MẸ NGUYỄN THỊ HƯỜNG
Mẹ Nguyễn Thị Hường quê ở xã Bình Giang, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam, nơi mà vợ chồng với tám người con hai gái, sáu trai của mẹ gắn liền tuổi ấu thơ và trưởng thành. Chồng mẹ, ông Nguyễn Bồng, lớn hơn mẹ 12 tuổi. Các con của mẹ lớn lên đều noi theo gương cha tham gia du kích xã, huyện đội, tỉnh đội... Những năm 60, vùng đất Bình Giang thuộc vùng “cài răng lược”. Nhà mẹ bị đốt bảy lần, xóm làng trở nên xơ xác... Nhưng khi giặc rút thì nhà lại mọc lên. Tối nào im tiếng pháo, bà con tập trung tại sân nhà mẹ bàn tính đi đấu tranh, đào hầm nuôi giấu cán bộ. Chiến tranh ngày càng ác liệt, bọn Mỹ và tay sai ra tay đàn áp phong trào đấu tranh hết sức dã man và tàn bạo. Cuối năm Mậu Thân 1968, Nguyễn Bồng, Hội trưởng Hội phụ lão xã Bình Giang, chồng mẹ, cùng bà con kéo ra Hội An đấu tranh đòi ngưng bắn pháo bừa bãi. Chồng mẹ bị chỉ điểm và bị bắt cùng một số bà con. Sau hơn ba tháng giam cầm tra khảo, thấy không moi được lời khai nào, bọn tay sai ác ôn đem ông ra bắn cùng với mười sáu người khác cách chợ Bình Phục mấy mươi mét vào rạng sáng ngày 22/2/1969 (mùng 7/01/1969 âm lịch). Nhận được tin, mẹ nuốt nước mắt giả làm người buôn cá tìm đến nơi cốt để được nhìn mặt chồng lần cuối, nhưng khi đến nơi thì bà con vừa chôn cất xong. Gạt nước mắt, mẹ trở về nhà ngày đêm đào thêm hai hầm bí mật sau vườn. Đầu năm 1970, con trai mẹ, anh Nguyễn Đình Diện, thấy mẹ đã già, sức yếu, không còn nhanh nhạy nữa, với lại bọn ác ôn lùng sục gia đình mẹ ráo riết nên anh khuyên mẹ đưa thằng út (Nguyễn Đình Liệu) vào Nam hoạt động với anh Ba (Nguyễn Đình Nhàn). Nghe lời các con mẹ vào Suối Cả, Long Khánh. Không lâu, vào năm 1970, trong một trận chống càn, anh Nguyễn Đình Diện bị địch bao vây, anh đã bắn đến viên đạn cuối cùng trước khi bị địch bắt và giết hại tại bàu Đồng Mồ, xã Bình Giang. Nén nỗi đau lần thứ hai, mẹ nung chí gửi người con trai út mới 12 tuổi vào chiến khu (anh Nguyễn Đình Liệu sau này là cán bộ công an nhân dân huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam). Lắng đi không lâu, năm 1972, tin dữ ập đến, anh Nguyễn Văn Mạnh Tiểu đội trưởng Công binh tỉnh Quảng Nam hi sinh tại Tú Trà, huyện Thăng Bình trong lúc đi trinh sát mở đường cho chiến dịch mùa khô 1972. Mẹ mất sau ngày đất nước thống nhất. Mẹ Nguyễn Thị Hường đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.
