MẸ NGUYỄN THỊ ĐỞM – NỖI ĐAU RIÊNG VÀ NGHĨA LỚN VỚI NON SÔNG
Sinh năm 1906, quê ở Thụy Anh, Thái Bình, mẹ Nguyễn Thị Đởm rời quê hương vào Nam năm 1926 theo những người tuyển mộ lao động. Từ đó, mảnh đất Đồng Nai trở thành nơi mẹ gắn bó, lao động và tham gia hoạt động cách mạng. Cuộc đời mẹ cũng từ đây gắn với những năm tháng đấu tranh gian khổ của người công nhân và những mất mát lớn lao do chiến tranh gây ra.
Tại các đồn điền cao su Suối Tre, Bàu Hàm, mẹ làm công việc cạo mủ, trải qua cuộc sống lao động vất vả dưới chế độ thực dân. Trong quá trình ấy, mẹ tham gia tuyên truyền, vận động công nhân đấu tranh chống áp bức, đòi cải thiện tiền công và điều kiện sinh hoạt. Những hoạt động đó cho thấy mẹ không chỉ là người lao động cần mẫn mà còn là người sớm tham gia vào phong trào đấu tranh của quần chúng.
Sau này, mẹ lập gia đình với ông Nguyễn Văn Biên, quê Bầu Lâm, Xuyên Mộc, Bà Rịa. Ông Biên tham gia hoạt động cách mạng và bị chính quyền thực dân Pháp bắt, sát hại. Mất mát ấy là một dấu mốc đau thương trong cuộc đời mẹ, nhưng không làm mẹ từ bỏ con đường đã lựa chọn.
Người con trai của mẹ, Nguyễn Văn Dần, sinh năm 1935. Năm 1950, khi còn trẻ, anh tham gia hoạt động cách mạng, làm du kích tại An Lộc, Xuân Lộc, Đồng Nai. Về sau, anh thoát ly gia đình để hoạt động. Mẹ tiếp tục là chỗ dựa cho con và các cán bộ cách mạng, dành dụm tiền bạc, vàng để hỗ trợ lực lượng. Vì những hoạt động ấy, mẹ nhiều lần bị bắt, giam giữ và tra hỏi. Dù phải đối mặt với sự đàn áp, mẹ vẫn tiếp tục giúp đỡ cách mạng.
Ngày 2 tháng 9 năm 1969, tại khu vực Núi Tung, xã An Lộc, Xuân Lộc, Đồng Nai, Nguyễn Văn Dần hy sinh trong khi chiến đấu với địch, sau khi gặp phải mìn do đối phương cài đặt. Sự hy sinh của người con trai là thêm một mất mát lớn đối với mẹ. Người chồng đã mất vì hoạt động cách mạng, nay người con cũng ngã xuống trong cuộc đấu tranh giành độc lập cho đất nước.
Cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Đởm là câu chuyện về một người phụ nữ trải qua nhiều biến cố riêng nhưng vẫn gắn bó với cách mạng bằng những việc làm cụ thể: tham gia phong trào công nhân, hỗ trợ cán bộ, giúp đỡ lực lượng và chấp nhận những hiểm nguy có thể đến với bản thân. Sự hy sinh của gia đình mẹ là một phần trong những mất mát mà nhiều gia đình Việt Nam đã trải qua trong các cuộc kháng chiến.
Năm 1994, mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Danh hiệu ấy ghi nhận sự hy sinh, cống hiến của mẹ và gia đình đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng câu chuyện về mẹ Nguyễn Thị Đởm vẫn nhắc nhở các thế hệ hôm nay rằng độc lập, hòa bình được đánh đổi bằng công sức, tuổi trẻ và cả máu xương của biết bao người. Tri ân mẹ không chỉ là tưởng nhớ một cuộc đời đã đi qua chiến tranh, mà còn là trách nhiệm gìn giữ sự thật lịch sử, chăm lo gia đình người có công và tiếp nối truyền thống yêu nước bằng những hành động thiết thực trong cuộc sống hôm nay.
