MÊ LINH VÙNG ĐẤT ANH HÙNG

Năm 14 sau Công nguyên, đất Giao Chỉ chìm trong u uất. Dù phương Bắc đã đặt ách đô hộ hơn một thế kỷ, nhưng bộ máy cai trị vẫn phải giữ lại quyền thế tập của các Lạc hầu, Lạc tướng người Việt. Tuy nhiên, triều đình Đông Hán đẩy mạnh chính sách cưỡng ép đồng hóa. Họ ép dân ta bỏ tục lệ lâu đời, dùng pháp luật hà khắc siết chặt đời sống người Việt.
Đến năm 34, Tô Định sang làm Thái thú Giao Chỉ. Hắn là một kẻ vừa tham lam, vừa tàn nhẫn. Đôi mắt hắn lúc nào cũng đăm đăm vơ vét vàng bạc, sừng tê, ngà đồi mồi; còn tay thì tăng thuế khóa, bắt xâu dịch không ngừng nghỉ. Mâu thuẫn giữa người Việt và chính quyền đô hộ dâng lên thành ngọn núi lửa chực chờ bùng nổ.
Nằm ở vùng trung tâm Mê Linh (giữa núi Ba Vì và Tam Đảo), có hai chị em Trưng Trắc và Trưng Nhị là con gái của Lạc tướng Mê Linh, thuộc dòng dõi Hùng Vương. Mẹ hai bà là bà Man Thiện, một tay nuôi dạy hai con khôn lớn bằng nghề trồng dâu nuôi tằm và truyền dạy võ nghệ. Trưng Trắc từ nhỏ đã trầm tĩnh, thông tuệ còn Trưng Nhị lại nhanh nhẹn, dũng cảm. Khi lớn lên, Trưng Trắc kết duyên cùng Thi Sách, con trai Lạc tướng Chu Diên lân cận. Hai gia đình kết thân, hai dòng họ Lạc tướng bắt tay. Thi Sách và Trưng Trắc bí mật đi khắp các châu thổ, liên kết các thủ lĩnh địa phương, tích trữ lương thảo, chờ ngày khởi binh đánh đuổi quân thù giành lại bờ cõi. Đánh hơi thấy mưu đồ chống đối, Tô Định lập mưu bắt và giết chết Thi Sách. Hắn tưởng rằng việc này sẽ làm dập tắt ý định nổi dậy và khiến người Việt khiếp sợ. Nhưng hắn đã lầm. Nén đau thương, Trưng Trắc cùng Trưng Nhị và mẹ Man Thiện càng hành động gấp rút hơn. Mối thù nhà đã hòa chặt làm một với nợ nước.
Mồng 4 tháng 9 năm Kỷ Hợi (năm 39), tại bãi đá Tràng Sa bên cửa sông Hát, ngọn cờ khởi nghĩa chính thức tung bay. Hàng vạn nghĩa quân từ khắp nơi dồn về ngợp trời. Hôm ấy, Trưng Trắc xuất quân trong bộ trang phục lộng lẫy, trang điểm uy nghi. Tướng sĩ ngạc nhiên hỏi lý do chưa hết tang chồng mà vẫn mặc đẹp, bà thản nhiên đáp:
"Việc binh không thể để sự tang tóc làm ảnh hưởng. Nếu giữ lễ mà mặc đồ xấu xí thì nhuệ khí của quân sĩ tự nhiên suy kém. Ta mặc đẹp là để làm mạnh thêm màu sắc của quân ta, khiến kẻ thù nhìn thấy phải động lòng kiêng nể, còn quân ta thấy vậy thì hừng hực chí tranh đấu!"
Lời thề "Một xin rửa sạch nước thù / Hai xin dựng lại nghiệp xưa họ Hùng / Ba kêu oan ức lòng chồng / Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này" vang vọng cả một vùng sông nước.
Tháng 2 năm 40, lệnh tiến quân phát ra. Dưới sự chỉ huy của Hai Bà cùng dàn nữ tướng quật cường (như Lê Chân, Bát Nàn, Thánh Thiên, Lê Hoa...), quân ta đánh thọc sâu vào đồn Mê Linh, tràn qua chiếm thành Cổ Loa, rồi vượt sông Hoàng, sông Đuống đánh thẳng vào thủ phủ Luy Lâu. Sức tấn công quá nhanh khiến Tô Định hoảng hốt mất mật. Để giữ cái mạng, hắn vội cắt phăng chòm râu, cạo sạch tóc, trút bỏ quan phục, trà trộn vào dòng người tản mát trốn chui trốn lủi về Nam Hải. Chỉ trong chớp mắt, 65 thành ấp khắp vùng Lĩnh Nam được quét sạch bóng giặc. Trưng Trắc được suy tôn làm King (Trưng Vương), Trưng Nhị làm Phó Vương, dựng đô tại Mê Linh, mang lại nền độc lập tự do cho đất nước. Thắng lợi lẫy lừng làm chấn động triều đình Đông Hán. Năm 41, Hán Quang Vũ Đế hạ lệnh cho lão tướng gian hùng Mã Viện làm Phục Ba tướng quân, huy động hơn 2 vạn tinh binh cùng hàng ngàn chiến thuyền chia hai đường thủy bộ sang xâm lược nước ta một lần nữa. Mã Viện cho san núi, mở đường ven biển, tiến quân sâu vào đất Việt.
