Mẹ hiền dưới lòng đất thép và những ca mổ giữa tiếng bom Vĩnh Linh
Đoàn Mai Lan
Nằm ngay sát vĩ tuyến 17 — ranh giới chia cắt hai miền Nam - Bắc, huyện Vĩnh Linh trở thành "tọa độ chết" chịu hàng triệu tấn bom đạn từ máy bay và pháo hạm Mỹ. Để bám trụ bảo vệ quê hương và tiếp tế cho mặt trận miền Nam, quân và dân Vĩnh Linh đã đào hàng trăm hệ thống địa đạo trong lòng đất.
Năm 1967, khi mới 19 tuổi, cô nữ sinh Nguyễn Thị Chuyên gia nhập Đội Y tế cứu thương tuyến đầu Vĩnh Linh, trực tiếp cắm chốt tại địa đạo Vịnh Mốc.
Những ca mổ giành lại sự sống trong bóng tối . Bên trong lòng địa đạo sâu từ 10 đến 20 mét dưới mặt đất, điều kiện y tế vô cùng thiếu thốn. Không có điện lưới, không có phòng mổ vô trùng, cô y tá Chuyên cùng các bác sĩ phải thực hiện hàng trăm ca phẫu thuật cho thương binh và dân quân dưới ánh sáng chập chờn của đèn măng-sông hoặc đèn hoa kỳ.
Trận tàn phá ác liệt mùa hè năm 1968, pháo từ đảo Cồn Cỏ và tàu chiến ngoài khơi bắn phá dồn dập vào cửa địa đạo. Đất đá sụt lở, khói thuốc súng xộc xuống các ngách hầm ngột ngạt. Lực lượng cứu thương liên tục tiếp nhận hàng chục chiến sĩ bị thương nặng từ các chốt chiến đấu đưa về.
Trong một ca phẫu thuật cấp cứu cho một chiến sĩ trinh sát bị thương gãy xương đùi và mất máu cấp, bom Mỹ bất ngờ dội trúng ngay phía trên nóc địa đạo khiến đất đá rơi lở tà tả, ngọn đèn dầu duy nhất bị xô giật tắt phụt. Khi sự sống của bệnh nhân chỉ tính bằng giây, cô Chuyên đã nhanh trí dùng chiếc đèn pin cá nhân kẹp chặt vào cằm, đôi tay thoăn thoắt giữ gạc vô trùng và hỗ trợ bác sĩ khâu vết thương ngạt thở giữa bóng tối.
Không chỉ cứu chữa thương binh, cô y tá Nguyễn Thị Chuyên còn trực tiếp nâng đỡ, đỡ đẻ thành công cho hàng chục em bé chào đời ngay trong lòng địa đạo Vịnh Mốc — những mầm sống kỳ diệu vươn lên giữa mưa bom đạn xới.
Sống trọn vẹn với ký ức dưới lòng đất Vĩnh Linh .Sau năm 1975, bà Nguyễn Thị Chuyên tiếp tục công tác trong ngành y tế địa phương cho đến khi về hưu.
Hiện nay, mỗi khi có các đoàn khách hoặc thế hệ trẻ về thăm Di tích Quốc gia đặc biệt Địa đạo Vịnh Mốc, người nữ y tá năm xưa lại chậm rãi dẫn họ xuống những ngách hầm tối. Qua lời kể xúc động của bà, lòng đất Vĩnh Linh như sống lại một thời kỳ huyền thoại — nơi ý chí con người đã chiến thắng sức mạnh tàn phá của sắt thép.
