MẸ ĐỔNG THỊ SÁU – NỖI ĐAU THẦM LẶNG VÀ TẤM LÒNG NGƯỜI MẸ ANH HÙNG

Năm 1945, Mẹ lập gia đình với một thanh niên gốc Bắc di cư vào quê hương. Những người cao tuổi ở Phước Thiền đến nay vẫn còn nhắc lại rằng: “Ông ấy là cán bộ Việt Minh”. Cũng trong năm ấy, vợ chồng Mẹ dắt díu nhau lên Sài Gòn làm ăn. Vài năm sau, Mẹ trở về quê cùng người con nhỏ trên tay. Từ đó, Mẹ một mình nuôi nấng con trai duy nhất là Đổng Văn Dạn, người mang họ mẹ.

Vốn có vóc dáng mảnh mai, sức khỏe yếu từ nhỏ, nhưng cuộc sống không cho phép Mẹ được yếu mềm. Để có tiền nuôi con, Mẹ phải làm đủ mọi nghề. Có những ngày, Mẹ mua bông cỏ về vò rồi đem bán rong khắp nơi. Công việc ấy vô cùng vất vả, đòi hỏi nhiều công sức và sự kiên trì. Qua mùa vụ, Mẹ lại gánh quang gánh lên vai, tảo tần buôn bán, chắt chiu từng đồng để con được lớn khôn. Những tháng ngày lầm lũi mưu sinh, “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” đã trở thành một phần không thể tách rời trong cuộc đời người phụ nữ ấy.

Nhắc về chị chồng, bà Nguyễn Thị Ni, em dâu Mẹ Sáu, từng kể lại bằng tất cả sự thương mến và trân trọng:

“...Cho đến tận khi nằm xuống, tôi cũng không hề nghe chị Sáu tôi than thở một lời về những gì chị tôi đã phải trải qua. Chị tôi vốn hiền lành ít nói. Là chị chồng - em dâu, nhưng chúng tôi đã sống yêu thương hòa thuận suốt gần 40 năm trời, ngay cả sau khi chồng tôi bị bắt lính và mất tích năm 1972. Người của Nhà nước đến đón chị Sáu tôi lên ở Trại nuôi dưỡng cha mẹ liệt sĩ, chị không chịu, chị muốn sống trong căn nhà của cha mẹ, và sống với các con tôi”.

Lời kể mộc mạc ấy phần nào khắc họa tính cách của Mẹ: một người phụ nữ hiền lành, ít nói, chịu thương chịu khó và luôn nặng lòng với gia đình. Dù cuộc đời trải qua nhiều thiệt thòi, Mẹ chưa từng than trách số phận. Ngay cả khi tuổi cao, Mẹ vẫn lựa chọn ở lại căn nhà thân thuộc của cha mẹ, sống bên những người thân yêu thay vì đến nơi nuôi dưỡng dành cho các gia đình liệt sĩ. Đó là tình cảm gắn bó sâu nặng với mái nhà, với những người đã cùng Mẹ sẻ chia bao năm tháng khó khăn.

Năm 1967, khi vừa tròn 21 tuổi, người con trai duy nhất của Mẹ là anh Đổng Văn Dạn lên đường nhập ngũ, trở thành chiến sĩ Huyện đội Nhơn Trạch. Từ ngày con tham gia kháng chiến, nỗi nhớ thương và lo lắng luôn thường trực trong lòng người mẹ. Hai năm con chiến đấu xa nhà, Mẹ nhiều lần đi bộ, vượt những chặng đường xa để đến Phước Thọ, Phước An và rừng Phước Lai thăm con. Tất cả số tiền chắt chiu từ những ngày buôn bán vất vả, Mẹ đều dành dụm cho người con trai duy nhất. Với Mẹ, được gặp con, được biết con vẫn bình an và tiếp tục chiến đấu vì quê hương có lẽ là niềm an ủi lớn lao nhất.

Thế nhưng, chiến tranh đã mang đến cho Mẹ nỗi đau không gì bù đắp được. Một đêm khuya năm 1969, đồng đội của anh Dạn trở về, mang theo chiếc đồng hồ, chiếc bóp cùng giấy báo tử của người chiến sĩ trẻ. Anh đã hy sinh trong một chuyến công tác tại rừng Phước Lai sau khi trúng mìn. Đồng đội đã chôn cất anh tại nơi anh ngã xuống, để lại phía sau một người mẹ đang mỏi mòn chờ đợi.

Tin con hy sinh là cú sốc quá lớn đối với người mẹ đã dành trọn tình thương và những tháng ngày chắt chiu cho con. Từ nay, căn nhà nhỏ không còn tiếng bước chân người con trai duy nhất trở về sau những chuyến đi xa. Những dự định, mong mỏi giản dị của Mẹ về ngày con hoàn thành nhiệm vụ, trở về sum họp gia đình cũng mãi mãi không thể thành hiện thực.

Sau ngày miền Nam giải phóng, Mẹ Sáu vẫn không nguôi hy vọng tìm lại phần mộ của con. Mẹ đã cố công kiếm tìm, mong được biết nơi con trai mình yên nghỉ. Nhưng sau bao năm tháng chiến tranh và những biến đổi của thời gian, ngôi mộ anh Dạn không còn để lại dấu vết. Nỗi đau mất con vì thế vẫn âm thầm theo Mẹ cho đến những năm tháng cuối đời.

Ngày 7 tháng 10 âm lịch năm 1985, Mẹ Đổng Thị Sáu lặng lẽ qua đời trong chính ngôi nhà nơi Mẹ được sinh ra và đã gắn bó suốt 63 năm cuộc đời. Mẹ ra đi khi nỗi mong mỏi tìm được phần mộ con trai vẫn chưa thành hiện thực. Cuộc đời Mẹ khép lại trong sự bình dị, nhưng những hy sinh thầm lặng và tình yêu thương dành cho người con đã ngã xuống vẫn còn mãi trong ký ức của gia đình và quê hương.

Ghi nhận những đóng góp, hy sinh của Mẹ và gia đình đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, năm 1985, Mẹ cùng gia đình được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba. Ngày 17 tháng 12 năm 1994, theo Quyết định số 394/KTCTN, Mẹ Đổng Thị Sáu được truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Cuộc đời Mẹ Đổng Thị Sáu không được nhắc nhớ bằng những lời kể lớn lao, mà hiện lên qua những tháng ngày tảo tần, những chuyến đi bộ tìm thăm con giữa vùng căn cứ và nỗi đau lặng lẽ của người mẹ mất đi đứa con duy nhất. Mẹ đã dành cả cuộc đời để nuôi con khôn lớn, tiễn con lên đường làm nhiệm vụ và mang theo nỗi nhớ thương con đến tận cuối đời. Sự hy sinh ấy là biểu tượng cao đẹp của tình mẫu tử, của lòng yêu nước và đức hy sinh thầm lặng của những người mẹ Việt Nam trong chiến tranh. Tên tuổi Mẹ sẽ mãi được trân trọng, gìn giữ trong trang sử truyền thống cách mạng của quê hương Nhơn Trạch và trong lòng các thế hệ hôm nay.