Mẹ Ma Thị Đống – Người gác mật khu căn cứ ATK Định Hóa
Mẹ Ma Thị Đống là người Mẹ Việt Nam Anh hùng, người con ưu tú của đồng bào dân tộc Tày vùng đất Định Hóa. Mẹ có chồng và 3 người con trai là liệt sĩ. Trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp khốc liệt, ngôi nhà sàn đơn sơ nằm ẩn khuất dưới tán rừng cọ của Mẹ là cơ sở nuôi giấu an toàn cho nhiều cán bộ Trung ương hoạt động tại ATK.
Vùng đất ATK Định Hóa năm xưa là đầu não của cuộc kháng chiến, nơi địch liên tục tung gián điệp, biệt kích nhằm rình rập, phá hoại các cơ sở của ta. Sống giữa thủ đô gió ngàn, Mẹ Ma Thị Đống đã khéo léo biến nếp nhà sàn của gia đình thành một "địa chỉ đỏ" che chở cho cán bộ cách mạng.
Mẹ cùng các con đã âm thầm đào một căn hầm bí mật ngay dưới sàn kho chứa ngô, phủ lên trên bằng những lớp lá cọ và củi khô ngụy trang. Hằng ngày, Mẹ đóng vai người đi rẫy, hái măng để làm nhiệm vụ cảnh giới đầu bản. Phía dưới giỏ măng, giỏ rau rừng của Mẹ luôn có những vắt cơm nếp, những hũ muối gừng được bọc lá chuối khéo léo để tiếp tế cho cán bộ. Mỗi khi thấy có người lạ xuất hiện, Mẹ lại đứng trên sàn nhà giã gạo thật to, tiếng chày dồn dập chính là hiệu lệnh ngầm báo động cho anh em dưới hầm giữ im lặng tuyệt đối.
Chiến tranh khốc liệt đã cướp đi của Mẹ người bạn đời và ba người con trai thân yêu ngoài mặt trận. Những tấm giấy báo tử gửi về lòng Mẹ đau như cắt, nhưng Mẹ không gục ngã. Mẹ vẫn bám trụ nếp nhà, mở rộng lòng đón những người lính trẻ khác như con ruột, chắt chiu từng hạt ngô, củ sắn nuôi quân cho đến ngày kháng chiến hoàn toàn thắng lợi.
