MẸ NGUYỄN THỊ MƯỜI – NGỌN LỬA KIÊN TRUNG GIỮA THỜI HOA LỬA

Người mẹ Nam Bộ mang trái tim bất khuất

Nhắc đến những năm tháng kháng chiến gian lao mà anh dũng trên quê hương Cà Mau, chúng ta không thể không nhắc đến mẹ Nguyễn Thị Mười – người phụ nữ Nam Bộ kiên cường, giàu lòng yêu nước, đã dành trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Mẹ Nguyễn Thị Mười sinh năm 1920, quê ở xã Hưng Phú, huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu, nay thuộc xã Vĩnh Thanh, tỉnh Cà Mau. Chồng mẹ là ông Dương Văn Năm, một cán bộ hoạt động cách mạng tại địa phương. Trong những năm tháng đất nước chìm trong khói lửa chiến tranh, gia đình mẹ cũng phải đối mặt với biết bao hiểm nguy, mất mát. Chồng mẹ từng bị địch bắt và tra tấn dã man vì hoạt động cách mạng. Sau khi ông ra tù, năm 1959, gia đình chuyển đến xã Vĩnh Hưng, huyện Hồng Dân, tiếp tục cuộc sống và hoạt động cách mạng giữa vùng đất giàu truyền thống đấu tranh.

Từ mái nhà bình dị của một gia đình Nam Bộ, mẹ đã chọn cho mình con đường không hề bình yên. Mẹ được phân công phụ trách công tác phụ nữ của xã, trực tiếp điều hành Chi hội Phụ nữ Vĩnh Hưng. Bằng sự tận tụy, lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm, mẹ đã góp sức mình vào phong trào cách mạng ở địa phương, cùng đồng bào đấu tranh vì độc lập, tự do của dân tộc.

Trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt, khi cái chết có thể ập đến bất cứ lúc nào, mẹ vẫn không lùi bước. Với mẹ, cách mạng không phải là điều gì xa xôi, mà chính là cuộc sống của những người dân nghèo, là sự bình yên của xóm làng, là tương lai của các thế hệ mai sau. Tình yêu quê hương đã trở thành sức mạnh để mẹ vượt qua sợ hãi, kiên định với con đường mình đã chọn.

Tình mẹ bao la giữa những ngày khói lửa

Điều khiến người ta xúc động khi nhớ về mẹ Nguyễn Thị Mười không chỉ là tinh thần chiến đấu kiên cường, mà còn là tấm lòng nhân hậu, bao dung dành cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân.

Mẹ có sáu người con. Trong những năm tháng chiến tranh, mẹ vừa gánh vác việc gia đình, vừa tham gia công tác cách mạng, vừa âm thầm chăm lo cho những người chiến sĩ đang ngày đêm chiến đấu bảo vệ quê hương. Mỗi khi các đơn vị của huyện, tỉnh và Quân khu về địa bàn Hồng Dân, mẹ thường mang bánh trái đến mời bộ đội. Những món quà giản dị ấy chứa đựng biết bao tình cảm của người mẹ dành cho những người con đang chiến đấu vì Tổ quốc.

Giữa những ngày địch bao vây, càn quét liên miên, khi từng hạt gạo, từng miếng ăn đều trở nên quý giá, mẹ vẫn canh cánh nỗi lo cho các chiến sĩ. Lời nói mộc mạc mà chan chứa nghĩa tình của mẹ: “Tụi nó cực khổ lắm, nhất định không để cho đứa nào bị đói” đã thể hiện sâu sắc tấm lòng của một người mẹ cách mạng.

Đó không chỉ là lời nói của một người phụ nữ giàu lòng thương người, mà còn là lời hứa xuất phát từ trái tim son sắt. Với mẹ, những người chiến sĩ ấy cũng như những người con trong gia đình. Mẹ thương họ phải chịu đói rét, hiểm nguy; thương những người trẻ tuổi đang gửi lại tuổi xuân nơi chiến trường. Vì thế, dù trong hoàn cảnh nào, mẹ vẫn tìm cách chăm lo, tiếp sức cho cách mạng.

Tôi nghĩ rằng, trong những năm tháng ấy, có lẽ niềm vui của mẹ không nằm ở những điều lớn lao, mà bắt đầu từ việc thấy các chiến sĩ có cơm ăn, có nơi trú ẩn, có thêm sức mạnh để tiếp tục chiến đấu. Một chiếc bánh, một phần quà nhỏ hay một mái nhà che chở đôi khi chính là nguồn động viên vô giá giữa những ngày bom đạn.

