Mẹ Nguyễn Thị Rành, người mẹ đất thép Củ Chi tiễn tám người con ra đi

Trong những trang viết về đất thép Củ Chi, nơi có hệ thống địa đạo dài hơn 250 km chia làm ba tầng sâu khác nhau, người ta thường nhắc đến những trận đánh. Nhưng còn một lớp lịch sử khác, ít âm thanh hơn: những người mẹ đã nuôi quân, giấu cán bộ và chịu mất mát. Mẹ Nguyễn Thị Rành là một trong số đó.

Một đời phải lớn sớm

Theo trình bày trong một bài viết về chuyến về nguồn Củ Chi, mẹ sinh năm 1900. Cha mẹ mất sớm, năm 14 tuổi mẹ bị bắt về làm mướn để trừ nợ của cha mẹ. Sau đó mẹ lập gia đình với thầy giáo Nguyễn Văn Cầm, người ở ấp Bàu Công, xã Tân Mỹ, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An, và cùng chồng tham gia cách mạng.

Lá cờ đỏ trên ngọn cây điệp

Báo Sài Gòn Giải Phóng ghi rằng năm 1945, mẹ là người đầu tiên gắn lá cờ đỏ búa liềm lên ngọn cây điệp, cùng nhân dân trong xã đứng lên giành chính quyền. Sau đó, mẹ cất chòi sát bưng làm nơi đi lại liên lạc của du kích, cán bộ; đào hầm nuôi cán bộ tỉnh ủy, xã ủy và các đơn vị khác; lo canh gác và nhiều lần mưu trí cứu anh em thoát khỏi tay kẻ thù. Khi nói về việc mình đã làm, mẹ chỉ nói giản dị: "Cách mạng cần việc gì mẹ cũng ráng làm hết sức."

Ảnh: Matthew Blissett, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons. Một đoạn địa đạo gốc ở Củ Chi. Ảnh minh họa địa điểm, không phải ảnh nhân vật.

Bám đất, không vào ấp chiến lược

Trong chiến tranh, mẹ ở lại xã Phước Hiệp, nhất quyết không vào ấp chiến lược của địch dù bị bắn phá và truy bắt. Theo một bài viết, địch nhiều lần bắt giữ, dụ dỗ, tra tấn để buộc mẹ gọi con cháu về đầu hàng, nhưng mẹ vẫn một lòng bám đất, giữ cơ sở, tiếp tục nuôi dưỡng cán bộ, chiến sĩ và đội du kích nữ Củ Chi cho đến khi đất nước thống nhất. Các bài viết không kể chi tiết từng lần bị bắt.

Tám người con trai

Chồng mẹ và mẹ có tám người con trai, lần lượt hy sinh trong suốt những năm kháng chiến. Ngoài ra còn có hai cháu hy sinh. Một bài viết nhận xét, nỗi đau lớn nhất của người mẹ có lẽ là những lần tiễn con ra đi mà không thể đón trở về. Báo Sài Gòn Giải Phóng viết: "Nỗi đau không làm mẹ ngã gục."

Danh hiệu và sự tưởng nhớ

Mẹ được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1978. Theo một nguồn, mẹ mất năm 1979 vì tuổi cao sức yếu, và năm 1994 được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Nhà tưởng niệm mẹ ở Phước Hiệp khởi công ngày 21/7/2012 và khai trương ngày 31/1/2013. Tên mẹ được đặt cho một trạm y tế và một tuyến đường dài gần 20 km tại huyện Củ Chi.

Điều đọc để nhớ

Một bài viết tổng kết về mẹ bằng một câu giản dị: cả cuộc đời mẹ đã dành cho gia đình, quê hương và đất nước. Giữa những chiến công được ghi tên, có những người phụ nữ như mẹ Rành đã ở lại với đất, đào hầm nuôi cán bộ, canh gác và chịu đựng mất mát.

Nguồn tham khảo: (1) Trầm Hương, Kỷ niệm 45 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 - 30-4-2020), Báo Sài Gòn Giải Phóng, 27/4/2020 (https://www.sggp.org.vn/nhung-nguoi-me-dat-cu-chi-anh-hung-post554181.html). (2) Vietnam Airlines, 27/7: Tìm về đất thép Củ Chi, lắng nghe những câu chuyện của một thời hoa lửa (https://www.vietnamairlines.com/vn/vi/vietnam-airlines/trach-nhiem-xa-hoi/an-sinh-xa-hoi/27-7-tim-ve-dat-thep-cu-chi-lang-nghe-nhung-cau-chuyen-cua-mot-thoi-hoa-lua0). Nguồn ảnh: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Cu_Chi_original_tunnel.jpg