MẸ NGUYỄN THỊ TÁM - HŨ GẠO CỦA MẸ VÀ NGƯỜI CON MÃI TUỔI MƯỜI BẢY

Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công đã đem đến luồng sinh khí mới cho quê hương. Khi ấy, Nguyễn Văn Liếu còn là một thiếu niên nhưng đã hăng hái tham gia Thanh niên Tiền Phong xã. Liếu cùng các anh lớn tuổi hơn tập quân sự, đêm đêm tuần tra, canh gác, góp sức giữ gìn an ninh trật tự xóm làng. Nhìn con trai nhiệt tình tham gia công việc chung, Mẹ Tám vừa vui mừng, vừa tự hào. Dẫu cuộc sống gia đình còn nhiều thiếu thốn, Mẹ vẫn ra sức làm lụng để con có điều kiện tham gia hoạt động xã hội, góp sức bảo vệ quê hương.

Những ngày đầu cách mạng, Cù Lao Phố có nhiều đổi thay. Tình hình an ninh trật tự được giữ vững, những tệ nạn trộm cắp, cờ bạc dần biến mất. Nhiều người từng có quá khứ bất hảo cũng thay đổi, tham gia lực lượng vũ trang và Quốc gia tự vệ cuộc. Hình ảnh những người thanh niên gan dạ, không quản hiểm nguy chiến đấu bảo vệ quê hương đã trở thành nguồn cổ vũ mạnh mẽ đối với lớp trẻ, trong đó có Liếu. Tinh thần chiến đấu của tiểu đội Nguyễn Phong Vân (Xuân Đào), với những trận đánh táo bạo nhằm vào quân Nhật và đoàn xe địch tiến chiếm Biên Hòa sáng 25/10/1945, càng thôi thúc người thanh niên trẻ nuôi dưỡng ước mơ được trực tiếp cầm súng chiến đấu.

Khi thực dân Pháp đóng bót tại cầu Rạch Cát, liên tục tổ chức càn quét, cướp phá Cù Lao Phố, cuộc sống của người dân ngày càng bị đe dọa. Mẹ Tám hiểu rằng giữ con ở nhà chưa chắc đã bảo đảm an toàn. Mẹ lo sợ kẻ địch có thể bắt Liếu đi lính partisan, buộc con phải cầm súng chống lại chính đồng bào, bà con làng xóm. Sau những trăn trở, Mẹ đồng ý cho con thoát ly, tham gia du kích xã, đóng tại căn cứ du kích Bình Đa bên kia sông Đồng Nai.

Từ đó, Liếu trở thành người chiến sĩ gắn bó với phong trào cách mạng ở quê nhà. Những lần trở về, anh tham gia bảo vệ cán bộ đi vận động, thu góp tiền đồng bào ủng hộ kháng chiến; cùng đồng đội bảo vệ các cuộc họp của chi bộ, ủy ban với lực lượng cốt cán nằm vùng; khi lại đưa đón bà con qua sông, tham gia phá cầu cống và quốc lộ 15 nhằm cản bước tiến của quân địch. Mỗi lần con về, Mẹ Tám đều cố gắng chuẩn bị chút gì đó để con mang theo. Nhà vốn chẳng có gì dư dả, nhưng Mẹ vẫn sẵn lòng vét hết hũ gạo, nấu một bữa cơm cho con và đồng đội. Với Mẹ, bữa cơm hôm nay cứ để các con được no lòng, còn ngày mai gia đình sẽ liệu tính sau. Trong hoàn cảnh khốn khó, sự sẻ chia ấy chính là cách Mẹ góp sức cho cuộc kháng chiến, là tình thương của người mẹ dành cho con và những người cùng chung lý tưởng.

