MẸ DƯƠNG THỊ TỐT- Người mẹ giữ cơ sở giữa những năm tháng truy bắt và khảo tra

Mẹ Dương Thị Tốt sống qua cả hai cuộc kháng chiến trong một gia đình có nhiều thành viên tham gia cách mạng. Các con của Mẹ đảm nhận nhiều nhiệm vụ khác nhau: cơ sở, liên lạc, tiếp tế, lực lượng vũ trang và cán bộ địa phương.

Trong thời chống Mỹ, gia đình nhiều lần bị truy xét. Mẹ phải đối mặt với bắt bớ, khảo tra và có thời điểm phải tạm lánh sang nơi khác. Dù vậy, hoạt động của các con và cơ sở gia đình vẫn được duy trì.

Người con Trần Văn Bi làm công tác giao liên của huyện Long Thành. Năm 1959, trong một chuyến đi móc nối đường dây từ huyện về xã, anh bị phục kích và hy sinh. Sau đó, gia đình vẫn còn những người con tiếp tục nhiệm vụ. Tư liệu địa phương cho thấy Mẹ Dương Thị Tốt nhiều lần bị hỏi về nơi hoạt động của các con nhưng không cung cấp thông tin.

Câu chuyện của Mẹ phản ánh một đặc trưng của cơ sở cách mạng vùng tranh chấp: sự an toàn của một đường dây phụ thuộc vào việc từng gia đình giữ bí mật, duy trì sinh hoạt bình thường và chịu đựng sức ép trong thời gian dài. Đây là một dạng đóng góp ít ồn ào nhưng rất quan trọng.