MẸ NGUYỄN THỊ SUỐT (1906 – 1968): "MẸ SUỐT", TẬP HÙNG CA CHỞ QUÂN TRÊN DÒNG SÔNG NHẬT LỆ VÀ TẦM VÓC HUYỀN THOẠI CỦA NGƯỜI ANH HÙNG CHÈO ĐÒ THỜI CHỐNG MỸ

Tên tuổi của Mẹ Nguyễn Thị Suốt (tên thật là Nguyễn Thị Suốt, sinh năm 1906 tại Bảo Ninh, Đồng Hới, Quảng Bình; hy sinh năm 1968) đã trở thành một tượng đài bất tử trong lòng dân tộc, được trân trọng đặt cho tuyến đường bờ sông đẹp bậc nhất thành phố Đồng Hới, cũng như nhiều con đường và trường học tại TP. Hồ Chí Minh, Quảng Ngãi. Mẹ là hình mẫu kiệt xuất của người phụ nữ Việt Nam kiên cường, vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân ngay trong những năm tháng chiến tranh ác liệt (1967).

Bản lĩnh chiến hào tuổi 60 và hành trình rẽ sóng hỏa lực trên sông Nhật Lệ

Những năm 1964 – 1967, đế quốc Mỹ leo thang chiến tranh phá hoại miền Bắc, biến vùng đất Quảng Bình – "tuyến đầu miền Bắc, hậu phương miền Nam" – thành chảo lửa đạn bom. Thị xã Đồng Hới và bến sông Nhật Lệ trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt nhằm cắt đứt tuyến giao thông huyết mạch chi viện cho chiến trường miền Nam. Trận địa pháo và các đồn bốt ven sông liên tục hứng chịu hàng ngàn tấn bom đạn từ máy bay và pháo hạm Mỹ.

Trước tình thế hiểm nghèo, ở cái tuổi 60 – lứa tuổi lẽ ra được nghỉ ngơi – Mẹ Suốt đã chủ động xung phong nhận nhiệm vụ chèo đò ngang trên sông Nhật Lệ. Lập luận hành động của mẹ dựa trên tình yêu quê hương và tinh thần quyết chiến giản dị nhưng kiên cường: "Giặc đến nhà thì phải đánh, bộ đội cần sang sông thì mẹ chèo". Bất chấp máy bay gầm rú trên đầu và bom nổ tung bọt nước văng kín mặt sông, người mẹ nhỏ bé với mái tóc bạc phơ vẫn kiên định tay chèo, điều khiển con thuyền gỗ thô sơ đưa hàng ngàn lượt cán bộ, chiến sĩ, thương binh và vô số chuyến vũ khí, khí tài qua sông an toàn.

Biểu tượng bất tử của "Trận địa lòng dân" và di sản thơ ca cách mạng

Trong suốt hơn 4 năm bám bến bám sông (1964 – 1968), người ta ước tính Mẹ Suốt đã chèo khoảng 1.400 chuyến đò dưới mưa bom đạn giội. Con thuyền của mẹ không chỉ là phương tiện giao thông, mà đã trở thành một "cầu nối sống" nối liền hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam. Hình ảnh quả cảm của mẹ đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận cho thi ca và nghệ thuật, nổi bật nhất là bài thơ "Mẹ Suốt" bất hủ của nhà thơ Tố Hữu:

"Một tay lái chiếc đò ngang Bắc nam chi viện sớm làng mừng vui Xót xa chi lắm mẹ ơi Nắng mưa từ bấy đến nay vui nhiều..."

Ngày 13/10/1968, trong một trận oanh tạc bất ngờ bằng máy bay của địch ngay tại bến sông quê hương, Mẹ Suốt đã hy sinh anh dũng khi đang làm nhiệm vụ, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho nhân dân cả nước.

Tầm vóc lịch sử của Mẹ Suốt không chỉ nằm ở danh hiệu Anh hùng hay tấm tượng đài hoành tráng bên bến sông Nhật Lệ ngày nay. Mẹ là minh chứng đanh thép cho triết lý chiến tranh nhân dân: sức mạnh đè bẹp vũ khí tân tiến của đối phương không chỉ đến từ các đoàn quân chủ lực, mà được thắp sáng từ chính lòng dũng cảm, sự hy sinh vô bờ bến của những người dân thường kiên trung – những "người mẹ anh hùng" của dân tộc Việt Nam.