MẸ LÊ THỊ THỜI

Những bức chân dung, bằng ghi công và đồ lưu niệm giúp gia đình nhận diện, kể lại lịch sử khi nhân chứng đã cao tuổi. Tuy nhiên, hiện vật mới được tạo ra trong thời bình phải được phân biệt với kỷ vật gốc từ chiến tranh. Giá trị của nó nằm ở việc kết nối cộng đồng với nhân vật, không thay thế hồ sơ lịch sử.

Lê Thị Thời sống qua hơn một thế kỷ, trong đó chiến tranh lấy đi chồng và hai người con vào ba năm liên tiếp 1968, 1969 và 1970. Năm 1994, Mẹ được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Trong gia đình, người con Lâm Quang Thời được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Bài nguồn ghi lại việc họa sĩ Đặng Ái Việt tới vẽ chân dung Mẹ trong hành trình xuyên Việt. Từ bức vẽ, một bình gốm Chu Đậu in chân dung được làm và trao tặng Mẹ. Món quà được đặt trong không gian gia đình như biểu tượng tri ân của những người chưa từng sống qua chiến tranh.

Sự kiện trao bình gốm diễn ra dịp Quốc khánh, khi đại diện cơ quan hải quan đến thăm Mẹ. Giá trị nổi bật không phải ở vật liệu hay giá tiền mà ở việc chân dung Mẹ được tạo ra từ cuộc gặp trực tiếp, ghi rõ người vẽ và hoàn cảnh trao tặng.

Câu chuyện gợi mở cách sử dụng nghệ thuật để lưu giữ ký ức. Một hiện vật tưởng niệm cần có hồ sơ kèm theo: tên nhân vật, tác giả, thời điểm, chất liệu và ý nghĩa. Nếu thiếu các thông tin này, thế hệ sau dễ nhầm lẫn giữa hiện vật lịch sử với sản phẩm tưởng niệm được làm sau chiến tranh.