MẸ NGÔ THỊ KHIÊM: TƯỢNG ĐÀI TRƯỜNG TỒN GIỮA NHỊP THỞ ĐẠI NGÀN

Khi lịch sử được viết bằng những khoảng lặng

Lịch sử dân tộc Việt Nam vốn được viết bằng những chương hồi của máu và hoa. Thế nhưng, đằng sau những bản hùng ca chiến thắng vang dội trên các mặt trận, đằng sau những tấm huân chương lấp lánh trên ngực áo những người anh hùng, luôn có một "lịch sử khác" – một lịch sử lặng lẽ, được viết bằng nước mắt chảy ngược vào lòng và sự kiên nhẫn đến tận cùng của những người phụ nữ.

Trong hành trình "Câu chuyện thời hoa lửa" do Ban Chấp hành Đoàn trường Đại học Tây Nguyên phát động, chúng ta đã đi qua nhiều cung bậc cảm xúc, từ tự hào về những chiến công đến bùi ngùi trước những mất mát. Và ở chặng cuối này, trái tim tôi đã dừng lại thật lâu, rung động sâu sắc trước cuộc đời của Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Ngô Thị Khiêm tại xã Hòa Lễ, huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk. Mẹ không trực tiếp cầm súng trên chiến hào, nhưng cuộc đời Mẹ chính là một "chiến trường" mà ở đó, lòng nhân ái và sự hy sinh đã chiến thắng nỗi đau và sự hủy diệt.

Quảng Nam – Mảnh đất trung dũng và nôi hồng cách mạng

Để hiểu được sức mạnh tinh thần của Mẹ Ngô Thị Khiêm, ta phải ngược dòng thời gian trở về với mảnh đất Quảng Nam những năm 1934 – năm Mẹ chào đời. Quảng Nam, vùng đất "Chưa mưa đã thấm, chưa nắng đã cháy", từ lâu đã nổi danh là địa linh nhân kiệt, nơi khởi nguồn của những phong trào yêu nước quật cường. Mẹ lớn lên tại xã Bình Nam, huyện Thăng Bình, giữa lúc thực dân Pháp còn đô hộ và sau đó là sự can thiệp tàn khốc của đế quốc Mỹ.

Lịch sử ghi dấu Quảng Nam là nơi thực hiện những cuộc đấu tranh kiên cường nhất chống lại chính sách "tố cộng, diệt cộng" khắc nghiệt. Trong bối cảnh ấy, lòng yêu nước của Mẹ không phải là điều gì đó giáo điều, mà nó tự nhiên như hơi thở, như phù sa sông Thu Bồn bồi đắp cho đồng bãi. Năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước bùng nổ, khi vĩ tuyến 17 chia cắt đất nước thành hai miền đau thương, Thăng Bình trở thành "vành đai trắng" với những cuộc hành quân càn quét điên cuồng của địch. Chính tại nơi đây, Mẹ đã thực hiện những cuộc chia ly vĩ đại nhất đời mình. Mẹ tiễn chồng lên đường, rồi lần lượt tiễn đưa những người con dứt ruột đẻ ra ra trận. Lịch sử dân tộc ghi lại những dòng người "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước", và trong dòng người ấy có những giọt máu của Mẹ. Nỗi đau ập đến khi những tờ giấy báo tử nhuốm màu thời gian gửi về. Chồng Mẹ và con trai Mẹ đã ngã xuống khi tuổi đời còn xanh tóc, máu của các anh đã hòa vào lòng đất mẹ Quảng Nam để đổi lấy hai chữ "Độc lập". Nỗi đau ấy có lẽ chỉ những người mẹ Việt Nam mới thấu hiểu tận cùng: "Ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ".

Hành trình đến với đất thiêng Krông Bông – Căn cứ địa H9

Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, trong công cuộc tái thiết quê hương và di dân xây dựng kinh tế mới, Mẹ Ngô Thị Khiêm đã đặt chân đến Đắk Lắk, chọn Thôn 1, xã Hòa Lễ, huyện Krông Bông làm quê hương thứ hai. Việc gắn bó với Krông Bông mang một ý nghĩa lịch sử sâu sắc. Trong suốt hai cuộc kháng chiến, nơi đây vốn là "linh hồn" của cách mạng tỉnh Đắk Lắk với danh hiệu Căn cứ địa H9 – nơi che chở cho Tỉnh ủy, là "lá chắn thép" giữa lòng đại ngàn Tây Nguyên trước những đợt oanh tạc của kẻ thù.

Những ngày đầu trên vùng đất mới vô cùng gian khó. Đắk Lắk sau chiến tranh là một cao nguyên đầy rẫy vết thương: bom mìn còn sót lại và những cơn sốt rét rừng kinh hoàng. Thế nhưng, đôi bàn tay gầy guộc đã từng đào hầm nuôi giấu cán bộ tại Quảng Nam, nay lại cầm cuốc khai hoang đất đỏ bazan. Mẹ lặng lẽ lao động, lặng lẽ nuôi dạy con cháu giữ vững truyền thống gia đình cách mạng. Tháng 10 năm 2015, danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng được trao tặng cho Mẹ như một sự tri ân muộn màng nhưng vô cùng thiêng liêng.