Và tình thương của mẹ không dừng lại ở sự chăm sóc, sẻ chia. Khi quê hương bị giày xéo, khi đồng bào phải đối mặt với sự đàn áp của kẻ thù, tình thương ấy đã trở thành lòng dũng cảm, thôi thúc mẹ đứng lên đấu tranh để bảo vệ những người vô tội.

Người mẹ lấy thân mình che chở cho đồng bào

Một trong những câu chuyện xúc động nhất về mẹ Nguyễn Thị Mười là cuộc đấu tranh trực diện với địch vào ngày 9 tháng 4 năm 1970.

Hôm ấy, mẹ sang thăm con ở Mỹ Quới, Thạnh Trị. Vào rạng sáng, địch bất ngờ tổ chức càn quét tại khu vực Ngã Năm. Người dân hoảng loạn chạy về ấp Mỹ Tây để tránh nguy hiểm, nhưng địch lại nổ súng vào những người dân vô tội.

Đứng trước cảnh đồng bào bị đe dọa, mẹ không thể làm ngơ. Không có vũ khí trong tay, không có sự bảo đảm an toàn cho bản thân, mẹ vẫn dũng cảm lao ra phía trước, trực diện ngăn cản hành động tàn bạo của địch. Mẹ lớn tiếng phản đối: “Các ông không có quyền bắn người làm ăn vô tội, tội gì mà các ông bắn”.

Lời nói ấy vang lên giữa thời khắc hiểm nguy, thể hiện khí phách của một người phụ nữ không khuất phục trước bạo lực. Phía sau mẹ có hơn 300 người cùng tham gia đấu tranh. Cuộc đấu tranh trực diện đã góp phần chặn đứng hành động giết người vô cớ của địch.

Tôi hình dung giữa khung cảnh hỗn loạn của buổi sáng hôm ấy, hình ảnh người mẹ Nam Bộ đứng chắn trước đồng bào thật đáng khâm phục. Mẹ biết hiểm nguy đang ở ngay trước mắt, nhưng lòng thương dân và ý chí bảo vệ lẽ phải đã lớn hơn nỗi sợ hãi trong lòng mẹ.

Sự dũng cảm của mẹ không phải là sự liều lĩnh nhất thời. Đó là bản lĩnh được hun đúc từ lòng yêu nước, từ niềm tin vào chính nghĩa và từ tình thương dành cho những con người đang cần được bảo vệ. Mẹ hiểu rằng sự im lặng trước cái ác có thể khiến nhiều người phải chịu đau thương. Vì vậy, mẹ đã chọn đứng lên, lấy tiếng nói và chính thân mình để bảo vệ đồng bào.

Câu chuyện ấy khiến chúng ta càng hiểu sâu sắc hơn phẩm chất của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh: dịu dàng nhưng không yếu đuối, giàu tình thương nhưng vô cùng kiên cường, bình dị trong cuộc sống nhưng phi thường khi Tổ quốc cần.

Mái nhà nhỏ – pháo đài của lòng yêu nước

Nếu tình thương dành cho đồng bào làm nên vẻ đẹp của mẹ Nguyễn Thị Mười, thì sự hy sinh để bảo vệ cán bộ, chiến sĩ cách mạng đã làm sáng ngời khí phách của mẹ.

Năm 1970, địch tập trung bình định xã Vĩnh Hưng, nơi chúng bố trí nhiều đồn bốt nhằm kiểm soát địa bàn và truy lùng lực lượng cách mạng. Hoạt động của du kích gặp muôn vàn khó khăn. Trước tình hình ấy, mẹ vẫn một lòng hướng về cách mạng, sẵn sàng biến chính ngôi nhà của mình thành nơi che chở cho những người chiến sĩ.

Mẹ đã làm hầm bí mật trong nhà để nuôi giấu du kích. Mẹ từng khẳng định: “Má làm hầm bí mật ở nhà, chứa các con, nếu có bị địch đánh Má sẵn sàng hy sinh với các con”.

Lời nói ấy giản dị mà mạnh mẽ biết bao! Trong cách gọi thân thương của mẹ, những người chiến sĩ cách mạng chính là “các con”. Mẹ không xem họ là những người xa lạ, mà coi họ như con cháu trong gia đình, sẵn sàng chở che và bảo vệ bằng tất cả tình thương của mình.

