Mẹ Lê Thị Tạo và những mất mát của một gia đình bên dòng Vĩnh Linh

Trong những năm tháng chiến tranh, có những người mẹ phải lần lượt tiễn chồng, tiễn con lên đường rồi sống cả phần đời còn lại với nỗi đau mất mát. Mẹ Lê Thị Tạo, quê ở Vĩnh Hòa, Vĩnh Linh, Quảng Trị, là một trong những người mẹ như thế. Chồng và người con duy nhất của Mẹ đều hy sinh trong hai cuộc kháng chiến của dân tộc.

Người phụ nữ ở vùng đất Vĩnh Linh

Mẹ Lê Thị Tạo sinh ngày 10/10/1913, quê quán tại Vĩnh Hòa, Vĩnh Linh, Quảng Trị. Mẹ là người Kinh và có cuộc đời gắn bó với vùng đất Vĩnh Linh — nơi từng trải qua những năm tháng chiến tranh vô cùng khốc liệt.

Mẹ lập gia đình với ông Phạm Kỳ, một chiến sĩ tự vệ. Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, ông tham gia hoạt động cách mạng và chiến đấu bảo vệ quê hương.

Nhưng cuộc chiến đã sớm lấy đi người chồng của Mẹ.

Người chồng hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Pháp

Ngày 16/4/1947, ông Phạm Kỳ hy sinh trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp khi đang làm nhiệm vụ của một chiến sĩ tự vệ.

Mẹ Lê Thị Tạo trở thành người phụ nữ phải một mình tiếp tục cuộc sống, mang theo nỗi đau mất chồng và chăm lo cho người con trai của mình. Sự hy sinh của ông Phạm Kỳ sau đó được Nhà nước ghi nhận bằng Bằng Tổ quốc ghi công theo Quyết định số 766/QĐ-TTg ngày 18/8/2000 của Thủ tướng Chính phủ.

Mất mát ấy chưa phải là nỗi đau cuối cùng Mẹ phải chịu.

Người con tiếp bước cha lên đường

Người con trai của Mẹ là Phạm Hồng Thái trưởng thành trong những năm đất nước tiếp tục bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Mang theo truyền thống của gia đình, Phạm Hồng Thái gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam, trực tiếp tham gia chiến đấu.

Người con trai ấy đã nối tiếp con đường của cha, nhưng cũng giống như cha mình, anh không thể trở về.

Ngày 18/7/1968, liệt sĩ Phạm Hồng Thái hy sinh trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước. Khi ấy, Mẹ Lê Thị Tạo lại phải đối diện với nỗi đau mất đi người thân yêu nhất còn lại trong gia đình. Sự hy sinh của Phạm Hồng Thái được ghi nhận bằng Bằng Tổ quốc ghi công theo Quyết định số 39 TTga ngày 21/3/1969 của Thủ tướng Chính phủ.

Hai cuộc chiến, một nỗi đau

Điều đặc biệt trong câu chuyện của Mẹ Lê Thị Tạo là chồng và con Mẹ đã hy sinh trong hai cuộc kháng chiến khác nhau.

Người chồng Phạm Kỳ nằm lại trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Hơn 20 năm sau, người con Phạm Hồng Thái tiếp tục hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Hai thế hệ trong cùng một gia đình đã lần lượt ra đi vì đất nước.

Với Mẹ, đó không chỉ là hai lần mất mát. Đó là những năm tháng sống với ký ức về người chồng đã khuất, rồi lại phải chịu đựng nỗi đau khi người con trai duy nhất không trở về.

Sự hy sinh được Tổ quốc ghi nhận

Những đóng góp và mất mát của Mẹ Lê Thị Tạo được Nhà nước ghi nhận bằng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Ngày 12/2/2015, Mẹ được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 277/QĐ-CTN, vì đã có nhiều cống hiến, hy sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Danh hiệu ấy đến với Mẹ khi Mẹ đã qua đời.

Mẹ Lê Thị Tạo mất ngày 16/2/2001, hưởng thọ 87 tuổi. Nơi thờ phụng Mẹ hiện ở Đơn Duệ, Vĩnh Hòa, Vĩnh Linh, Quảng Trị.

Người mẹ của một gia đình đã hiến dâng cho Tổ quốc

Mẹ Lê Thị Tạo không trực tiếp xuất hiện trên chiến trường với một khẩu súng trong tay. Nhưng cuộc đời Mẹ lại gắn với hai cuộc kháng chiến thông qua sự hy sinh của chính những người thân yêu nhất.

Chồng Mẹ — liệt sĩ Phạm Kỳ — hy sinh trong kháng chiến chống Pháp.

Con Mẹ — liệt sĩ Phạm Hồng Thái — hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ.

Hai người đàn ông của gia đình, hai thế hệ, cùng nằm lại trong những cuộc chiến tranh bảo vệ đất nước.

Câu chuyện của Mẹ Lê Thị Tạo vì thế cũng là câu chuyện về hàng triệu người phụ nữ Việt Nam đã phải sống qua chiến tranh bằng những tháng ngày chờ đợi và những mất mát không thể bù đắp.

Đằng sau mỗi người con hy sinh là một người mẹ ở lại. Và phía sau danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng là cả một cuộc đời đã đi qua những năm tháng mà đất nước phải đánh đổi bằng máu và nước mắt để giành lấy hòa bình.