MẸ NGUYỄN THỊ DƯƠNG

Mẹ có năm con là liệt sĩ.

Mẹ Nguyễn Thị Dương - người con gái vùng biển thôn Mỹ Thủy (Hải An, Hải Lăng, Quảng Trị) về làm dâu họ Đoàn ở Gia Đẳng, cùng với chồng là ông Đoàn Cầu, chung một ý chí cách mạng, đều thống nhất dùng ngôi nhà của mình thành nơi hội họp bí mật của Xứ ủy Trung Kỳ, do đồng chí Lê Duẩn làm Bí thư. Những ngày đầu kháng chiến chống Pháp, nhà mẹ là nơi cất giấu vũ khí từ chiến khu cung cấp cho địa phương và là nơi làm việc, đóng quân của Ban chỉ huy Trung đoàn 95. Mẹ nuôi dưỡng cán bộ, chiến sĩ, những lúc giặc càn, có biến cố, mẹ cất giấu tài liệu, chở che cho anh em. Mẹ là người phụ nữ dịu dàng, nhân hậu, sớm hôm tần tảo và luôn tin vào chồng, tin vào con đường cách mạng. Noi theo gương của cha mẹ, những người con của mẹ đã trở thành những chiến sĩ cách mạng kiên cường, trực tiếp tham gia kháng chiến chống Mỹ - ngụy ngay tại địa phương.

Trong thời kỳ ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, 5 người con của Mẹ đã lần lượt anh dũng hi sinh:

Năm 1964, đồng chí Đoàn Đình là người đầu tiên trong số sáu anh em đã theo đường biển chở thương binh ra bờ Bắc, chở súng đạn quay về. Địch cho ca-nô bám theo đuổi vây tại Cửa Việt, bắn chìm thuyền, đồng chí hi sinh. Bà con bờ Bắc đi bủa lưới, kéo được xác lên, đưa về chôn trong cát.

Đồng chí Đoàn Giao hi sinh năm 1965. Anh là cán bộ nằm vùng, ngày ở trong rừng rậm, đêm ra làng. Cứ trời mưa là địch lại kéo nhau sục sạo đi tìm dấu. Mưa to, chân bước lún sâu xuống cát, rất khó ngụy trang. Chúng theo dấu chân, tìm được hầm, quật hầm, anh đội nắp nhảy lên chiến đấu với địch đến hơi thở cuối cùng. Chúng cột dây xích vào cổ anh, dùng xe tăng kéo lê xác về quẳng trước nhà.

Đồng chí Đoàn Ngọc Anh hi sinh năm 1967. Trên đường rút quân bị phục kích, đến sông Vân Tường bị pháo bắn đuổi. Không vượt nổi qua sông, đồng chí Anh hi sinh.

Đông chí Đoàn Cư hi sinh vào mùa đông năm 1968, sau Tết Mậu thân, Mỹ tung quân về nông thôn, bình định và tìm diệt, anh bám dân, quân nhau với địch mấy ngày. Bị thương, anh em khiêng về nhưng không cắt được đường ra. Do vết thương nặng, anh hi sinh.

Đồng chí Đoàn Thị Tùng là Huyện ủy viên, Hội trưởng Hội phụ nữ huyện. Cũng trong năm 1968, chiến trường hết sức ác liệt, cán bộ xông pha, địch thì tìm cách chặn tất cả các ngõ đường. Chị bị lọt vào ổ phục kích của địch và hi sinh.

Trong số 8 người con của mẹ, 5 người đã hi sinh, 3 người con khác là: Đại tướng Đoàn Khuê - Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng (1991-1997), Trung tướng Đoàn Chương - Nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược quân sự và Đại tá Đoàn Thúy.

Với những cống hiến, hi sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, mẹ được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất và truy tặng danh hiệu cao quý - Bà mẹ Việt Nam anh hùng theo Quyết định số 394 KT/CTN, ngày 17/12/1994.