Ngôi nhà của mẹ vì thế không chỉ là nơi sinh sống của một gia đình, mà còn trở thành điểm tựa cho những người chiến sĩ đang chiến đấu vì độc lập, tự do. Hầm bí mật dưới mái nhà ấy chất chứa biết bao hiểm nguy, nhưng cũng sáng lên niềm tin, tình đồng chí, nghĩa đồng bào và lòng trung thành với cách mạng.

Ngày 22 tháng 4 năm 1972, bi kịch đau thương đã xảy ra. Địch phát hiện nhà mẹ đang nuôi giấu bốn du kích, trong đó có một đồng chí xã đội trưởng bị thương chưa lành. Chúng kéo quân ập vào, phát hiện hầm bí mật rồi ném lựu đạn xuống hầm.

Trong giây phút sinh tử ấy, mẹ không lùi bước. Mẹ bình tĩnh lao vào vật lộn với tên lính đi đầu, cùng người thân chặn địch trước cửa nhà để bảo vệ các chiến sĩ. Cuộc giằng co kéo dài hơn mười phút. Cuối cùng, mẹ bị một tên lính từ phía sau chĩa súng bắn vào sườn.

Mẹ đã anh dũng hy sinh. Trong trận càn ấy, người cháu nội và người con dâu thứ tư của mẹ cũng bị bắn trọng thương.

Đọc đến đây, lòng người không khỏi nghẹn ngào. Mẹ đã có một gia đình với những người con thân yêu, có những lo toan bình dị của cuộc đời, nhưng trước sự an nguy của cách mạng, mẹ vẫn sẵn sàng đặt sự an toàn của các chiến sĩ lên trên bản thân mình. Mẹ đã giữ trọn lời hứa, dùng chính sinh mạng để bảo vệ những người con của cách mạng.

Sự hy sinh của mẹ là một mất mát không gì bù đắp được đối với gia đình, nhưng cũng là biểu tượng bất diệt của lòng yêu nước và tinh thần bất khuất. Mẹ đã ngã xuống, nhưng lý tưởng mà mẹ gìn giữ không hề mất đi. Tình thương mà mẹ dành cho đồng bào, đồng chí đã trở thành ngọn lửa truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Danh hiệu cao quý và tượng đài bất tử trong lòng dân tộc

Sự cống hiến và hy sinh của mẹ Nguyễn Thị Mười đã được Đảng, Nhà nước và nhân dân ghi nhận. Ngày 6 tháng 11 năm 1978, mẹ được truy tặng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Năm 1994, mẹ tiếp tục được truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam anh hùng.

Những danh hiệu ấy là sự ghi nhận xứng đáng đối với một người mẹ đã hiến dâng cuộc đời mình cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Nhưng có lẽ, phần thưởng lớn lao nhất dành cho mẹ chính là sự biết ơn sâu nặng của nhân dân, là sự bình yên mà các thế hệ hôm nay đang được thừa hưởng, là những con đường, mái trường, xóm làng đang từng ngày đổi mới trên quê hương.

Tên mẹ Nguyễn Thị Mười được đặt cho một con đường tại phường Bạc Liêu. Con đường mang tên mẹ không chỉ giúp lưu giữ một tên tuổi lịch sử, mà còn nhắc nhở mỗi người khi bước đi trên đường đời phải biết trân trọng những giá trị được đánh đổi bằng biết bao máu xương của các thế hệ cha anh.

Chiến tranh đã lùi xa, những hố bom ngày nào dần được phủ xanh bởi những hàng cây, những vùng quê từng chịu nhiều đau thương nay đang đổi thay từng ngày. Nhưng sự hy sinh của mẹ và những người đã ngã xuống sẽ không bao giờ bị thời gian xóa nhòa.

Có những người anh hùng được nhớ đến qua những chiến công vang dội; cũng có những người anh hùng được khắc ghi bởi sự hy sinh âm thầm, bền bỉ và đầy nhân ái. Mẹ Nguyễn Thị Mười hội tụ cả hai vẻ đẹp ấy: vừa là người phụ nữ kiên cường trong đấu tranh, vừa là người mẹ giàu lòng nhân hậu, luôn dành trọn tình thương cho cách mạng và nhân dân.

