Mẹ Nguyễn Thị Thứ (4)

Lịch sử dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX là một bản anh hùng ca được viết lên bằng máu, nước mắt và ý chí kiên cường không khuất phục. Trong những trang sử hào hùng ấy, bên cạnh hình ảnh của những vị tướng lĩnh tài ba hay những người lính trực tiếp cầm súng trên chiến trường, còn có một bức tượng đài sừng sững, vĩ đại nhưng lại vô cùng dung dị: những Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Họ chính là những nhân chứng lịch sử, những người trực tiếp tham gia, chịu đựng và kiến tạo nên chiến thắng của dân tộc thông qua sự hy sinh tột cùng của mình. Trong số đó, Mẹ Nguyễn Thị Thứ (1904 - 2010) quê ở xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam là một biểu tượng tiêu biểu nhất cho nỗi đau và sức mạnh vĩ đại của người mẹ Việt Nam.

Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất khúc ruột miền Trung đầy nắng gió và bom đạn, cuộc đời Mẹ Thứ gắn liền trọn vẹn với hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc là chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Nếu lịch sử được đo đếm bằng những cột mốc thời gian và những trận đánh, thì lịch sử trong trái tim Mẹ Thứ được khắc bằng những tờ giấy báo tử. Mẹ có tổng cộng 12 người con (11 trai, 1 gái), thì 9 người con trai, 1 người con rể và 2 người cháu ngoại của mẹ đã lần lượt ngã xuống trên các chiến trường.

Năm 1948, người con trai thứ hai của Mẹ là Lê Thủy hy sinh khi đang làm nhiệm vụ giao liên. Nỗi đau chưa kịp nguôi ngoai thì lần lượt những năm sau đó, từ cuộc kháng chiến chống Pháp lan sang những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ (1966, 1968, 1974), những người con khác của Mẹ tiếp tục nằm xuống. Sự hy sinh của gia đình Mẹ không chỉ là những con số thống kê khô khan, mà là minh chứng lịch sử sống động, đau thương nhất cho cái giá của nền độc lập. Mỗi lần tiễn con ra trận là một lần mẹ vắt cạn hy vọng, và mỗi lần nhận giấy báo tử là một lần khúc ruột mẹ đứt đoạn. Thế nhưng, vượt lên trên nỗi đau tột cùng của một người mẹ mất con, Mẹ Thứ vẫn kiên cường bám trụ lại quê hương.

Không chỉ là người "hiến dâng" những người con ưu tú cho Tổ quốc, Mẹ Thứ còn là một nhân chứng trực tiếp tham gia vào các hoạt động cách mạng bí mật. Trong khu vườn nhà mẹ ở xóm Rừng, xã Điện Thắng, Mẹ và gia đình đã đào 5 căn hầm bí mật để nuôi giấu cán bộ, bộ đội đặc công. Những đêm dân quân du kích về làng hoạt động, Mẹ lại thức trắng đêm canh gác. Hàng chục cán bộ, chiến sĩ đã được Mẹ chở che, chăm sóc bằng những lon gạo ít ỏi, bằng những củ khoai, củ sắn nhọc nhằn nhặt nhạnh trong vòng vây kìm kẹp của kẻ thù. Hình ảnh một bà mẹ nhỏ bé, lưng còng, tóc bạc trắng kiên gan đối mặt với những cuộc càn quét, tra khảo của địch để bảo vệ cán bộ đã trở thành một biểu tượng bất diệt của lòng yêu nước. Sự sống của lực lượng cách mạng nơi tuyến lửa Điện Bàn ngày ấy được ấp ủ từ chính lòng quả cảm và tình yêu thương vô bờ bến của Mẹ.

Cuộc đời của Mẹ Nguyễn Thị Thứ cho thấy một góc nhìn khác về nhân chứng lịch sử. Họ không nhất thiết phải là người đưa ra các quyết sách chiến lược, mà họ là những người lấy chính cuộc đời mình, gia đình mình để đắp nên thành lũy bảo vệ đất nước. Nước mắt của Mẹ Thứ và hàng vạn Bà mẹ Việt Nam Anh hùng khác đã thấm sâu vào lòng đất, để cây hòa bình hôm nay đâm chồi, nảy lộc. Tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng được xây dựng tại tỉnh Quảng Nam, lấy nguyên mẫu từ Mẹ Thứ, không chỉ là công trình nghệ thuật mà còn là cột mốc lịch sử bằng đá, nhắc nhở muôn đời sau về cái giá vĩ đại của sự tự do.

Qua việc tìm hiểu về cuộc đời của Mẹ Nguyễn Thị Thứ, tôi nhận thức sâu sắc rằng lịch sử không phải là những trang sách xa vời. Lịch sử là sự hy sinh hiện hữu của 9 người con trai đã không bao giờ trở về, là 5 căn hầm bí mật trong khu vườn nhỏ, là đôi mắt mờ đục mỏi mòn nhìn về phía chân trời của Mẹ. Là một sinh viên đang được sống, học tập và phát triển trong thời đại hòa bình, tôi càng ý thức rõ hơn bao giờ hết trách nhiệm của mình. Sự hy sinh của các thế hệ đi trước là quá lớn lao, đòi hỏi thế hệ trẻ chúng tôi phải không ngừng nỗ lực rèn luyện, trau dồi tri thức để xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh. Gìn giữ và phát huy những giá trị lịch sử quý báu ấy chính là cách thiết thực nhất để tri ân những giọt nước mắt và máu xương mà các thế hệ đi trước đã đổ xuống cho hình hài Tổ quốc hôm nay.