Tiếng lòng của thế hệ hôm nay: Sự tự vấn giữa giảng đường bình yên

Ngồi giữa giảng đường Đại học Tây Nguyên tràn ngập ánh nắng, nhìn những cánh hoa pơ-lang rực đỏ ngoài cửa sổ, tôi chợt thấy lòng mình trĩu nặng khi nghĩ về cuộc đời của Mẹ Ngô Thị Khiêm. Có một sự thật hiển nhiên nhưng đôi khi bị chúng ta quên lãng trong nhịp sống hối hả: Hòa bình hôm nay không phải là một món quà miễn phí từ định mệnh.Mỗi phút giây tôi được tự do đọc sách, được tranh luận về tri thức, hay đơn giản là được mơ về một tương lai rạng rỡ, tất cả đều được đặt trên nền móng là nỗi đau hóa đá của Mẹ. Tôi tự hỏi, nếu mình là Mẹ của năm tháng ấy, liệu mình có đủ can trường để tiễn những người yêu thương nhất vào nơi họng súng kẻ thù? Liệu mình có đủ bao dung để nén tiếng khóc vào bên trong, tiếp tục đào hầm, nuôi quân khi trái tim đã vỡ vụn vì những tấm giấy báo tử? Câu trả lời khiến tôi rùng mình kính cẩn. Sự hy sinh của Mẹ không chỉ là sự mất mát về người thân, mà là sự dâng hiến trọn vẹn quyền được hạnh phúc cá nhân để đổi lấy đại phúc của dân tộc. Đứng trước Mẹ, mọi khó khăn về bài vở, mọi áp lực của cuộc sống thực tại bỗng trở nên nhỏ bé vô cùng. Mẹ chính là chiếc gương soi để mỗi người trẻ chúng tôi thấy rõ sự hạn hẹp trong tâm hồn mình và sự vĩ đại của đức hy sinh.

Sự tri ân: Không chỉ là đóa hoa, mà là lẽ sống

Tri ân các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, với tôi, không bao giờ là đủ nếu chỉ dừng lại ở những món quà vật chất hay những lời ca tụng trong các dịp lễ lạt. Sự tri ân chân chính phải là sự "tiếp biến" – nghĩa là chúng tôi phải sống tiếp phần đời mà con trai Mẹ đã bỏ lại, thực hiện tiếp những ước mơ mà chồng Mẹ đã gác lại nơi chiến trường.

Tôi hiểu rằng, nụ cười phúc hậu của Mẹ Ngô Thị Khiêm hôm nay chính là phần thưởng quý giá nhất dành cho chúng tôi. Nhưng để giữ được nụ cười ấy, thế hệ sinh viên chúng tôi phải mang trong mình một "thời hoa lửa" kiểu mới. Đó không phải là cầm súng ra trận, mà là cuộc chiến chống lại sự thờ ơ, vô cảm; là cuộc chiến bứt phá khỏi sự lạc hậu để xây dựng một Tây Nguyên giàu mạnh. Mỗi trang giáo trình tôi học, mỗi chuyến đi tình nguyện về vùng sâu Krông Bông, mỗi hành động bảo vệ lẽ phải... đều là một nén tâm hương, một lời tri ân thành kính nhất gửi đến Mẹ. Chúng tôi muốn nói với Mẹ rằng: "Mẹ ơi, sự hy sinh của Mẹ không hề lãng phí. Những đứa con của Mẹ tuy không về, nhưng chúng con – hàng vạn sinh viên Đại học Tây Nguyên – nguyện làm con của Mẹ, bảo vệ mảnh đất mà Mẹ đã dành cả đời để vun đắp."

Kết luận: Ngọn đuốc soi đường cho tương lai

Hành trình "Câu chuyện thời hoa lửa" có thể khép lại ở chặng thứ tư này, nhưng ngọn lửa từ cuộc đời Mẹ Ngô Thị Khiêm sẽ còn cháy mãi trong trái tim mỗi chúng ta. Mẹ là cầu nối vĩ đại giữa quá khứ hào hùng và tương lai rạng rỡ. Hình ảnh người mẹ hiền hậu bên hiên nhà ở thôn 1, xã Hòa Lễ với mái tóc bạc phơ như mây ngàn Tây Nguyên chính là biểu tượng đẹp nhất của tinh thần dân tộc.

Kính chúc Mẹ luôn mạnh khỏe, trường thọ cùng đất nước. Chúng con nguyện hứa sẽ sống một tuổi thanh xuân rực rỡ và ý nghĩa, để mỗi khi đứng trước Mẹ, chúng con có thể ngẩng cao đầu mà nói rằng: Chúng con đã sống xứng đáng với màu đỏ của máu, màu trắng của tóc Mẹ và màu xanh của hòa bình hôm nay. Mẹ chính là huyền thoại, là linh hồn vĩnh cửu của dân tộc Việt Nam anh hùng!