Mẹ Nguyễn Thị Thí - Người mẹ nuôi quân dưới chân cao điểm 241

Chiến dịch giải phóng Cam Lộ và hướng Đường 9 (Quảng Trị) năm 1972 là một kỳ tích về sự hiệp đồng giữa bộ đội chủ lực và nhân dân địa phương. Khi toàn bộ các trục đường chính bị pháo bầy của địch từ căn cứ Tân Lâm và cao điểm 241 cày nát, những "bếp đuôi tôm" thầm lặng của người dân chính là nguồn sống của bộ đội. Câu chuyện của mẹ Nguyễn Thị Thí (thường gọi là Mẹ Thí), người dân tộc Kinh, cựu hội viên Hội Phụ nữ giải phóng huyện Cam Lộ, là một biểu tượng lòng dân như thế.

Mùa xuân năm 1972, chiến dịch Nguyễn Huệ mở màn, quân ta vây hãm gắt gao căn cứ 241 (Carroll) của địch. Hoành cảnh chiến đấu vô cùng ngặt nghèo: khu vực xung quanh cao điểm hoàn toàn trống trải, đất đỏ bị xới tung, nắng cháy da người và đậm đặc mùi thuốc súng. Bộ đội ta chốt giữ trong hầm hào suốt nhiều ngày liền, chịu đói, chịu khát vì các chuyến xe tiếp tế hậu cần tuyến đại đoàn không thể tiếp cận do lưới lửa độ cao của địch.

Nhiệm vụ tự nguyện của Mẹ Thí và tổ chị em phụ nữ trong làng lúc bấy giờ là: Bằng mọi giá phải nấu cơm, tiếp nước và chuyển tận tay ra trận địa cho các chiến sĩ sư đoàn 304.

Trưa ngày 2 tháng 4 năm 1972, tiếng pháo từ cao điểm 241 dội xuống như trút nước nhằm ngăn chặn mũi tiến công bằng xe tăng của ta. Trong căn hầm dã chiến sập xệ dựng khuất sau rặng tre già bị xơ xác, Mẹ Thí cùng hai người con gái vẫn đỏ lửa bên những nồi cơm lớn. Khói bếp được che giấu khéo léo qua các đường rãnh đất dẫn ra xa để tránh máy bay trinh sát.

Cơm chín, mẹ dỡ ra, nhanh tay nắm chặt thành từng vắt lớn bằng bắp tay, bọc trong lá chuối rừng. Khi mẹ cùng tổ dân công gùi cơm ra đến cửa ngõ trận địa, một quả pháo nổ gần hất tung mảnh đất băm nát chiếc gùi của người đồng đội đi bên cạnh. Mẹ Thí bị đất đá phủ kín người, một mảnh pháo sượt qua tai làm máu chảy ròng ròng xuống cổ áo.

"Lúc ấy, tai tôi ù đặc không nghe thấy gì, chỉ thấy các chú bộ đội dưới hào đang ngước lên nhìn, mặt mũi ai cũng hốc hác, môi khô nứt nẻ vì khát. Tôi lau vội máu trên mặt, ôm chặt bọc cơm vào lòng rồi nhoài người, trườn qua làn đạn mà bò xuống hào," Mẹ Thí bồi hồi nhớ lại trong ký ức của cựu chiến binh địa phương.

Những nắm cơm còn nóng hổi, dù có dính chút đất đỏ Trường Sơn và cả máu của mẹ, đã kịp thời đến với những người lính đang giữ chốt. Được tiếp thêm sức mạnh cả về vật chất lẫn tinh thần, ngay chiều hôm đó, quân ta đã dốc toàn lực dập tắt cụm pháo địch, buộc toàn bộ binh lính tại căn cứ 241 phải kéo cờ hàng.

Sau ngày Quảng Trị hoàn toàn giải phóng, rồi trải qua những năm tháng sáp nhập vào tỉnh Bình Trị Thiên cho đến khi trở lại địa giới Quảng Trị mới, Mẹ Thí vẫn sống một cuộc đời dung dị, bình yên tại xã Cam Thành, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị, ngay dưới chân cao điểm 241 năm xưa.

Đối với các nhà nghiên cứu lịch sử quân sự, câu chuyện về những nắm cơm của Mẹ Thí là tư liệu sống động về thế trận "giặc đến nhà đàn bà cũng đánh" và vai trò quyết định của hậu phương tại chỗ. Nó chứng minh một chân lý lịch sử: Những chiến công hiển hách bẻ gãy các sư đoàn sừng sỏ của đối phương không chỉ được dệt nên từ chiến thuật hay vũ khí, mà nó bắt nguồn từ những bát cơm, hũ nước được chắt chiu bằng cả tính mạng và tình yêu thương vô bờ bến của những người mẹ miền đất lửa.