tác với giặc", các gia đình trong làng Cà Ná bỏ lên núi phát rẫy làm ăn, nhất định không trở về làng chung sống với giặc Pháp. Năm 1947, Mẹ Đỗ Thị Rỗ lấy chồng - ông Nguyễn Văn Quế - người gốc Huế nhưng từ lâu đã vào làm ăn và sinh sống tại thôn Thương Diêm, xã Phước Diêm. Năm 1949, mẹ sinh đứa con trai đầu lòng và cũng là đứa con duy nhất của gia đình; hai vợ chồng Mẹ đặt tên là Nguyễn Văn Hường (còn gọi là Hờn).

Trước cảnh quê hương bị địch chiếm đóng, đốt phá làng, bắt bớ dân lành, hai vợ chồng Mẹ quyết định gửi đứa con còn thơ dại nhờ cậu ruột nuôi và thoát ly lên núi làm cách mạng. Năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ giành thắng lợi, kết thúc cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược. Chiến tranh kết thúc, Mẹ cùng chồng trở về quê hương. Cuộc sống lúc bấy giờ khó khăn và vất vả lắm. Mẹ phải đêm ngày làm lụng đủ nghề (buôn bán, đổ bánh căn, bánh xèo...) để kiếm tiền nuôi con ăn học bằng người.

Ngày đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, anh Hường tình nguyện tham gia vào bộ đội. Khi mới nhập ngũ, anh được giao nhiệm vụ làm công tác giao liên, anh là hạ sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam. Nhận thấy anh là người nhanh nhẹn, hoạt bát, quen thuộc địa hình nơi đây, vì từ nhỏ anh thường theo cậu qua lại Sở Muối (vùng đất giữa Cà Ná và Thương Diêm) nên đơn vị đã giao cho anh nhiệm vụ giao liên.

Ở đơn vị, anh đã cùng đồng chí, đồng đội tham gia nhiều trận đánh với địch, trong chiến đấu anh là người rất dũng cảm và kiên cường. Một hôm khi đang làm nhiệm vụ ở vùng Từ Tâm, anh Hường bị địch phục kích và bắn bị thương. Mặc dù được đồng đội đưa đến trạm xá để chữa trị nhưng vì vết thương quá nặng nên anh đã hy sinh ngày 21-6-1969. Ghi nhận sự hy sinh to lớn của liệt sĩ Nguyễn Văn Hường trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước, ngày 12-8-1977, Thủ tướng Chính phủ đã phong tặng bảng Tổ quốc ghi công.

Với công lao to lớn của gia đình, ngày 24-5-2002, Mẹ Đỗ Thị Rỗ vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.