Mẹ đã đi xa, nhưng câu chuyện về mẹ vẫn tiếp tục sống trong ký ức quê hương, trong niềm tự hào của những người con đất Việt và trong lòng biết ơn của thế hệ hôm nay.

Tiếp bước thời hoa lửa – viết tiếp câu chuyện hòa bình

Là một người đang sống trong những năm tháng hòa bình, khi tìm hiểu về cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Mười, tôi càng thấm thía rằng độc lập, tự do và cuộc sống bình yên hôm nay không phải tự nhiên mà có. Đằng sau mỗi ngày bình yên là sự hy sinh của biết bao người con ưu tú của dân tộc; đằng sau mỗi mái nhà ấm áp là những năm tháng có người mẹ đã phải chịu đựng nỗi đau mất mát để giữ trọn nghĩa nước, tình nhà.

Câu chuyện của mẹ khiến tôi tự hỏi: Chúng ta cần làm gì để xứng đáng với sự hy sinh ấy?

Theo tôi, lòng biết ơn không chỉ thể hiện qua những lời tưởng niệm hay những dịp tri ân, mà cần được chuyển hóa thành những việc làm thiết thực trong cuộc sống hằng ngày. Đó là biết kính trọng người có công với cách mạng, quan tâm chăm sóc các gia đình chính sách, giữ gìn những di tích lịch sử, tìm hiểu những câu chuyện của thế hệ đi trước và giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống yêu nước của dân tộc.

Đối với bản thân tôi, câu chuyện về mẹ Nguyễn Thị Mười còn nhắc nhở rằng mỗi người cần sống có trách nhiệm hơn với gia đình, cộng đồng và quê hương. Dù không phải đối mặt với bom đạn như thế hệ cha anh, chúng ta vẫn có những nhiệm vụ của thời đại mình: lao động tận tụy, học tập không ngừng, sống trung thực, biết sẻ chia, đoàn kết và góp sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

Đặc biệt, với những người làm công tác giáo dục, việc kể lại câu chuyện về các Bà mẹ Việt Nam anh hùng là một cách gieo vào tâm hồn trẻ thơ những hạt mầm đầu tiên của lòng biết ơn, tình yêu quê hương và niềm tự hào dân tộc. Qua những câu chuyện phù hợp với lứa tuổi, những hoạt động tìm hiểu lịch sử và những việc làm nhỏ hướng về người có công, chúng ta có thể giúp trẻ hiểu rằng hòa bình hôm nay là một giá trị vô cùng quý báu cần được trân trọng, gìn giữ.

Tôi tin rằng, khi những câu chuyện như cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Mười được kể lại bằng sự chân thành và lòng kính trọng, lịch sử sẽ không còn là những dòng chữ khô khan trong sách vở. Lịch sử sẽ trở thành những bài học sống động về lòng dũng cảm, tình yêu thương, đức hy sinh và trách nhiệm của mỗi con người đối với Tổ quốc.

Mẹ Nguyễn Thị Mười ơi! Dẫu mẹ đã nằm lại giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt, nhưng tên tuổi và tấm gương của mẹ vẫn sống mãi trong lòng quê hương, đất nước. Mẹ đã hy sinh để những người con của Tổ quốc được sống, để những mái nhà được bình yên, để các thế hệ hôm nay có cơ hội học tập, lao động và xây dựng tương lai.

Thời hoa lửa đã lùi xa, nhưng ngọn lửa yêu nước mà mẹ thắp lên vẫn cháy sáng. Ngọn lửa ấy nhắc chúng ta không được quên quá khứ, không được thờ ơ trước những hy sinh của thế hệ đi trước và càng phải sống xứng đáng với những giá trị thiêng liêng mà cha ông đã đánh đổi bằng cả cuộc đời mình.

Xin nghiêng mình trước mẹ – người phụ nữ Nam Bộ kiên trung, người mẹ của cách mạng, người con ưu tú của quê hương Cà Mau.

Xin được gửi đến mẹ lòng biết ơn sâu sắc nhất. Mong rằng câu chuyện về mẹ sẽ tiếp tục được truyền đi, để thế hệ hôm nay và mai sau luôn ghi nhớ một chân lý giản dị mà thiêng liêng: Hòa bình là món quà quý giá được đánh đổi bằng máu xương; lòng biết ơn phải được tiếp nối bằng những hành động thiết thực; và những người đã hy sinh vì Tổ quốc sẽ mãi sống trong trái tim dân tộc Việt Nam.