MẸ HIỀN VÀ TRẬN CHIẾN TRONG LÒNG XÓM BÀU
1. "Pháo đài" giữa lòng dân
Vào những năm kháng chiến chống Mỹ ác liệt nhất, khu vực xóm Bàu (nay thuộc phường An Khê, quận Thanh Khê) là một vùng đệm cực kỳ quan trọng. Nơi đây nằm sát nách sân bay Đà Nẵng – căn cứ quân sự khổng lồ của địch.
Mẹ Hiền (tên thật là Nguyễn Thị Hiền) có một ngôi nhà nhỏ nằm sâu trong hẻm. Vẻ ngoài chỉ là một gia đình lao động nghèo, nhưng thực chất bên dưới nền nhà là một hệ thống hầm bí mật thông nhau, nơi nuôi giấu những cán bộ đặc khu Quảng Đà và các chiến sĩ biệt động thường xuyên đột nhập đánh phá sân bay.
2. Bản lĩnh người mẹ trước họng súng
Một buổi chiều tối năm 1969, sau khi quân ta thực hiện một vụ đánh mìn vào kho xăng của địch ở sân bay, quân cảnh và lính dã chiến tràn vào xóm Bàu như ong vỡ tổ. Chúng thực hiện lệnh "tát nước bắt cá", lùng sục từng centimet vuông.
Lúc bấy giờ, dưới hầm nhà mẹ Hiền đang có ba chiến sĩ vừa rút từ trận địa về, người còn đầy khói súng. Địch ập vào nhà mẹ, thấy mâm cơm vẫn còn đặt trên chõng nhưng chỉ có mình mẹ ngồi đó. Tên chỉ huy gằn giọng:
"Bà già, mấy thằng đặc công vừa chạy vào đây, khôn hồn thì chỉ chỗ, không thì đốt nhà!"
Mẹ Hiền thản nhiên đứng dậy, tay vẫn cầm chiếc chổi tre quét sân, miệng nhai trầu bỏm bẻm:
"Các ông nói chi lạ, tui già cả tai ngơ mắt lòa, nãy giờ chỉ thấy gió lùa chứ có thấy ai. Muốn lục thì cứ lục, đừng làm hư cái nhà nghèo của tui."
Sự bình tĩnh đến lạ lùng của mẹ làm lũ giặc lúng túng. Chúng dùng gậy sắt chọc khắp nền nhà, xăm soi từng góc kẹt. Có lúc, mũi gậy sắt chỉ cách nắp hầm bí mật vài phân, các chiến sĩ bên dưới đã rút chốt lựu đạn, sẵn sàng tử chiến. Nhưng bằng sự khôn khéo, mẹ Hiền liên tục đánh lạc hướng chúng bằng cách phàn nàn về việc "lính tráng làm đổ vỡ hũ mắm, hũ dưa", khiến quân địch vừa bực mình vừa chủ quan bỏ qua những dấu vết nghi vấn.
3. Cuộc đào thoát trong đêm
Khi quân địch vừa rút ra đầu ngõ để lập trạm gác, mẹ Hiền nhanh chóng tín hiệu cho các chiến sĩ. Giữa đêm tối mênh mông, mẹ giả vờ đi đổ rác để quan sát tình hình, rồi khéo léo hướng dẫn các anh băng qua những bụi gai mây, lách theo đường cống ngầm để thoát ra vùng ven biển Thanh Khê, trở về căn cứ an toàn.
Trận đánh ấy không có tiếng súng nổ, không có khói bom mù mịt, nhưng đó là một trận chiến cân não mà người chiến sĩ cầm lái chính là một bà mẹ xứ Quảng tay không tấc sắt.
4. Gạch nối của lịch sử
Người dân Thanh Khê vẫn truyền tai nhau rằng: Nếu không có những căn hầm trong lòng đất và "những căn hầm trong lòng dân" như mẹ Nhu, mẹ Hiền, thì những huyền thoại về biệt động Đà Nẵng đã không thể viết nên trang sử chói lọi đến thế.
Hôm nay, những hố bom, hầm bí mật ở xóm Bàu đã được san lấp bởi phố xá khang trang, nhưng ký ức về người mẹ hiền hậu mà dũng cảm, đối mặt với quân thù để bảo vệ "đàn con cách mạng", vẫn mãi là một phần linh hồn của mảnh đất Thanh Khê trung dũng, kiên cường.
