MẸ NĂM – NGƯỜI ĐÀN BÀ CHÔN TUỔI XUÂN DƯỚI GỐC VẢI SAU NHÀ
1. Cả đời chưa từng ra khỏi lũy tre
Mẹ Năm sinh ra, lớn lên và già đi trong một làng quê nhỏ nằm ven triền sông. Cuộc đời mẹ trước chiến tranh giản dị đến mức không ai nhớ mẹ thích gì, chỉ biết mẹ hiền, ít nói và lúc nào cũng có mặt khi hàng xóm cần. Chồng mất sớm vì bệnh, mẹ ở vậy nuôi hai con, quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời.
2. Khi cách mạng tìm đến
Ngày cán bộ về làng gây dựng cơ sở, mẹ Năm là người đầu tiên được nhờ giúp. Không vì hiểu hết lý tưởng lớn lao, mẹ chỉ nói một câu rất thật: “Còn mình thì còn làng.” Sau nhà mẹ có một cây vải lâu năm, rễ to, đất cao. Chính dưới gốc vải ấy, mẹ cùng cán bộ đào một hầm bí mật.
3. Những tháng ngày chôn giấu
Ban ngày, mẹ vẫn quét sân, cho gà ăn như không có gì xảy ra. Ban đêm, mẹ lần mò mang cơm nguội, nước uống ra gốc vải, lặng lẽ gõ ba tiếng – ám hiệu an toàn. Có cán bộ đã sống dưới hầm ấy suốt nhiều tháng, chỉ nhìn thấy ánh trăng qua khe đất nhỏ.
4. Ngày bão lửa ập xuống
Một trận càn lớn tràn về làng. Giặc nghi có hầm bí mật trong vườn. Chúng đào bới khắp nơi, tiến gần đến gốc vải. Mẹ Năm lao ra, ngồi bệt xuống đất, ôm chặt gốc cây mà khóc lóc, kể lể rằng đó là kỷ vật của chồng đã mất. Sự chân thật của một người đàn bà quê làm chúng chần chừ rồi bỏ đi.
5. Cái kết lặng thầm
Vài tháng sau, trong một trận bom, mảnh đạn đã cướp đi mạng sống của mẹ ngay tại vườn nhà. Người ta chôn mẹ dưới chính gốc vải ấy. Sau này, khi hòa bình, cây vải vẫn ra quả ngọt, như cuộc đời mẹ – lặng lẽ dâng hiến không cần ai ghi danh.
