Mẹ Nguyễn Thị Thứ
bản hùng ca thầm lặng mang tên Nguyễn Thị Thứ
Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, có những người anh hùng ngã xuống trên chiến trường, nhưng cũng có những người anh hùng lặng lẽ sống, lặng lẽ hy sinh nơi hậu phương. Đó chính là các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Trong số hàng vạn người mẹ vĩ đại ấy, mẹ Nguyễn Thị Thứ (quê ở Điện Bàn, Quảng Nam) đã trở thành một biểu tượng bất tử cho tấm lòng yêu nước, lòng vị tha và sự hy sinh vô bờ bến của người phụ nữ Việt Nam.
Cuộc đời của mẹ Thứ là một chuỗi những ngày tháng dài đằng đẵng tiễn chồng, tiễn con, rồi lại tiễn cháu lên đường ra trận. Ở mảnh đất Quảng Nam "trung dũng kiên cường", bom cày đạn xới, mẹ vẫn kiên trinh bám trụ. Không chỉ là điểm tựa tinh thần, mẹ còn trực tiếp đào hầm nuôi giấu cán bộ, bộ đội ngay trong vườn nhà. Dưới những lòng đất tối tăm, mẹ canh giữ từng giấc ngủ, miếng ăn cho chiến sĩ, biến ngôi nhà của mình thành một pháo đài lòng dân vững chắc.
Thế nhưng, cái giá của độc lập, tự do lại quá đỗi nghẹn ngào. Suốt hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ, mẹ Thứ đã phải gánh chịu nỗi đau tột cùng mà không một ngòi bút nào tả xiết. Mẹ có chồng, chín người con trai, một người con rể và hai người cháu ngoại lần lượt ngã xuống vì Tổ quốc. Chín lần tiễn con đi là chín lần mẹ hy vọng, nhưng chín lần nhận lại là chín tấm giấy báo tử. Nỗi đau sau chồng chất lên nỗi đau trước. Có những năm tháng, như năm 1948 hay năm 1975 định mệnh, mẹ phải nhận liên tiếp từ hai đến ba tin dữ.
Người ta kể lại rằng, mỗi lần nghe tin một người con hy sinh, mẹ lại lặng lẽ khóc ròng, rồi nén đau thương vào trong để tiếp tục sống, tiếp tục chiến đấu. Sự hy sinh của mẹ lớn lao đến mức, người con trai cả của mẹ hy sinh từ thời chống Pháp, và người con trai út ngã xuống chỉ vài giờ trước khi ánh sáng của ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước (30/04/1975) rực rỡ chiếu soi. Mẹ đã đi qua hai thế kỷ, chứng kiến sự đổi thay của thời đại bằng đôi mắt đã cạn khô nước mắt vì khóc thương các con.
Hình ảnh mẹ Nguyễn Thị Thứ ngồi bên mâm cơm với nhiều bộ bát đũa trống không, hay hình ảnh mẹ run run thắp nén hương lên bàn thờ nghi ngút khói đã trở thành nỗi xúc động nghẹn ngào trong lòng biết bao thế hệ. Mẹ chính là nguyên mẫu để xây dựng nên Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng vĩ đại tại Quảng Nam. Tượng đài ấy không chỉ tạc khắc hình hài của mẹ, mà còn tạc vào thế kỷ dáng đứng kiêu hãnh, bao dung và quả cảm của cả một dân tộc.
