Có những con người bước qua cuộc đời không bằng những lời nói lớn lao, mà bằng chính những mất mát âm thầm của họ. Mẹ Nguyễn Thị Thứ — người mẹ quê ở Điện Bàn, Quảng Nam — là một con người như thế.
Mẹ sinh năm 1904, trong một gia đình nông dân nghèo miền Trung. Cuộc đời mẹ gắn với ruộng đồng, với những mùa lúa cháy nắng và những đêm mưa dột bên mái tranh nghèo. Như bao người phụ nữ Việt Nam thời ấy, mẹ sống lặng lẽ, tảo tần, chỉ mong các con lớn khôn, gia đình được bình yên. Nhưng đất nước chiến tranh thì làm gì có sự bình yên trọn vẹn cho một người mẹ.
Khi Tổ quốc gọi tên, những người con của mẹ lần lượt khoác ba lô ra trận. Người đi rồi người tiếp bước. Mẹ tiễn con bằng đôi mắt đỏ hoe nhưng chưa bao giờ níu giữ. Mẹ hiểu rằng phía trước các con là bom đạn, là cái chết có thể đến bất cứ lúc nào. Nhưng phía sau họ là quê hương, là độc lập của dân tộc.
Rồi những tờ giấy báo tử bắt đầu lần lượt gửi về căn nhà nhỏ.
Một người con hy sinh.
Rồi người thứ hai.
Người thứ ba…
Cho đến khi mẹ mất đi 9 người con trai, 1 người con rể và 2 cháu ngoại.
Mười hai người thân yêu nhất của mẹ đã nằm lại giữa chiến trường.
Không có nỗi đau nào có thể gọi tên đầy đủ sự mất mát ấy.
Người ta kể rằng, mỗi lần nhận tin con hy sinh, mẹ chỉ lặng người đi rất lâu. Mẹ không gào khóc. Không oán trách. Chỉ lặng lẽ thắp thêm một nén hương lên bàn thờ. Có lẽ nước mắt của mẹ đã chảy cạn theo năm tháng chiến tranh.
Nhưng điều khiến nhiều người xúc động nhất không chỉ là những hy sinh lớn lao ấy, mà là nghị lực phi thường của mẹ. Sau tất cả đau thương, mẹ vẫn động viên những người còn sống tiếp tục chiến đấu. Mẹ hiểu rằng máu của các con mình không được đổ xuống vô ích. Đó là cái giá của tự do, của ngày đất nước thanh bình.
Trong căn nhà nhỏ đơn sơ ở Quảng Nam, người mẹ già sống cùng ký ức về các con. Những tấm bằng “Tổ quốc ghi công” được mẹ gìn giữ như báu vật. Với mẹ, các con không mất đi — họ chỉ hóa thành một phần của đất nước.
Nhiều năm sau ngày hòa bình lập lại, Nhà nước phong tặng mẹ danh hiệu cao quý “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng”. Hình ảnh của mẹ còn được chọn làm nguyên mẫu cho Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Tam Kỳ, Quảng Nam — tượng đài mang dáng hình của hàng triệu bà mẹ Việt Nam đã lặng lẽ hiến dâng những điều quý giá nhất cho dân tộc.
Nhìn gương mặt tượng đá của mẹ, người ta thấy không chỉ có nỗi đau, mà còn có sự bao dung và lòng yêu nước sâu thẳm. Đó là gương mặt của người mẹ Việt Nam: mềm mại nhưng kiên cường, nhỏ bé nhưng vĩ đại.
Ngày hôm nay, khi chiến tranh đã lùi xa, câu chuyện của mẹ Nguyễn Thị Thứ vẫn khiến nhiều thế hệ xúc động. Bởi đằng sau hòa bình mà chúng ta đang có là biết bao người mẹ đã tiễn con đi mà không chờ được ngày trở về.
Có những người mẹ sinh ra những người anh hùng.
Nhưng cũng có những người mẹ, bằng chính sự hy sinh của mình, đã trở thành anh hùng của cả dân tộc.
Và mẹ Nguyễn Thị Thứ là một người mẹ như thế. |
