mẹ Nguyễn Thị Suốt trên dòng sông Nhật Lệ

Có những câu chuyện lịch sử không nằm yên trong sách giáo khoa. Chúng lấp lánh như đốm lửa giữa đêm dài, âm ỉ cháy trong ký ức dân tộc. Với tôi – một người trẻ sinh ra giữa hòa bình – “những câu chuyện thời hoa lửa” không chỉ là những con số, mốc thời gian hay chiến thắng, mà là hình bóng những con người bình dị đã hóa thành huyền thoại. Trong số đó, câu chuyện về mẹ Nguyễn Thị Suốt trên dòng sông Nhật Lệ luôn khiến tôi xúc động nhất.

Tôi từng tưởng tượng, nếu một ngày được quay ngược thời gian trở về Đồng Hới những năm bom đạn, hẳn tôi sẽ nghe thấy tiếng gió rít qua mặt sông và tiếng mái chèo khua nước giữa khói lửa mịt mù. Trên con sông ấy – Sông Nhật Lệ – có một người mẹ nhỏ bé, lưng đã còng theo năm tháng, nhưng ánh mắt thì sáng và kiên định hơn bất cứ ngọn đuốc nào.

Người ta kể rằng Mẹ đã chèo hơn bốn nghìn chuyến đò đưa bộ đội qua sông. Bốn nghìn chuyến – con số nghe qua tưởng như khô khan, nhưng nếu thử hình dung, đó là bốn nghìn lần đối mặt với bom rơi, đạn nổ; bốn nghìn lần đặt sinh mệnh mình giữa lằn ranh sống – chết. Trong trí tưởng tượng của tôi, mỗi chuyến đò như một nhịp tim của Tổ quốc. Con đò gỗ mỏng manh giữa sóng nước cuồn cuộn, còn Mẹ Suốt là người giữ nhịp cho những trái tim trẻ tuổi đang ra trận.

Tôi tự hỏi, điều gì khiến một người phụ nữ ngoài sáu mươi tuổi có thể can trường đến thế? Có lẽ không phải điều gì quá lớn lao, chỉ đơn giản là tình yêu đất nước thấm sâu như phù sa dưới đáy sông. Mẹ không cầm súng, không trực tiếp xông pha trận địa, nhưng mái chèo của Mẹ chính là một thứ vũ khí. Mỗi nhịp chèo là một lời thách thức gửi tới bom đạn kẻ thù.

Nếu nhìn bằng lăng kính của người trẻ hôm nay, tôi thấy Mẹ Suốt giống như một “người lái đò của niềm tin”. Giữa bầu trời rực lửa, Mẹ vẫn bình thản nói cười, vẫn giục các chiến sĩ: “Lên đò đi các con!”. Tiếng gọi ấy không chỉ là lời mời qua sông, mà còn là lời tiễn đưa, lời động viên, lời hứa rằng phía sau các anh luôn có hậu phương vững chãi.Tôi tưởng tượng có một đêm, khi bom nổ sáng rực cả mặt nước, con đò chao đảo dữ dội. Những người lính trẻ nắm chặt tay nhau. Còn Mẹ, tay vẫn vững mái chèo, giọng vẫn trầm ấm: “Sợ chi! Có Mẹ đây.” Trong khoảnh khắc ấy, chiến tranh không còn là tiếng gào thét hung tợn nữa, mà trở thành phép thử cho lòng dũng cảm. Và Mẹ Suốt – người phụ nữ bình dị – đã vượt qua phép thử ấy bằng trái tim của một người mẹ Việt Nam.

Hôm nay, đứng trước dòng Nhật Lệ hiền hòa, thật khó để tưởng tượng nơi đây từng đỏ lửa chiến tranh. Dòng sông vẫn trôi, bầu trời vẫn xanh, thành phố Đồng Hới đang đổi mới từng ngày. Nhưng tôi tin rằng, dưới lớp sóng lăn tăn kia vẫn còn vang vọng tiếng mái chèo năm ấy.

“Thời hoa lửa” đã lùi xa, nhưng những câu chuyện như của Mẹ Suốt không bao giờ cũ. Với người trẻ chúng tôi, đó không chỉ là ký ức lịch sử, mà là nguồn cảm hứng để sống trách nhiệm hơn, can đảm hơn. Bởi nếu một người mẹ đã có thể chèo hơn bốn nghìn chuyến đò giữa bom rơi đạn nổ, thì chúng tôi – trong thời bình – càng không có lý do gì để sống thờ ơ với ước mơ và trách nhiệm của bản thân mình.