MẸ NGUYỄN THỊ THỨ – BIỂU TƯỢNG CỦA NGƯỜI MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG
Nếu chiến tranh được kể bằng những con số, cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Thứ có lẽ là một trong những câu chuyện khiến người ta phải dừng lại lâu nhất. 9 người con trai, 1 con rể và 2 cháu ngoại của mẹ đã lần lượt nằm lại trong chiến tranh. Nhưng đằng sau những con số ấy là một người mẹ đã nhiều lần tiễn người thân lên đường, rồi lặng lẽ chờ đợi trong những năm tháng mà một cuộc trở về đôi khi trở thành điều không thể.
Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 tại xã Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước, mẹ sớm gắn cuộc đời mình với những năm tháng chiến tranh. Không chỉ có người thân tham gia kháng chiến, chính căn nhà và khu vườn của mẹ cũng từng trở thành nơi che giấu, nuôi dưỡng cán bộ, chiến sĩ. Những hầm bí mật được đào ngay trong vườn là một phần ký ức đặc biệt về gia đình mẹ trong những năm chiến tranh ác liệt.
Điều khiến câu chuyện về mẹ Thứ trở nên ám ảnh không nằm ở một lần mất mát. Mẹ đã nhiều lần đưa tiễn người thân của mình ra chiến trường. Có người đi rồi trở về, nhưng cũng có người chỉ còn trở lại qua một tờ giấy báo tử. Theo các tư liệu được ghi nhận, mẹ đã 14 lần tiễn người thân lên đường và 12 lần nhận tin họ hy sinh. Trong số đó có 9 người con trai, 1 người con rể và 2 cháu ngoại. Với một người mẹ, mỗi lần tiễn con đi vốn đã là một lần lo lắng; với mẹ Thứ, sự chờ đợi ấy lặp lại qua năm tháng và gắn với quá nhiều cuộc chia ly.
Có lẽ vì vậy mà khi nhắc đến mẹ Nguyễn Thị Thứ, người ta không chỉ nhớ đến những mất mát rất lớn của một gia đình. Người ta còn nhớ đến hình ảnh một người phụ nữ đã sống qua hơn một thế kỷ, mang trong mình những ký ức mà không phải ai cũng có thể tưởng tượng được. Năm 1994, mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Mẹ qua đời ngày 10/12/2010, hưởng thọ 107 tuổi.
Sau này, hình ảnh mẹ Thứ được chọn làm nguyên mẫu để xây dựng Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Núi Cấm, thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam. Từ hình ảnh một người mẹ cụ thể, tượng đài trở thành nơi người ta tưởng nhớ những người mẹ đã có người thân hy sinh trong chiến tranh. Đứng trước công trình ấy, điều được nhắc lại không chỉ là chiến công hay những trận đánh, mà còn là phần ký ức thường nằm phía sau chiến tranh: những người ở lại, những căn nhà vắng đi một người, những lần chờ đợi và những người mẹ không còn cơ hội được đón con trở về.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Thứ không cần một câu nói nổi tiếng để được nhớ đến. Có những điều đã được kể lại bằng chính những người mẹ đã mất đi những người thân yêu nhất của mình. Và câu chuyện của mẹ, sau hơn một thế kỷ, vẫn là một cách để thế hệ sau hình dung rõ hơn cái giá của những năm tháng chiến tranh và trân trọng hơn cuộc sống bình yên hôm nay.