Nhưng chiến tranh không cho Mẹ được hưởng trọn niềm vui mỗi lần con trở về. Ngày 18/4/1948, trong một trận đánh gần bến đò An Hảo, Liếu bị pháo địch bắn trọng thương. Đồng đội khẩn trương đưa anh về trạm quân y Gò Cầy (Bình Đa) cứu chữa, nhưng vết thương quá nặng, người chiến sĩ trẻ đã không qua khỏi. Anh được an táng tại Truông Nước Nhĩ (An Hảo), để lại phía sau người mẹ già cùng nỗi đau không gì bù đắp được.

Tin con hy sinh như nhát dao cứa sâu vào lòng Mẹ. Người mẹ từng chấp nhận cảnh nghèo khó, từng động viên con lên đường làm nhiệm vụ, nay phải đối diện với sự thật rằng đứa con trai duy nhất đã mãi mãi không trở về. Nỗi đau ấy tưởng chừng có thể quật ngã Mẹ, nhưng theo năm tháng, Mẹ lặng lẽ cất giữ trong lòng, tiếp tục sống giữa những đổi thay của quê hương. Mỗi khi nhìn những người đồng đội năm xưa của con dần trưởng thành, già đi, Mẹ lại không khỏi chạnh lòng. Mẹ chẳng thể hình dung nếu Liếu còn sống thì hôm nay con sẽ có dáng hình ra sao. Bởi trong ký ức của Mẹ, con vẫn mãi là chàng trai mười bảy tuổi, gương mặt non trẻ, làn da căng đầy sức sống, chưa kịp có hàng ria mép. Chiến tranh đã lấy đi tuổi trẻ của Liếu, nhưng hình bóng người con trai ấy chưa bao giờ phai nhạt trong trái tim Mẹ.

Sau ngày con hy sinh, Mẹ Tám sống trong cảnh thiếu thốn, không có nhà cửa ổn định. Thương hoàn cảnh của Mẹ, đồng chí Nguyễn Thị Hoa (Bảy Nhỏ) đã vận động làm cho Mẹ một căn nhà nhỏ để có nơi ra vào, nương thân. Những khi ốm đau, túng thiếu, Mẹ còn được bà Nguyễn Thị Định (Hai Chơi) quan tâm, chăm sóc. Những nghĩa tình ấy phần nào sưởi ấm cuộc đời người mẹ đã dành cả tình thương và tuổi xuân của mình cho cách mạng. Về sau, Mẹ cũng đã khép lại hành trình cuộc đời, trở về bên người con trai mà Mẹ hằng thương nhớ. Tấm ảnh duy nhất của Liếu trong giấy chứng minh nhân dân vẫn theo Mẹ vào lòng đất, như kỷ vật cuối cùng gắn kết hai mẹ con sau bao năm xa cách.

Cuộc đời Mẹ Nguyễn Thị Tám có thể khép lại, nhưng những hy sinh thầm lặng của Mẹ và người con trai Nguyễn Văn Liếu vẫn còn được lưu giữ trong lịch sử quê hương. Sự hy sinh của người chiến sĩ trẻ là một trong những đóng góp từ những ngày đầu xây dựng truyền thống cách mạng của xã Hiệp Hòa, địa phương được phong tặng danh hiệu Anh hùng. Ghi nhận những cống hiến to lớn ấy, Nhà nước đã truy tặng Mẹ danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 522/KTCTN ngày 27/8/1995. Năm 2000, Mẹ và gia đình được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba.

Có những người mẹ không trực tiếp cầm súng nơi chiến trường, nhưng từng hạt gạo dành cho người chiến sĩ, từng lần che chở, động viên con lên đường đều góp phần làm nên sức mạnh của cuộc kháng chiến. Mẹ Nguyễn Thị Tám là một người mẹ như thế. Hũ gạo nghèo của Mẹ năm xưa đã nuôi dưỡng những bước chân kháng chiến, còn tình thương và sự hy sinh của Mẹ đã trở thành một phần ký ức không thể phai mờ trong truyền thống cách mạng của quê hương Cù Lao Phố.