MẸ NĂM NGHÊ – BI KỊCH MẪU TỬ VÀ SỰ HY SINH KHẮC VÀO LỊCH SỬ QUẢNG NAM
Trong lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc, có những câu chuyện không diễn ra giữa chiến hào hay trên trận tuyến, nhưng vẫn mang sức lay động sâu sắc bởi sự hy sinh vượt ngoài sức tưởng tượng của con người. Câu chuyện về bà Năm Nghê, tên thật là Lê Thị Nghê, người phụ nữ quê ở thôn Trà Linh, xã Hiệp Hòa, huyện Hiệp Đức, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc xã Hiệp Đức, thành phố Đà Nẵng), là một trong những câu chuyện như thế. Cuộc đời bà gắn liền với một quyết định nghiệt ngã giữa thời chiến, trở thành
Trà Linh nằm bên thượng nguồn sông Thu Bồn, là vùng căn cứ cách mạng quan trọng của Quảng Nam trong kháng chiến chống Mỹ. Những năm cuối thập niên 1960, nơi đây thường xuyên phải hứng chịu các cuộc càn quét, đánh phá ác liệt. Người dân sống trong cảnh bom đạn, luôn đối mặt với hiểm nguy và phải tìm mọi cách bảo vệ lực lượng cách mạng cũng như tính mạng của cộng đồng.
Đầu tháng 10 năm 1969, trong một đợt truy quét lớn của đối phương, hơn 200 người dân Trà Linh đã vào ẩn náu trong hang Hòn Kẽm, một hang đá nằm giữa vùng núi hiểm trở. Không gian chật hẹp, thiếu dưỡng khí, mọi người phải tuyệt đối giữ im lặng để tránh bị phát hiện. Chỉ cần một tiếng động lớn vang ra ngoài, toàn bộ những người đang trú ẩn có thể đối mặt với thảm họa.
Giữa thời khắc căng thẳng ấy, đứa con trai mới ba tháng tuổi của bà Năm Nghê là bé Lê Tân bất ngờ thức giấc và khóc lớn. Trong điều kiện thiếu thốn và ngột ngạt, người mẹ trẻ đã cố gắng hết sức để dỗ dành con nhưng không thành công. Tiếng khóc của đứa trẻ vang lên trong bóng tối khiến nỗi lo lắng bao trùm cả hang đá. Bên ngoài, lực lượng đối phương đang lùng sục ngày càng gần.
Trước nguy cơ hàng trăm người có thể bị phát hiện và mất mạng, bà Năm Nghê đã đứng trước một lựa chọn đau đớn chưa từng có. Trong giây phút sinh tử ấy, người mẹ đã chấp nhận hy sinh đứa con ruột thịt của mình để giữ bí mật cho nơi trú ẩn, bảo toàn tính mạng cho cả cộng đồng. Đó là quyết định khiến bà mang theo nỗi đau suốt phần đời còn lại, nhưng cũng là hành động được nhiều thế hệ sau nhắc đến như biểu tượng của sự hy sinh cao cả trong chiến tranh.
Sau khi nguy hiểm qua đi, người dân trong hang đều nghẹn ngào trước nỗi mất mát của bà. Đứa trẻ chưa kịp lớn lên đã vĩnh viễn nằm lại trong lòng đất quê hương, còn người mẹ từ đó mang theo vết thương tinh thần không gì bù đắp nổi. Những năm tháng sau chiến tranh, bà Năm Nghê sống trong nỗi nhớ con khôn nguôi. Nhiều người dân địa phương kể lại rằng bà thường lặng lẽ thắp hương, tìm đến những nơi gắn với ký ức năm xưa để tưởng nhớ đứa con bé bỏng đã ra đi trong hoàn cảnh đặc biệt ấy.
Câu chuyện về bà Năm Nghê không chỉ là bi kịch của một gia đình mà còn phản ánh những mất mát khốc liệt mà chiến tranh đã gây ra cho nhân dân Việt Nam. Đó là sự hy sinh không được đo bằng chiến công hay danh hiệu, mà được ghi dấu bằng nước mắt, tình mẫu tử và trách nhiệm đối với cộng đồng.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, hang Hòn Kẽm vẫn là địa danh gợi nhớ một trong những câu chuyện đau thương nhất của vùng đất Quảng Nam anh hùng. Hình ảnh bà Năm Nghê mãi là biểu tượng của đức hy sinh, lòng quả cảm và tinh thần đặt lợi ích của quê hương, đất nước lên trên hạnh phúc riêng. Trong ký ức của nhân dân, người mẹ ấy sẽ luôn được nhắc nhớ như một tượng đài thầm lặng của phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh.
Tuấn Kiệt (tổng hợp).
