Mẹ Nguyễn Thị Rành – Người mẹ của vùng đất thép Củ Chi

Mẹ Nguyễn Thị Rành – Người mẹ của vùng đất thép Củ Chi

Nhắc đến Củ Chi, người ta thường nhớ đến những đường hầm nằm sâu dưới lòng đất, nhớ đến vùng “Đất thép” kiên cường giữa những năm tháng chiến tranh. Nhưng phía sau những con đường hầm ấy không chỉ có những người chiến sĩ cầm súng. Có những người mẹ đã góp từng giọt mồ hôi, từng ngày tháng của cuộc đời mình để giữ đất, giữ làng và nuôi giấu cán bộ, chiến sĩ. Một trong những người mẹ như thế là Mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Rành – người dân Củ Chi thân thương gọi là Má Tám Rành.

Mẹ Nguyễn Thị Rành sinh năm 1900 tại ấp Trại Đèn, xã Phước Hiệp, huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh. Cha mẹ mất sớm, cuộc đời mẹ từ nhỏ đã phải trải qua nhiều thiếu thốn. Khi mới 14 tuổi, mẹ từng bị bắt về làm mướn để trừ món nợ mà cha mẹ để lại. Tuổi thơ cơ cực ấy tưởng như đã đủ làm con người ta khuất phục, nhưng chính những gian khó lại tôi luyện nên một người phụ nữ có nghị lực phi thường.

Mẹ lập gia đình với thầy giáo Nguyễn Văn Cầm. Trong những năm kháng chiến, gia đình mẹ trở thành một gia đình có truyền thống cách mạng. Hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ đã đi qua cuộc đời mẹ bằng những mất mát không gì có thể bù đắp.

Mẹ có 8 người con trai và 2 người cháu lần lượt tham gia kháng chiến. Rồi chiến tranh đã cướp đi tất cả 10 người con, cháu ấy. Từ năm 1947 đến năm 1969, từng người con của mẹ lên đường, rồi lần lượt hy sinh. Có người là xã đội trưởng, có người là chiến sĩ đặc công. Mỗi tờ giấy báo tử đến với gia đình lại mang theo một nỗi đau mới. Nhưng sau mỗi lần mất con, người mẹ ấy vẫn đứng lên, tiếp tục bám trụ quê hương.

Điều khiến người ta khâm phục ở Mẹ Rành không chỉ là sự hy sinh của những người con. Đó còn là chính cuộc đời chiến đấu của mẹ.

Trong những năm Củ Chi bị bom đạn bao vây, mẹ nhất quyết không rời quê hương. Mẹ cùng nhân dân đào hầm, đào địa đạo để chiến đấu, tự vệ và phục vụ kháng chiến. Mẹ nuôi dưỡng cán bộ, chiến sĩ, che chở cho du kích địa phương và đội nữ du kích Củ Chi. Những căn hầm dưới lòng đất không chỉ là nơi tránh bom đạn, mà còn là nơi mẹ gửi gắm niềm tin vào ngày đất nước được bình yên.

Kẻ thù nhiều lần bắt mẹ. Chúng dụ dỗ, đe dọa, tra tấn, buộc mẹ phải kêu gọi con cháu trở về đầu hàng và từ bỏ cách mạng. Nhưng người phụ nữ đã từng trải qua tuổi thơ cơ cực ấy vẫn một lòng giữ vững niềm tin. Những đòn roi không khuất phục được mẹ. Mỗi lần được thả về, mẹ lại tiếp tục bám đất, nuôi giấu cán bộ và cùng nhân dân Củ Chi chống lại sự càn quét của quân địch.

Có một câu chuyện về Mẹ Rành được nhắc lại khiến người nghe khó có thể quên. Sau bao lần tiễn con và cháu ra trận rồi nhận tin hy sinh, mẹ đã dặn lòng phải giấu nước mắt. Theo lời kể được Báo Quân đội nhân dân ghi lại, mẹ từng nói với chị em đội nữ du kích rằng đất nước chưa im tiếng súng thì chưa phải lúc để khóc; mẹ muốn dành nước mắt của mình cho ngày nước nhà thống nhất.

Câu nói ấy cho thấy một sự hy sinh rất đặc biệt. Mẹ không phải không đau. Trái lại, có lẽ chính vì đau quá nên mẹ càng hiểu giá trị của ngày hòa bình. Nhưng mẹ đã chọn nén nỗi đau riêng để tiếp tục làm những việc mà cách mạng và quê hương cần ở mẹ.

Ngày 6 tháng 1 năm 1978, Mẹ Nguyễn Thị Rành được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Năm 1994, mẹ được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Mẹ qua đời ngày 26 tháng 1 năm 1979, hưởng thọ 79 tuổi.

Sau khi mẹ mất, người dân vẫn tiếp tục nhắc nhớ về Má Tám Rành. Nhà tưởng niệm mẹ được xây dựng tại quê hương Phước Hiệp. Tên mẹ được đặt cho một con đường, trường học và trạm y tế ở Củ Chi. Hình ảnh của mẹ cũng được dựng tượng tại Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ.

Hôm nay, khi đứng trên vùng đất Củ Chi thanh bình, thật khó hình dung nơi đây đã từng trải qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt đến nhường nào. Những đường hầm năm xưa giờ trở thành những “địa chỉ đỏ” để các thế hệ tìm về.

Và giữa lòng vùng đất thép ấy, hình ảnh Mẹ Nguyễn Thị Rành vẫn như một ngọn lửa không tắt.

Mẹ đã mất, những người con của mẹ cũng không còn, nhưng sự hy sinh ấy đã góp phần làm nên ngày đất nước thống nhất.

Có lẽ điều thiêng liêng nhất mà câu chuyện của Mẹ Rành để lại cho thế hệ hôm nay không chỉ là lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh, mà còn là lời nhắc nhở: hòa bình chưa bao giờ là điều tự nhiên mà có. Đằng sau cuộc sống bình yên hôm nay là những người mẹ từng nuốt nước mắt vào trong, những người con đã nằm lại nơi chiến trường và những gia đình đã hiến dâng những gì quý giá nhất cho Tổ quốc.

Mẹ Nguyễn Thị Rành – Má Tám Rành của Củ Chi – đã sống một cuộc đời như thế: bình dị mà phi thường, đau thương mà kiên cường, để rồi trở thành một phần không thể phai mờ trong ký ức của vùng đất thép và trong câu chuyện về một thời hoa lửa của dân tộc.