Năm 42, hai bên chạm trán dữ dội tại Lãng Bạc. Quân ta tuy hừng hực khí thế nhưng đa số là quân mới ngũ, thiếu kinh nghiệm tác chiến đại quy mô trước một quân đội chính quy hung hãn. Mặt khác, một số thủ lĩnh địa phương thiếu kiên định bị quân địch dụ dỗ dẫn đến lực lượng bị phân tán. Nhận thấy thế giặc mạnh, Hai Bà Trưng chủ động lui quân về giữ Cấm Khê (Ba Vì, Hà Nội ngày nay) để bảo toàn lực lượng. Cuộc chiến tại Cấm Khê diễn ra vô cùng ác liệt. Đến năm 43, thế trận ngày càng bất lợi, lực lượng cạn kiệt. Không để bản thân sa vào tay kẻ thù, không chịu nhục trước giặc phương Bắc, Hai Bà Trưng đã gieo mình xuống dòng sông Hát tự thuẫn để giữ trọn khí tiết thiêng liêng.
Dù Hai Bà đã hy sinh, các tướng lĩnh còn lại như Đô Dương vẫn tiếp tục cầm quân chống trả ngoan cường ở vùng Cư Phong đến cuối năm 43 mới bị dập tắt hẳn.
*Lùi lại nhìn chặng đường bi hùng của Hai Bà Trưng từ năm 14 đến 43, rồi nhìn vào nước mình thời mở cửa từ năm 1990 đến nay, mới thấy lịch sử chẳng ở đâu xa. Nó để lại cho chúng ta nhiều bài học lịch sử rất đắt giá cho chúng ta hôm nay trong quá trình hội nhập và phát triển:
- Không tự lực mạnh lên thì bị thâu tóm ngay trên sân nhà"
+ Năm 14 – 43: Sự chuẩn bị âm thầm từ năm 14 đến năm 39 giúp Hai Bà Trưng đánh tan Tô Định năm 40. Nhưng khi đối đầu với Mã Viện (năm 41 – 43), việc thiếu một quân đội chính quy, bài bản đã khiến ta rơi vào thế yếu.
+ Thời nay: Từ năm 1990, Việt Nam mở cửa hội nhập kinh tế toàn cầu. Thị trường mở ra đồng nghĩa với việc các tập đoàn khổng lồ tràn vào. Nếu doanh nghiệp Việt không tự cường, không làm ra sản phẩm chất lượng cao thì sẽ bị phá sản hoặc thâu tóm ngay trên chính đất nước mình. Muốn "vươn ra biển lớn", nội lực bên trong bắt buộc phải vững.
- Trí tuệ và bản lĩnh thì không phân biệt nam hay nữ
+ Ngày xưa: Xã hội phương Bắc vốn coi thường phụ nữ, ép họ vào góc bếp. Việc hai người phụ nữ đứng lên xưng Vua, điều binh khiển tướng đánh tan bộ máy đô hộ nhà Hán là một "cú tát" thẳng vào tư tưởng trọng nam khinh nữ cổ hủ.
+ Hôm nay: Bài học ấy vẫn vẹn nguyên giá trị. Một quốc gia muốn bứt phá thì không bao giờ được bỏ phí một nửa sức mạnh của xã hội đó là phụ nữ. Hãy nhìn vào nền kinh tế Việt Nam hiện đại: rất nhiều tập đoàn lớn vươn tầm thế giới hay các thương hiệu quốc gia đều được chèo lái bởi những người phụ nữ cực kỳ bản lĩnh. Cứ có tài, có tâm thì đứng ra làm lãnh đạo, bất kể là nam hay nữ.
- Hòa nhập nhưng tuyệt đối không được hòa tan
+ Ngày xưa: Giọt nước làm tràn ly dẫn đến cuộc nổi dậy chính là vì Tô Định tìm mọi cách xóa bỏ phong tục, ép người Việt phải sống và suy nghĩ như người Hán. Người Việt thời đó thà đổ máu chứ quyết không chịu biến thành một bản sao của kẻ khác.
+ Hôm nay: Mở cửa mang lại cho chúng ta phim ảnh, thời trang, đồ ăn, lối sống Tây - Tàu rất hấp dẫn. Chúng ta học cái hay, cái tiến bộ của thế giới để văn minh hơn, nhưng nếu vì thế mà quên mất tiếng Việt, quên Tết cổ truyền, quên lịch sử nước nhà thì chúng ta chỉ là "cái bóng" mờ nhạt. Ra thế giới, người ta chỉ nể và tìm đến bạn khi bạn có một bản sắc riêng không thể lẫn đi đâu được.
Suy cho cùng, máu và nước mắt chảy xuống sông Hát năm 43 không chỉ để đổi lấy 3 năm độc lập ngắn ngủi. Đó là cái giá để người Việt hiểu được cái giá trị vô hạn của sự tự chủ. Để rồi hôm nay, khi bước ra biển lớn hội nhập, ngọn lửa năm xưa vẫn thầm nhắc thế hệ sau: muốn người ta nể thì mình phải tự cường, muốn đi xa thì phải biết trọng người tài, và dù có đi tới đâu dưới bầu trời này, cũng đừng bao giờ để mất đi bản sắc lâu đời của dân tộc ta.