Mẹ Nguyễn Thị Hòi: Mười lần sinh, năm người con còn lại

Mẹ Hòi sinh năm 1917 trong một gia đình làm nghề cạo mủ cao su ở đồn điền. Cuộc đời mẹ bắt đầu bằng cảnh nghèo khó như bao gia đình thợ đồn điền thời thuộc địa. Thời khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp, lao động nặng nhọc và đói nghèo đè lên từng gia đình. Mẹ và chồng lấy nhau khi cả hai đều nghèo khó.

Cuộc đời mẹ gắn với những đứa con và những mất mát. Trải qua mười lần sinh nở, chỉ có năm người con còn sống, gồm chị Nguyễn Thị Dương sinh năm 1937, các anh Nguyễn Văn Hổ sinh năm 1939, Nguyễn Văn Đông sinh năm 1941, Nguyễn Văn Phi sinh năm 1943 và em gái Kim Thu sinh năm 1958. Điều ấy cho thấy mẹ đã phải chịu đựng nỗi đau chôn cất con nhỏ nhiều lần khi nghèo đói và chiến tranh chưa cho gia đình một khoảng lặng nào.

Người chồng của mẹ bị thương nặng trong một trận chiến đấu năm 1948. Khi tưởng chừng không qua khỏi, mẹ đã trấn tĩnh lại, chấp nhận đứng ra gánh vác để chồng và các con đỡ vất vả. Bài bút ký dự thi của người con kể lại hình ảnh ấy như một bản lề của cả gia đình trong những năm kháng chiến.